Issues
Select Version
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā

8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame sannidhikārakan ti kāro karaṇaṃ kiriyāti atthato ekaṃ , sannidhi kāro assāti sannidhikāraṃV0.216 , sannidhikārameva sannidhikārakaṃ , paṭiggahetvā ekarattiṃ vītināmitassetaṃ nāmaṃ .
Tasmā evaṃ sannidhikataṃ yaṃkiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ‘ ajjhoharissāmī ’ ti gaṇhantassa paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ , ajjhohāre ajjhohāre pācittiyaṃ .
Sacepi patto duddhoto hoti , yaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyati , gaṇṭhikapattassa vā gaṇṭhikantare sneho paviṭṭho hoti , yo uṇhe otāpentassa paggharati , uṇhayāguyā vā gahitāya sandissati , tādise pattepi punadivase bhuñjantassa pācittiyaṃ .
Yaṃ pana bhikkhu nirapekkho sāmaṇerānaṃ pariccajitvā tehi nihitaṃ labhitvā bhuñjati , taṃ vaṭṭatiM0.226 .
Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattameva hi dutiyadivase kappiyabhojanaṃ bhuñjantassa pācittiyaṃ .
Akappiyesu pana manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ pācittiyaṃ , sesesu pana dukkaṭena saddhiṃ .
Yāmakālikaṃ sati paccaye ajjhoharato pācittiyaṃ , āhāratthāya ajjhoharato dukkaṭena saddhiṃ .
Yo pana pavārito hutvā anatirittakataṃ ajjhoharati , tassa sabbavikappesu aparampi pācittiyaṃ vaḍḍhati .
Sace vikāle ajjhoharati , anatirittapaccayā sabbavikappesu anāpatti , sati paccaye vikālapaccayā yāmakālikādīsu ca anāpatti .
Avasesesu vikālapaccayā pācittiyaṃ vaḍḍhatiyeva .
Bhikkhussa pana sannidhi bhikkhuniyā vaṭṭati , bhikkhuniyā ca sannidhi bhikkhussa vaṭṭati , bhikkhunikkhandhake ( cūḷava .421-422) anuññātattā vaṭṭatīti .
Sāvatthiyaṃ āyasmantaṃ belaṭṭhasīsaṃ ārabbha sannidhikārakabhojanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃP0.110 , sattāhakālika yāvajīvikānaṃ pana āhāratthāya paṭiggahaṇe ajjhohāre ca dukkaṭaṃ .
Yathā cetāni āhāratthāya na kappanti , evaṃ yāvakālikādīhi saṃsaṭṭhānipi , vuttañhetaṃ ‘‘ yāvakālikena , bhikkhave , yāmakālikaṃ tadahupaṭiggahitaṃ kāle kappati , vikāle na kappatī ’’ tiādi ( mahāva .305).
Tasmā sacepi taṃ taṃ tena tena saddhiṃ saṃsaṭṭhaṃ labhati , sace asambhinnarasaṃ vā hoti sudhotaṃ vā , yathā itarena saṃsaggo na paññāyati , attano kālānurūpena paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Sace pana sambhinnarasaṃ vā hoti duddhotaṃ vā , na vaṭṭati .
Yāvakālikañhi attanā saddhiṃ sambhinnarasāni tīṇipi yāmakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti , yāmakālikaṃ dvepi sattāhakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti , sattāhakālikaṃ yāvajīvikameva attano sabhāvaṃ upaneti .
Tasmā tena tadahupaṭiggahitena saddhiṃ tadahupaṭiggahitaṃ vā pure paṭiggahitaṃ vā yāvajīvikaṃ sattāhaṃ kappati , dvīhappaṭiggahitena chāhaṃ , tīhappaṭiggahitena pañcāhaṃ … pe … sattāhappaṭiggahitena tadaheva kappatīti veditabbaṃ .
Tasmāyeva hi ‘‘ sattāhakālikena , bhikkhaveV0.217 , yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitan ’’ ti avatvā ‘‘ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ kappatī ’’ ti vuttaṃ .
Kālayāmasattāhātikkamesu cettha vikālabhojana sannidhibhesajjasikkhāpadānaṃ vasena āpattiyo veditabbā , imesu pana catūsu kālikesuM0.227 yāvakālikaṃ yāmakālikanti imameva dvayaṃ antovuṭṭhañceva sannidhikārakañca , sattāhakālikaṃ yāvajīvikañca akappiyakuṭiyaṃ nikkhipitumpi vaṭṭati , sannidhimpi na janeti .
Akappiyakuṭiyaṃ antovuṭṭhena pana tena saddhiṃ itaradvayaṃ tadahupaṭiggahitampi na vaṭṭati , mukhasannidhi nāma hoti , mahāpaccariyaṃ pana antovuṭṭhaṃ hotīti vuttaṃ .
Tattha nāmamattameva nānākaraṇaṃ , āpatti pana dukkaṭameva .
Tattha akappiyakuṭi nāma saṅghassa vā upasampannapuggalassa vā santakaṃ vasanatthāya katagehaṃ , tattha sahaseyyappahonake padese vuṭṭhaṃ yāvakālikañca yāmakālikañca saṅghikaṃ vā upasampannapuggalassa vā santakaṃ antovuṭṭhaṃ nāma hoti , tattha pakkaṃ antopakkaṃ nāma , yattha katthaci pana sayaṃ pakkaṃ sāmaṃ pakkaṃ nāma , taṃ sabbaṃ anajjhoharaṇīyaṃ .
Tena tena saddhiṃ saṃsaṭṭhampi taṃgatikameva , sabbaṃ ajjhoharantassa dukkaṭaṃ .
Tasmā antovuṭṭhaantopakkamocanatthaṃ bhagavatā catasso kappiyabhūmiyo ( mahāva .295) anuññātā , tāsaṃ vinicchayo samantapāsādikāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .295) vutto .
Yattha panetā na santi , tattha anupasampannassa santakaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Sāmaṃ pākampi punapākaṃ vaṭṭati , asannidhikārake sannidhikārakasaññino , vematikassa vā dukkaṭaṃ .
Asannidhikārakasaññino , yāvakālikādīni tīṇi nidahitvāP0.111 sakaṃ sakaṃ kālaṃ anatikkamitvā , yāvajīvikaṃ sadāpi sati paccaye paribhuñjantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Āmisaṃ , sannidhibhāvo , tassa ajjhoharaṇanti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti .
Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .