1. Parimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
Sekhiyesu
M0.276V0.263 paṭhame parimaṇḍalan ti samantato maṇḍalaṃ .Sikkhā karaṇīyāti ‘‘ evaṃ nivāsessāmī ’’ ti ārāmepi antaragharepi sabbattha sikkhā
P0.146 kātabbā , ettha ca yasmā vattakkhandhake vuttavattānipi sikkhitabbattā sekhiyāneva honti , tasmā pārājikādīsu viya paricchedo na kato .Cārittavinayadassanatthañca ‘‘ yo pana bhikkhu olambento nivāseyya , dukkaṭan ’’ ti evaṃ āpattināmena avatvā ‘‘ sikkhā karaṇīyā ’’ ti evaṃ sabbasikkhāpadesu pāḷi āropitā , padabhājane ( pāci .576) pana ‘‘ āpatti dukkaṭassā ’’ ti vuttattā sabbattha anādariyakaraṇe dukkaṭaṃ veditabbaṃ .
Idāni parimaṇḍalan ti ettha nābhimaṇḍalaṃ paṭicchādetvā jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsentena parimaṇḍalaṃ nivatthaṃ nāma hoti , evaṃ anivāsetvā anādariyena purato vā pacchato vā olambetvā nivāsentassa dukkaṭaṃ .
Na kevalañca tasseva , ye caññe ‘‘ tena kho pana samayena chabbaggiyā gihinivatthaṃ nivāsenti , hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsenti , saṃvalliyaṃ nivāsentī ’’ ti khandhake ( cūḷava .280) nivāsanadosā vuttā , tathā nivāsentassapi dukkaṭameva .
Tattha hatthisoṇḍakaṃ nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikaitthīnaṃ nivāsanaṃ viya .
Macchavālakaṃ nāma ekatodasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ .
Catukkaṇṇakaṃ nāma upari dve , heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ .
Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivatthaṃ .
Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ
V0.264 obhujitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ , vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ .Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti , vaṭṭati .
Saṃvalliyan ti
M0.277 mallakammakārādīhi viya kacchaṃ bandhitvā nivatthaṃ .Evaṃ nivāsetuṃ gilānassāpi maggappaṭipannassāpi na vaṭṭati .
Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā kaṇṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari lagganti , anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti , sabbaṃ na vaṭṭati .
Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati , agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni .
Iti imaṃ khandhake paṭikkhittañca olambakañca sabbaṃ vivajjetvā vuttalakkhaṇasampannaṃ nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ , tathā anivāsetvā yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ .
‘‘ Nidānaṃ puggalaṃ vatthun ’’ tiādike ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapārājikavaṇṇanā ) pana vinicchaye surusurukārakaṃ kosambiyaṃ paññattaṃ , sāmisena hatthena pānīyathālakasasitthakapattadhovanapaṭisaṃyuttadvayaṃ bhaggesu sambahule bhikkhū ārabbha , sesāni sabbāneva sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha olambetvā nivāsanādivatthusmiṃ paññattāni .
Sūpodanaviññattiyaṃ dhammadesanādīsu ca gilānavasena ekā anupaññatti , sabbāni sādhāraṇapaññattiyo , anāṇattikāni , sabbesu dukkaṭameva , añño
P0.147 āpattibhedo natthi , vipattivicāraṇā vuttāyeva , samuṭṭhānādīni sabbesaṃ avasāne dassayissāma .Anāpattimattaṃ pana aṅgañca sabbattha vattabbaṃ , tayidaṃ vuccati .
Imasmiṃ tāva sikkhāpade asañcicca , assatiyā , ajānantassa , gilānassa , āpadāsu , ummattakādīnañca anāpatti .
Tattha asañciccāti ‘‘ aparimaṇḍalaṃ nivāsessāmī ’’ ti evaṃ asañcicca , atha kho ‘‘ parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmī ’’ ti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti .
Assatiyāti aññāvihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti .
Ajānantassāti parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpatti , apica nivāsanavattaṃ uggahetabbaṃ .
Yo pana sukkhajaṅgho vā hoti mahāpiṇḍikamaṃso vā , tassa sāruppatthāya aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Gilānassāti yassa jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti , tassa ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Āpadāsūti vāḷā vā corā vā anubandhanti , evarūpāsu āpadāsu anāpatti
M0.278 .Ummattakā dayo vuttanayā eva .
Anādariyaṃ , anāpattikāraṇābhāvo , aparimaṇḍalanivāsananti
V0.265 imānettha tīṇi aṅgāni .Yathā cettha , evaṃ sabbattha purimāni dve tattha tattha vuttappaṭipakkhakaraṇañcāti tīṇiyeva honti , tasmā ito paraṃ tānipi avatvā anāpattimattameva vakkhāmāti .