7. Sappāṇakavaggo
1. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
Sappāṇakavaggassa
M0.245 paṭhame pāṇoti tiracchānagatapāṇo adhippeto .Taṃ khuddakampi mahantampi mārentassa pācittiyameva , mahante pana upakkamamahantatāya akusalaṃ mahantaṃ hoti .
Sāvatthiyaṃ
P0.124 udāyittheraṃ ārabbha pāṇaṃ jīvitā voropanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , sāṇattikaṃ , pāṇe vematikassa , apāṇe pāṇasaññino , vematikassa vā dukkaṭaṃV0.234 .Apāṇasaññissa , asañcicca , ajānantassa , namaraṇādhippāyassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Sesaṃ manussaviggahe vuttanayamevāti .
Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye sappāṇakan ti ye pāṇakā paribhogena maranti , tehi sappāṇakaṃ , tādisañhi jānaṃ paribhuñjantassa payoge payoge pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesamettha siñcanasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye yathādhamman ti yo yassa adhikaraṇassa vūpasamāya dhammo vutto , teneva dhammena .
Nihatādhikaraṇan ti nihataṃ adhikaraṇaṃ , samathakkhandhake ( cūḷava .185 ādayo ) satthārā vuttadhammeneva vūpasamitanti attho , vūpasamananayaṃ panassa adhikaraṇasamathesu dassayissāma .
Punakammāya ukkoṭeyyāti tassa tassa bhikkhuno santikaṃ gantvā ‘‘ akataṃ kamman ’’ tiādīni ( pāci .394) vadanto punakaraṇatthāya uccāleyya .
Yathāṭhitabhāvena patiṭṭhātuṃ na dadeyya , tassevaṃ karontassa pācittiyaṃ .
Yaṃ pana dhammena adhikaraṇaṃ nihataṃ
M0.246 , taṃ sunihatameva .Sace vippakate kamme paṭikkosati , taṃ saññāpetvā kātabbaṃ .
Itarathā kammañca kuppati , kārakānañca āpatti .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha ukkoṭanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , dhammakamme vematikassa , adhammakamme dhammakammasaññino , vematikassa vā dukkaṭaṃ .
Ubhayesu adhammakammasaññissa ,‘‘ adhammena vā vaggena vā akammārahassa vā kammaṃ katan ’’ ti jānantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Yathādhammaṃ nihatabhāvo , jānanā , ukkoṭanāti
V0.235 imānettha tīṇi aṅgāni .Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana dukkhavedananti .
Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe duṭṭhullan ti saṅghādisesaṃ adhippetaṃ , taṃ yena kenaci upāyena ñatvā paṭicchādentassa pācittiyaṃ .
Sacepi ‘‘ na dāni naṃ
P0.125 kassaci bhikkhuno ārocessāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhipitvā pacchā āroceti , pācittiyaṃ , āpajjitvāva ārocessati .Sace pana evaṃ dhuraṃ nikkhipitvā paṭicchādanatthameva aññassa āroceti , sopi aññassāti etenupāyena samaṇasatampi āpajjatiyeva tāva , yāva koṭi na chijjati .
Kathaṃ pana koṭi chijjati ?
Sace hi āpanno ekassa āroceti , sopi aññassa āroceti , so nivattitvā yenassa ārocitaṃ , tasseva āroceti , evaṃ tatiyena puggalena dutiyassa ārocite koṭi chinnā hoti .
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha duṭṭhullāpattipaṭicchādanavatthusmiṃ paññattaṃ , asādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , duṭṭhullāya āpattiyā ādipade pācittiyaṃ , itaresu dvīsu dukkaṭaṃ , aduṭṭhullāya tikadukkaṭaṃ , anupasampannassa duṭṭhulle vā aduṭṭhulle vā ajjhācāre dukkaṭameva .
‘‘ Saṅghassa bhaṇḍanādīni bhavissantī ’’ ti ( pāci .401) vā ‘‘ ayaṃ kakkhaḷo pharuso jīvitantarāyaṃ vā brahmacariyantarāyaṃ vā karissatī ’’ ti vā anārocentassa , patirūpaṃ bhikkhuṃ apassato
M0.247 , na chādetukāmassa ,‘‘ paññāyissati sakena kammenā ’’ ti anārocentassa , ummattakādīnañca anāpatti .Upasampannassa duṭṭhullāpattijānanaṃ ,‘‘ paṭicchādetukāmatāya nārocessāmī ’’ ti dhuranikkhepoti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasaasānevāti .
Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame ūnavīsativassan ti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya aparipuṇṇavīsativassaṃ .
Upasampādeyyāti upajjhāyo hutvā upasampādeyya .
So ca puggalo anupasampannoti jānantenāpi ajānantenāpi
V0.236 upasampādito anupasampannova .Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti , tañce muñcitvā gaṇo pūrati , sūpasampanno .
Sopi yāva na jānāti , tāva tassa neva saggantarāyo na mokkhantarāyo , ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ .
Te ca bhikkhū gārayhāti ṭhapetvā upajjhāyaṃ avasesā gārayhā honti , sabbe dukkaṭaṃ āpajjanti .
Idaṃ tasmiṃ pācittiyan ti yo pana upajjhāyo hutvā upasampādeti , tasmiṃyeva puggale idaṃ pācittiyaṃ veditabbaṃ .
Tasmā yo ‘‘ evaṃ upasampādessāmī ’’ ti gaṇaṃ vā ācariyaṃ vā pattaṃ vā cīvaraṃ vā pariyesati , sīmaṃ vā sammannati ( pāci .404), udakukkhepaṃ vā paricchindati , so etesu sabbakiccesu ñattiyā , dvīsu ca kammavācāsu dukkaṭāni āpajjitvā kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ āpajjati .
Rājagahe sambahule bhikkhū ārabbha ūnavīsativassaṃ upasampādanavatthusmiṃ paññattaṃ , asādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , ūnavīsativasse vematikassa , paripuṇṇavīsativasse ūnakasaññino , vematikassa ca dukkaṭaṃ .
Ubhayattha paripuṇṇasaññissa , ummattakādīnañca anāpatti .
Ūnavīsativassatā , ūnakasaññitā , upasampādananti
P0.126 imānettha tīṇi aṅgāni .Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana paṇṇattivajjaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
Chaṭṭhe
M0.248 ye rājānaṃ vā vañcetvā suṅkaṃ vā pariharitukāmā corā katakammā ceva akatakammā ca maggappaṭipannā , tesu idha theyyasattha saññino tassa theyyasatthabhāvaṃ ñatvā tena saddhiṃ saṃvidhāya gacchantassa saṃvidhāne ca gamane ca ovādavagge vuttanayena āpattivinicchayo veditabbo .Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , manussesu asaṃvidahantesu sayameva saṃvidahitvā gacchantassa , theyyasatthe vematikassa , atheyyasatthe theyyasatthasaññino , vematikassa ca dukkaṭaṃ .
Atheyyasatthasaññissa , asaṃvidahitvā vā kālavisaṅketena vā , āpadāsu vā , gacchantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Theyyasatthabhāvo , jānanaṃ , saṃvidhānaṃ , avisaṅketena gamananti
V0.237 imānettha cattāri aṅgāni .Theyyasatthasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
Sattame sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha mātugāmena saddhiṃ ekaddhānamaggaṃ paṭipajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesamettha bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhānasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame saggamokkhānaṃ antarāyaṃ karontīti antarāyikā , te kammakilesavipākaupavādapaññattivītikkamanavasena pañcavidhā .
Tesu mudukānaṃ
M0.249 attharaṇādīnaṃ phasso viya itthisamphassopi vaṭṭatīti methunavītikkamane dosaṃ adisvā paññattivītikkamantarāyike sandhāya ‘‘ yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā , te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā ’’ ti vuttaṃ .Anekapariyāyenāti ‘‘ aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā ’’ tiādīhi ( ma . ni .2.42; pāci .417; cūḷani . khaggavisāṇasuttaniddesa 147) nekehi kāraṇehi .
So bhikkhu bhikkhūhīti ye passanti vā suṇanti vā , tehi tikkhattuṃ evaṃ vattabbo ‘‘ mā āyasmā evaṃ avaca … pe … alañca pana te paṭisevato antarāyāyā ’’ ti .
Evaṃ vutte appaṭinissajjantassa dukkaṭaṃ , sutvā avadantānampi
P0.127 dukkaṭaṃ .Puna saṅghamajjhampi ākaḍḍhitvā tatheva vattabbo , tatrāpi tassa appaṭinissajjane , itaresañca avacane dukkaṭameva .
Evampi appaṭinissajjanto puna ñatticatutthena kammena yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo , athassa appaṭinissajjato puna ñattiyā ca dvīhi ca kammavācāhi dukkaṭaṃ , kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ ariṭṭhaṃ ārabbha pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , adhammakamme tikadukkaṭaṃ .
Asamanubhāsiyamānassa
V0.238 , paṭinissajjantassa , ummattakādīnañca anāpatti .Dhammakammatā , samanubhāsanā , appaṭinissajjananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānevāti .
Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
Navame tathāvādināti ‘‘ tathāhaṃ bhagavatā dhamman ’’ tiādivādinā .
Akatānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā kataosāraṇā , so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato , ayaṃ akatānudhammo nāma , tādisena saddhinti attho .
Sambhuñjeyya vāti āmisasambhogaṃ vā dhammasambhogaṃ vā kareyya .
Saṃvaseyya vāti uposathādikaṃ saṅghakammaṃ kareyya
M0.250 .Saha vā seyyaṃ kappeyyāti nānūpacārepi ekacchanne nipajjeyya .
Tattha āmisaparibhoge ekappayogena bahūpi dadato vā gaṇhato vā ekaṃ pācittiyaṃ , vicchindane sati payoge payoge pācittiyaṃ .
Dhammasambhoge padādīhi uddisantassa vā uddisāpentassa vā padasodhamme vuttanayena , saṃvāse kammapariyosānavasena , sahaseyyāya ekasmiṃ nipanne itarassa nipajjanappayogavasena āpattiparicchedo veditabbo .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha ariṭṭhena bhikkhunā saddhiṃ sambhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , ukkhittake vematikassa , anukkhittake ukkhittakasaññino ceva vematikassa ca dukkaṭaṃ .
Ubhosu anukkhittakasaññissa ,‘‘ osārito ’’ ti vā ‘‘ taṃ diṭṭhiṃ paṭinissaṭṭho ’’ ti vā jānantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Akatānudhammatā , jānanā , sambhogādikaraṇanti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana paṇṇattivajjaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame samaṇuddesoti sāmaṇero .
Carāti gaccha .
Pireti para amāmaka .
Vinassāti nassa
V0.239 , yattha taṃ na passāma , tattha gacchāti vuttaṃ hoti .Tathānāsitan tiettha saṃvāsanāsanā
P0.128 liṅganāsanā daṇḍakammanāsanāti tisso nāsanā .Tattha āpattiyā adassanādīsu ukkhepanā saṃvāsanāsanā nāma .
Dūsako nāsetabbo ( pārā .66), mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethāti ( cūḷava .193; pārā .384) ayaṃ liṅganāsanā nāma .
‘‘ Ajjatagge te , āvuso samaṇuddesa , na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo ’’ ti ( pāci .429) ayaṃ daṇḍakammanāsanā nāma , ayaṃ idhādhippetā .
Tena vuttaṃ ‘‘ tathānāsitan ’’ ti .
Upalāpeyyāti ‘‘ pattaṃ vā cīvaraṃ vā uddesaṃ vā paripucchaṃ vā dassāmī ’’ ti saṅgaṇheyya .
Upaṭṭhāpeyyāti cuṇṇamattikādīni sādiyanto tena
M0.251 attano upaṭṭhānaṃ kārāpeyya .Sambhogasahaseyyā anantarasikkhāpade vuttanayā eva , tasmā āpattiparicchedopettha tasmiṃ vuttanayeneva veditabbo .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha kaṇṭakasamaṇuddesaupalāpanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesaṃ ariṭṭhasikkhāpade vuttasadisamevāti .
Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sappāṇakavaggo sattamo .