Issues
Select Version
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā

5. Cittāgāravaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Cittāgāravaggo

1. Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā
Cittāgāravaggassa paṭhame rājāgāran ti rañño kīḷanagharaṃ .
Cittāgāran ti kīḷanacittasālaṃ .
Ārāman ti kīḷanaupavanaṃ .
Uyyānan tiP0.187 kīḷanuyyānaṃ .
Pokkharaṇin ti kīḷanapokkharaṇiṃ .
DassanāyātiV0.318 ‘‘ etesu yaṃkiñci passissāmī ’’ tiM0.331 gacchantiyā pade pade dukkaṭaṃ , yattha ṭhatvā passati , tattha padaṃ anuddharitvā pañcāpi passantiyā ekāva āpatti .
Sace pana taṃ taṃ viloketvā passati , gīvaṃ parivattanappayogagaṇanāya āpattiyo , na ummīlanagaṇanāya .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha cittāgāraṃ dassanāya gamanavatthusmiṃ paññattaṃ , bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ , avaseso vinicchayo naccadassanasikkhāpade vuttanayeneva veditabboti .
Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye āsandī nāma atikkantappamāṇā vuccati .
Pallaṅko nāma saṃhārimena vāḷena katoti vutto .
Paribhuñjeyyāti ettha pana nisīdananipajjanappayogagaṇanāya pācittiyaṃ veditabbaṃ .
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha āsandipallaṅkaparibhogavatthusmiṃ paññattaṃ , āsandiyā pāde chinditvā , pallaṅkassa vāḷe bhinditvā paribhuñjantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Āsandipallaṅkatā , nisīdanaṃ nipajjanaṃ vāti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti .
Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye suttan ti channaṃ aññataraṃ .
Kanteyyāti ettha yattakaṃ hatthena añchitaṃ hoti , tasmiṃ takkamhi veṭhite ekā āpatti .
Idañhi sandhāya padabhājanīye ( pāci .988)‘‘ ujjavujjave ’’ ti vuttaṃ .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha suttaṃ kantanavatthusmiṃ paññattaṃ , kantanato pubbeV0.319 kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbappayogesu hatthavāragaṇanāyaM0.332 dukkaṭaṃ .
Kantitasuttaṃ kantantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Akantitatā , kantananti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti .
Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā
CatuttheP0.188 gihiveyyāvaccan ti gihīnaṃ veyyāvaccaṃ .
Sacepi hi mātāpitaro attano kiñci kammaṃ akārāpetvā tesaṃ yāgupacanādīni karonti , pubbappayogesu payogagaṇanāya dukkaṭāni āpajjitvā yāguādīsu bhājanagaṇanāya , khādanīyādīsu pūvagaṇanāya pācittiyaṃ āpajjati .
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha gihīnaṃ veyyāvaccakaraṇavatthusmiṃ paññattaṃ , manussehi saṅghassa yāgupāne vā bhatte vā cetiyapūjāya vā karīyamānāya tesaṃ sahāyabhāvena yāgupacanādīni , attano veyyāvaccakarassa ca tāniyeva karontiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Gihiveyyāvaccakaraṇaṃ , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti .
Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Adhikaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame adhikaraṇan ti catunnaṃ aññataraṃ .
Pācittiyan ti idha cīvarasibbane viya dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ , ekāhampi parihāro natthi .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha adhikaraṇaṃ navūpasamanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesamettha cīvarasibbanasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Adhikaraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Bhojanadānasikkhāpadavaṇṇanā
ChaṭṭheM0.333V0.320 sahatthāti kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā nissaggiyena vā ṭhapetvā pañcasahadhammike avasesānaṃ aññatra udakadantaponā yaṃkiñci ajjhoharaṇīyaṃ dadantiyā pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha agārikassa khādanīyabhojanīyadānavatthusmiṃ paññattaṃ , udakadantapone dukkaṭaṃ .
Yā pana dāpeti na deti , upanikkhipitvā deti , bāhiralepaṃ deti , tassā , ummattikādīnañca anāpatti .
Aññatra udakadantaponā ajjhoharaṇiyaṃ , ṭhapetvā pañca sahadhammike aññassa sahatthā dānanti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti .
Bhojanadānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
SattameP0.189 āvasathacīvaran ti ‘‘ utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantū ’’ ti dinnacīvaraṃ .
Anissajjitvāti catutthe divase dhovitvā aññissā antamaso sāmaṇeriyāpi utuniyā adatvā .
Pācittiyan ti evaṃ anissajjitvā paribhuñjantiyā pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ , tikapācittiyaṃ , nissajjite dvikadukkaṭaṃ .
Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya , puna pariyāyena vā , aññāsaṃ utunīnaṃ abhāvena vā , acchinnanaṭṭhacīvarikāya vā , āpadāsu vā paribhuñjantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Āvasathacīvaratā , catutthadivasatā , dhovitvā anissajjanaṃ , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni , idaṃ pana kiriyākiriyanti .
Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā
AṭṭhameM0.334V0.321 āvasathan ti kavāṭabaddhavihāraṃ .
Anissajjitvāti rakkhaṇatthāya adatvā ,‘‘ idaṃ jaggeyyāsī ’’ ti evaṃ anāpucchitvāti attho .
Cārikaṃ pakkameyya pācittiyan ti ettha sakagāmato aññaṃ gāmaṃ ekarattivāsatthāyapi pakkamantiyā parikkhittassa āvasathassa parikkhepaṃ , aparikkhittassa upacāraṃ paṭhamapādena atikkantamatte dukkaṭaṃ , dutiyena pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkamanavatthusmiṃ paññattaṃ , tikapācittiyaṃ , akavāṭabaddhe dukkaṭaṃ , nissajjite dvikadukkaṭaṃ .
Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya , sati antarāye , paṭijaggikaṃ pariyesitvā alabhantiyā , gilānāya , āpadāsu , ummattikādīnañca anāpatti .
Sakavāṭabaddhatā , vuttanayena pakkamanaṃ , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni kathinasadisānīti , idaṃ pana kiriyākiriyanti .
Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā
Navame tiracchānavijjan ti yaṃkiñci bāhirakaṃ anatthasaṃhitaṃ hatthiassarathadhanutharusippaāthabbaṇakhilanavasīkaraṇasosāpanamantāgadappayogādibhedaṃP0.190 parūpaghātakaraṃ vijjaṃ .
Pariyāpuṇeyyāti ettha yassa kassaci santike taṃ padādivasena pariyāpuṇantiyā padagaṇanāya ceva akkharagaṇanāya ca pācittiyanti .
Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame vāceyyāti padaṃ viseso .
Ubhayampi sāvatthiyaṃ chabbaggiyā ceva sambahulā bhikkhuniyo ca ārabbha tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇanavācanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Lekhe , dhāraṇāyaV0.322 ca , guttatthāya ca yakkhaparittanāgamaṇḍalādikeM0.335 sabbaparitte , ummattikādīnañca anāpatti .
Tiracchānavijjatā , pariyāpuṇanavācanā , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dvīsupi tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni padasodhammasadisānīti .
Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Cittāgāravaggo pañcamo .