Sekhiyakaṇḍo
1. Parimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
Sekhiyesu
M0.276V0.263 paṭhame parimaṇḍalan ti samantato maṇḍalaṃ .Sikkhā karaṇīyāti ‘‘ evaṃ nivāsessāmī ’’ ti ārāmepi antaragharepi sabbattha sikkhā
P0.146 kātabbā , ettha ca yasmā vattakkhandhake vuttavattānipi sikkhitabbattā sekhiyāneva honti , tasmā pārājikādīsu viya paricchedo na kato .Cārittavinayadassanatthañca ‘‘ yo pana bhikkhu olambento nivāseyya , dukkaṭan ’’ ti evaṃ āpattināmena avatvā ‘‘ sikkhā karaṇīyā ’’ ti evaṃ sabbasikkhāpadesu pāḷi āropitā , padabhājane ( pāci .576) pana ‘‘ āpatti dukkaṭassā ’’ ti vuttattā sabbattha anādariyakaraṇe dukkaṭaṃ veditabbaṃ .
Idāni parimaṇḍalan ti ettha nābhimaṇḍalaṃ paṭicchādetvā jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsentena parimaṇḍalaṃ nivatthaṃ nāma hoti , evaṃ anivāsetvā anādariyena purato vā pacchato vā olambetvā nivāsentassa dukkaṭaṃ .
Na kevalañca tasseva , ye caññe ‘‘ tena kho pana samayena chabbaggiyā gihinivatthaṃ nivāsenti , hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsenti , saṃvalliyaṃ nivāsentī ’’ ti khandhake ( cūḷava .280) nivāsanadosā vuttā , tathā nivāsentassapi dukkaṭameva .
Tattha hatthisoṇḍakaṃ nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikaitthīnaṃ nivāsanaṃ viya .
Macchavālakaṃ nāma ekatodasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ .
Catukkaṇṇakaṃ nāma upari dve , heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ .
Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivatthaṃ .
Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ
V0.264 obhujitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ , vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ .Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti , vaṭṭati .
Saṃvalliyan ti
M0.277 mallakammakārādīhi viya kacchaṃ bandhitvā nivatthaṃ .Evaṃ nivāsetuṃ gilānassāpi maggappaṭipannassāpi na vaṭṭati .
Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā kaṇṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari lagganti , anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti , sabbaṃ na vaṭṭati .
Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati , agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni .
Iti imaṃ khandhake paṭikkhittañca olambakañca sabbaṃ vivajjetvā vuttalakkhaṇasampannaṃ nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ , tathā anivāsetvā yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ .
‘‘ Nidānaṃ puggalaṃ vatthun ’’ tiādike ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapārājikavaṇṇanā ) pana vinicchaye surusurukārakaṃ kosambiyaṃ paññattaṃ , sāmisena hatthena pānīyathālakasasitthakapattadhovanapaṭisaṃyuttadvayaṃ bhaggesu sambahule bhikkhū ārabbha , sesāni sabbāneva sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha olambetvā nivāsanādivatthusmiṃ paññattāni .
Sūpodanaviññattiyaṃ dhammadesanādīsu ca gilānavasena ekā anupaññatti , sabbāni sādhāraṇapaññattiyo , anāṇattikāni , sabbesu dukkaṭameva , añño
P0.147 āpattibhedo natthi , vipattivicāraṇā vuttāyeva , samuṭṭhānādīni sabbesaṃ avasāne dassayissāma .Anāpattimattaṃ pana aṅgañca sabbattha vattabbaṃ , tayidaṃ vuccati .
Imasmiṃ tāva sikkhāpade asañcicca , assatiyā , ajānantassa , gilānassa , āpadāsu , ummattakādīnañca anāpatti .
Tattha asañciccāti ‘‘ aparimaṇḍalaṃ nivāsessāmī ’’ ti evaṃ asañcicca , atha kho ‘‘ parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmī ’’ ti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti .
Assatiyāti aññāvihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti .
Ajānantassāti parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpatti , apica nivāsanavattaṃ uggahetabbaṃ .
Yo pana sukkhajaṅgho vā hoti mahāpiṇḍikamaṃso vā , tassa sāruppatthāya aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Gilānassāti yassa jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti , tassa ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Āpadāsūti vāḷā vā corā vā anubandhanti , evarūpāsu āpadāsu anāpatti
M0.278 .Ummattakā dayo vuttanayā eva .
Anādariyaṃ , anāpattikāraṇābhāvo , aparimaṇḍalanivāsananti
V0.265 imānettha tīṇi aṅgāni .Yathā cettha , evaṃ sabbattha purimāni dve tattha tattha vuttappaṭipakkhakaraṇañcāti tīṇiyeva honti , tasmā ito paraṃ tānipi avatvā anāpattimattameva vakkhāmāti .
2. Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye ‘‘ na , bhikkhave , gihipārutaṃ pārupitabban ’’ ti ( cūḷava .280) evaṃ paṭikkhittaṃ gihipārutaṃ apārupitvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanaṃ parimaṇḍalapārupanaṃ nāma , tattha yaṃkiñci setapaṭapārutaṃ paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutaṃ surāsoṇḍapārutaṃ antepurikapārutaṃ mahājeṭṭhapārutaṃ kuṭippavesakapārutaṃ brāhmaṇapārutaṃ pāḷikārakapārutanti evamādi parimaṇḍalalakkhaṇato aññathā pārutaṃ , sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma .
Tasmā yathā setapaṭā aḍḍhapālakanigaṇṭhā pārupanti , yathā ca ekacce paribbājakā uraṃ vivaritvā dvīsu aṃsakūṭesu pāvuraṇaṃ ṭhapenti , yathā ca ekasāṭakā manussā nivatthasāṭakassa ekena antena piṭṭhiṃ pārupitvā ubho kaṇṇe ubhosu aṃsakūṭesu ṭhapenti , yathā ca surāsoṇḍādayo sāṭakena gīvaṃ parikkhipitvā ubho ante ure vā olambenti , piṭṭhiyaṃ vā khipanti , yathā ca antepurikāyo akkhitārakamattaṃ dassetvā oguṇṭhitaṃ pārupanti , yathā ca mahājeṭṭhā dīghasāṭakaṃ nivāsetvā tasseva ekenantena sakalasarīraṃ pārupanti , yathā ca kassakā khettakuṭiṃ pavisantā sāṭakaṃ paliveṭhetvā upakacchake pakkhipitvā tasseva ekenantena sarīraṃ pārupanti , yathā ca brāhmaṇā ubhinnaṃ upakacchakānaṃ antare sāṭakaṃ pavesetvā aṃsakūṭesu pakkhipanti , yathā ca pāḷikārako bhikkhu ekaṃsapārupanena pārutaṃ vāmabāhuṃ vivaritvā cīvaraṃ aṃsakūṭe āropeti , evaṃ apārupitvā
P0.148 sabbepi ete , aññe ca evarūpe pārupanadose vajjetvā nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ .Tathā apārupitvā ārāme vā antaraghare vā anādarena yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ , anāpatti purimasadisāyeva , yathā cettha , evaṃ sabbattha .
Yattha pana viseso bhavissati , tattha vakkhāmāti .
3-4.Suppaṭicchannasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye
M0.279 suppaṭicchannoti suṭṭhu paṭicchanno , gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā anuvātantena gīvaṃ paṭicchādetvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā paṭisaṅgharitvā yāva maṇibandhaṃ paṭicchādetvā antaraghare gamissāmīti attho , tathā akatvā pana jāṇuṃ vā uraṃ vā vivaritvā gacchantassa dukkaṭaṃ .Catutthe
V0.266 galavāṭakato paṭṭhāya sīsaṃ , maṇibandhato paṭṭhāya hatthe , piṇḍikamaṃsato paṭṭhāya pāde vivaritvā sesaṃ chādetvā nisinno suppaṭicchanno nāma hoti , ettha pana vāsūpagatassa anāpatti .5-6.Susaṃvutasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame susaṃvutoti hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento suvinītoti attho .
Chaṭṭhepi eseva nayo .
7-8.Okkhittacakkhusikkhāpadavaṇṇanā
Sattame okkhittacakkhūti heṭṭhā khittacakkhu hutvā purato yugamattaṃ bhūmibhāgaṃ pekkhamāno , ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā hatthiassādiparissayābhāvaṃ oloketuṃ vaṭṭati .
Aṭṭhamepi eseva nayo .
9-10.Ukkhittakasikkhāpadavaṇṇanā
Navame ukkhittakāyāti ukkhepena , itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ , ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvāti attho , anto indakhīlato paṭṭhāya evaṃ na gantabbaṃ .
Dasame nisinnakāle dhamakaraṇaṃ nīharantenāpi cīvaraṃ anukkhipitvāva nīharitabbaṃ , vāsūpagatassa pana anāpatti .
11-12.Ujjagghikasikkhāpadavaṇṇanā
Ekādasame ujjagghikāyāti mahāhasitaṃ hasantoti attho .
Idhāpi hi itthambhūtalakkhaṇeyeva karaṇavacanaṃ .
Dvādasamepi eseva nayo .
Ubhayattha hasanīyasmiṃ vatthusmiṃ mihitamattaṃ karontassa anāpatti .
13-14.Uccasaddasikkhāpadavaṇṇanā
Terasame
M0.280V0.267 appasaddoti na uccāsaddamahāsaddo hutvā .Cuddasamepi eseva nayo .
Ayaṃ panettha appasaddatāparicchedo – sace dvādasahatthe gehe ādimhi saṅghatthero , majjhe dutiyatthero
P0.149 , ante tatiyattheroti evaṃ nisinnesu yaṃ saṅghatthero dutiyattherena saddhiṃ manteti , dutiyatthero ca tassa saddaṃ suṇāti , kathañca vavatthapeti .Tatiyatthero pana saddameva suṇāti , kathaṃ na vavatthapeti , ettāvatā appasaddo hoti .
Sace pana tatiyatthero kathañca vavatthapeti , mahāsaddo nāma hoti .
15… Pe …20. kāyappacālakādisikkhāpadavaṇṇanā
Ito paresu chasu kāyappacālakan ti kāyaṃ cāletvā cāletvā , esa nayo sabbattha .
Tasmā kāyādīni paggahetvā niccalāni ujukāni ṭhapetvā gantabbañceva nisīditabbañca , nisīdanappaṭisaṃyuttesu tīsu vāsūpagatassa anāpatti .
21-22.Khambhakatasikkhāpadavaṇṇanā
Ekavīsadvāvīsesu khambhakatoti kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā katakhambho .
23-24.Oguṇṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
Tevīsacatuvīsesu oguṇṭhitoti sasīsaṃ pāruto .
25. Ukkuṭikasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcavīse ukkuṭikā vuccati paṇhiyo ukkhipitvā aggapādeheva , aggapāde vā ukkhipitvā paṇhīhiyeva bhūmiyaṃ phusantassa gamanaṃ , karaṇavacanaṃ panettha vuttalakkhaṇameva .
26. Pallatthikasikkhāpadavaṇṇanā
Chabbīse
M0.281V0.268 na pallatthikāyāti hatthapallatthikāya vā dussapallatthikāya vā na nisīditabbaṃ .Anādarena nisīdantassa dukkaṭaṃ , vāsūpagatassa pana idhāpi purimesu ca dvāvīsacatuvīsesu anāpatti .
Chabbīsatisāruppasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
27. Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
Bhojanappaṭisaṃyuttesu paṭhame sakkaccan ti satiṃ upaṭṭhāpetvā .
28. Pattasaññīpaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye patte saññā pattasaññā , sā assa atthīti pattasaññī , attano bhājane upanibaddhasaññī hutvāti attho .
29. Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye samasūpako nāma yattha muggamāsehi vā kulatthādīhi vā kato hatthahāriyo sūpo bhattassa catutthabhāgappamāṇo hoti , tato hi adhikaṃ gaṇhantassa dukkaṭaṃ .
Ṭhapetvā pana sūpaṃ avasesā sabbāpi sūpeyyabyañjanavikati rasaraso nāma hoti , tasmiṃ rasarase , ñātakānaṃ vā pavāritānaṃ vā aññassatthāya vā attano dhanena vā idha anāpatti .
30… Pe …32. samatittikasikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe samatittikan ti samapuṇṇaṃ samabharitaṃ adhiṭṭhānupagapattassa antomukhavaṭṭilekhaṃ anatikkamitvā racitaṃ .
Piṇḍapātan ti yaṃkiñci yāvakālikaṃ .
Anadhiṭṭhānupage pana yāvakālikaṃ yāmakālikādīni ca yatthakatthaci thūpīkatānipi vaṭṭanti , yaṃ pana dvīsu pattesu gahetvā ekaṃ pūretvā vihāraṃ harati , yaṃ vā pakkhipiyamānaṃ pūvaucchukkhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati
V0.269 , takkolavaṭaṃsakādayo vā upari ṭhapetvā diyyanti , yañca paṇṇe vā thālake vā pakkhipitvā pattamatthake ṭhapitaṃ hoti , na taṃ thūpīkataṃ nāma , tasmā taṃ sabbaṃ vaṭṭati .Idha pana gilānassāpi anāpatti natthi , tasmā tenapi samatittikoyeva
M0.282 gahetabbo .Sabbattha pana paṭiggahetumeva
P0.150 na vaṭṭati , paṭiggahitaṃ pana suppaṭiggahitaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati .Pañcamachaṭṭhāni vuttanayāneva .
33-34.Sapadānasikkhāpadavaṇṇanā
Sattame sapadānan ti tattha tattha odhiṃ akatvā anupaṭipāṭiyā .
Yo pana aññesaṃ vā dento , aññabhājane vā ākiranto tato tato omasati , tassa , uttaribhaṅgañca uppaṭipāṭiyā gaṇhantassāpi idha anāpatti .
Aṭṭhamaṃ vuttanayameva .
35. Thūpakatasikkhāpadavaṇṇanā
Navame thūpakatoti matthakato vemajjhatoti attho .
Yo pana parittake sese ekato saṅkaḍḍhitvā omadditvā bhuñjati , tassāpi anāpatti .
36. Odanappaṭicchādanasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame yassa bhattasāmikā māghātasamayādīsu byañjanaṃ paṭicchādetvā denti , yo ca na bhiyyokamyatāya paṭicchādeti , tesaṃ anāpatti , gilānassa pana anāgatattā āpattiyeva .
37. Sūpodanaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
Ekādasame ñātakānaṃ vā pavāritānaṃ vā aññassatthāya attano dhanenāti idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ .
38. Ujjhānasaññīsikkhāpadavaṇṇanā
Dvādasame ujjhāne saññā ujjhānasaññā , sā assa atthīti ujjhānasaññī .
Idhāpi gilāno
V0.270 na muccati ,‘‘ dassāmī ’’ ti vā ,‘‘ dāpessāmī ’’ ti vā olokentassa pana , na ujjhānasaññissa ca anāpatti .39. Kabaḷasikkhāpadavaṇṇanā
Terasame nātimahantan ti mayūraṇḍaṃ atimahantaṃ , kukkuṭaṇḍaṃ atikhuddakaṃ , tesaṃ vemajjhappamāṇaṃ .
Mūlakhādanīyādibhede pana sabbakhajjake phalāphale ca anāpatti .
40. Ālopasikkhāpadavaṇṇanā
Cuddasame
M0.283 parimaṇḍalan ti adīghaṃ .Idha pana khajjakaphalāphalehi saddhiṃ uttaribhaṅgepi anāpatti .
41-42.Anāhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
Pannarasame anāhaṭeti anāharite , mukhadvāraṃ asampatteti attho .
Soḷasame sabbahatthan ti sakalaṃ hatthaṃ .
43. Sakabaḷasikkhāpadavaṇṇanā
Sattarasame sakabaḷenāti ettha yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ hoti , tattake sati kathentassa āpatti .
Yo pana dhammaṃ kathento hariṭakādīni mukhe pakkhipitvā katheti , yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ na hoti , tattake mukhamhi sati vaṭṭati .
44. Piṇḍukkhepakasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhārasame piṇḍukkhepakan ti piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā , idhāpi khajjakaphalāphalesu anāpatti .
45. Kabaḷāvacchedakasikkhāpadavaṇṇanā
Ekūnavīsatime kabaḷāvacchedakan ti kabaḷaṃ avacchinditvā avacchinditvā , idha khajjakaphalāphalehi saddhiṃ uttaribhaṅgepi anāpatti .
46. Avagaṇḍakārakasikkhāpadavaṇṇanā
Vīsatime
V0.271 avagaṇḍakārakan ti makkaṭo viya gaṇḍe katvā katvā , idha phalāphalamattake anāpatti .47. Hatthaniddhunakasikkhāpadavaṇṇanā
Ekavīsatime hatthaniddhunakan ti hatthaṃ niddhunitvā niddhunitvā , anāpattiyaṃ panettha ‘‘ kacavaraṃ chaḍḍento hatthaṃ niddhunātī ’’ ti ( pāci .623) idaṃ adhikaṃ .
48. Sitthāvakārakasikkhāpadavaṇṇanā
Dvāvīsatime
M0.284 sitthāvakārakan ti sitthāni avakiritvā avakiritvā , idhāpi ‘‘ kacavaraṃ chaḍḍento sitthaṃ chaḍḍayatī ’’ ti ( pāci .623) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ .49. Jivhānicchārakasikkhāpadavaṇṇanā
Tevīsatime jivhānicchārakan ti jivhaṃ nicchāretvā nicchāretvā .
50-51.Capucapukārakasikkhāpadavaṇṇanā
Catuvīsatime capucapukārakan ti capu capūti evaṃ saddaṃ katvā katvā .
Pañcavīsatimepi eseva nayo .
52… Pe …54. hatthanillehakādisikkhāpadavaṇṇanā
Chabbīsatime hatthanillehakan ti hatthaṃ nillehitvā nillehitvā .
Bhuñjantena
P0.151 hi aṅgulimattampi nillehituṃ na vaṭṭati .Ghanayāguphāṇitapāyāsādike pana aṅgulīhi gahetvā aṅguliyo mukhe pavesetvā bhuñjituṃ vaṭṭati , sattavīsatimaaṭṭhavīsatimesupi eseva nayo .
Tasmā ekaṅguliyāpi patto na nillehitabbo , ekaoṭṭhopi ca jivhāya na nillehitabbo , oṭṭhamaṃsehi eva pana gahetvā anto pavesetuṃ vaṭṭati .
55. Sāmisasikkhāpadavaṇṇanā
Ekūnatiṃsatime
V0.272 na sāmisenāti etaṃ paṭikūlavasena paṭikkhittaṃ , tasmā saṅghikampi puggalikampi gihisantakampi attano santakampi saṅkhopi sarāvakampi thālakampi na gahetabbameva , gaṇhantassa dukkaṭaṃ .Sace pana hatthassa ekadeso āmisamakkhito na hoti , tena padesena gahetuṃ vaṭṭati , idha ‘‘ dhovissāmīti vā , dhovāpessāmīti vā paṭiggaṇhātī ’’ ti ( pāci .631) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ .
56. Sasitthakasikkhāpadavaṇṇanā
Tiṃsatime ‘‘ uddharitvā vā bhinditvā vā paṭiggahe vā nīharitvā vā chaḍḍetī ’’ ti idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ .
Tattha uddharitvā vāti sitthāni udakato
M0.285 uddharitvā , ekasmiṃ ṭhāne rāsiṃ katvā udakaṃ chaḍḍeti .Bhinditvā vāti sitthāni bhinditvā udakagatikāni katvā chaḍḍeti .
Paṭiggahe vāti paṭiggahena paṭicchantānaṃ paṭiggahe chaḍḍeti .
Nīharitvāti bahi nīharitvā chaḍḍeti , evaṃ chaḍḍentassa anāpatti .
Tiṃsabhojanappaṭisaṃyuttasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
57. Chattapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
Dhammadesanāpaṭisaṃyuttesu paṭhame yaṃkiñci chattaṃ pāṇimhi assāti chattapāṇi .
So taṃ chattaṃ yatthakatthaci sarīrāvayave ṭhapetvāpi yāva hatthena na muñcati , tāvassa dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati .
Sace panassa añño chattaṃ dhāreti , passe vā ṭhitaṃ hoti , hatthato apagatamatte chattapāṇi nāma na hoti , tassa desetuṃ vaṭṭati .
Dhammaparicchedo cettha padasodhamme vuttanayeneva veditabbo .
58-59.Daṇḍapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye daṇḍo nāma majjhimassa purisassa catuhatthappamāṇo , daṇḍapāṇibhāvo panassa chattapāṇimhi vuttanayeneva veditabbo .
Tatiyepi eseva nayo .
Asiṃ sannahitvā ṭhitopi hi satthapāṇisaṅkhyaṃ na gacchati .
60. Āvudhapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe
V0.273 sabbāpi dhanuvikati saddhiṃ saravikatiyā āvudhan ti veditabbā , tasmā saddhiṃ vā sarena dhanuṃ gahetvā , suddhadhanuṃ vā suddhasaraṃ vā sajiyadhanuṃ vā nijjiyadhanuṃ vā gahetvā ṭhitassa vā nisinnassa vā dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati .Sace panassa dhanu khandhepi paṭimukkaṃ hoti , yāva na gaṇhāti , tāva vaṭṭati .
61-62.Pādukasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame pādukāruḷhassāti chattadaṇḍake aṅgulantarikaṃ appavesetvā kevalaṃ akkantassa vā , pavesetvā ṭhānavasena paṭimukkassa vā .
Chaṭṭhepi eseva
M0.286 nayo .Idha pana yvāyaṃ paṇhikabandhaṃ omuñcitvā ṭhānavasena ‘‘ omukko ’’ ti vuccati , tassāpi na vaṭṭati .
63. Yānasikkhāpadavaṇṇanā
Sattame
P0.152 sacepi dvīhi janehi hatthasaṅghāṭena gahito , sāṭake vā ṭhapetvā vaṃsena vayhati , ayutte vā vayhādike yāne visaṅkharitvā vā ṭhapite cakkamattepi nisinno hoti , yānagato tveva saṅkhaṃ gacchati .Sace pana dvepi ekayāne nisinnā honti , vaṭṭati .
Visuṃ nisinnesupi ucce yāne nisinnena nīce nisinnassa desetuṃ vaṭṭati , samappamāṇepi vaṭṭati , tathā purime nisinnena pacchime nisinnassa .
Pacchime pana uccatarepi nisinnena desetuṃ na vaṭṭati .
64. Sayanasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame sayanagatassāti antamaso kaṭasārakepi pakatibhūmiyampi nipannassa uccepi mañce vā pīṭhe vā bhūmippadese vā ṭhitena nisinnena vā desetuṃ na vaṭṭati .
Sayanagatena pana sayanagatassa uccatare vā samappamāṇe vā nipannena desetuṃ vaṭṭati .
Nipannena pana ṭhitassa vā nisinnassa vā nipannassa vā , nisinnena ca ṭhitassa vā nisinnassa vā , ṭhitena ṭhitasseva vaṭṭati .
65. Pallatthikasikkhāpadavaṇṇanā
Navame
V0.274 hatthapallatthikādīsu yāya kāyaci nisinnassa desetuṃ na vaṭṭati .66. Veṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame veṭhitasīsassāti dussaveṭhena vā moḷiādīhi vā yathā kesanto na dissati , evaṃ veṭhitasīsassa , tenevassa anāpattiyaṃ ‘‘ kesantaṃ vivarāpetvā desetī ’’ ti ( pāci .643) vuttaṃ .
67. Oguṇṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
Ekādasame oguṇṭhitasīsassāti sasīsaṃ pārutassa , anāpattiyaṃ panettha ‘‘ sīsaṃ vivarāpetvā desetī ’’ ti ( pāci .644) adhikaṃ .
68. Chamāsikkhāpadavaṇṇanā
Dvādasame
M0.287 chamāyaṃ nisīditvāti bhūmiyaṃ nisīditvā .Āsaneti antamaso vatthampi tiṇānipi santharitvā nisinnassa .
69. Nīcāsanasikkhāpadavaṇṇanā
Terasame ucce āsaneti antamaso bhūmippadesepi unnatappadese nisinnassa .
70. Ṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
Cuddasame na ṭhito nisinnassāti sace therassa upaṭṭhānaṃ gantvā ṭhitaṃ daharaṃ āsane nisinno mahāthero pañhaṃ pucchati , na kathetabbaṃ .
Gāravena pana theraṃ ‘‘ uṭṭhahitvā pucchā ’’ ti vattuṃ na sakkā , tasmā ‘‘ passe ṭhitassa bhikkhuno kathessāmī ’’ ti kathetuṃ vaṭṭati .
71. Pacchatogamanasikkhāpadavaṇṇanā
Pannarasame
V0.275 sace purato gacchanto pañhaṃ pucchati , tassa taṃ akathetvā ‘‘ pacchimassa bhikkhuno kathessāmī ’’ ti kathetabbaṃ .Saddhiṃ uggahitadhammaṃ pana sajjhāyituṃ , samadhurena vā gacchantassa kathetuṃ vaṭṭati .
72. Uppathenagamanasikkhāpadavaṇṇanā
Soḷasame na uppathenāti ettha sace dvepi sakaṭamaggasmiṃ ekekacakkapathena vā uppathena vā samadhuraṃ gacchanti , vaṭṭati .
73. Ṭhitouccārasikkhāpadavaṇṇanā
Sattarasame ‘‘ asañciccā ’’ ti anāpattiyaṃ sace paṭicchannaṭṭhānaṃ gacchantassa sahasā uccāro vā passāvo vā nikkhamati , asañcicca kato nāma hoti .
74. Hariteuccārasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhārasame yampi jīvamānarukkhassa mūlaṃ pathaviyaṃ dissamānaṃ gacchati , sākhā vā bhūmilaggā gacchati , sabbaṃ haritasaṅkhātameva .
Khandhe nisīditvā pana appaharitaṭṭhāne
M0.288 pātetuṃ vaṭṭati .Sace appaharitaṭṭhānaṃ olokentasseva sahasā nikkhamati , gilānaṭṭhāne
P0.153 ṭhito hoti ,‘‘ appaharite kato haritaṃ ottharatī ’’ ti ( pāci .652) idamettha anāpattiyaṃ adhikaṃ .Tattha sacepi appaharitaṃ alabhantena tiṇaṇḍupakaṃ vā palalaṇḍupakaṃ vā ṭhapetvā kato pacchā haritaṃ ottharati , vaṭṭatiyeva .
Kheḷena cettha siṅghāṇikāpi saṅgahitā .
75. Udakeuccārasikkhāpadavaṇṇanā
Ekūnavīsatime na udaketi etaṃ paribhogaudakameva sandhāya vuttaṃ , vaccakuṭisamuddādiudakesu pana aparibhogesu anāpatti .
Deve vassante samantato udakoghe jāte
V0.276 anudakaṭṭhānaṃ alabhantena udake kātuṃ vaṭṭati , idhāpi ‘‘ thale kato udakaṃ ottharatī ’’ ti ( pāci .654) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ , sesaṃ sabbasikkhāpadesu uttānameva .Samuṭṭhānādidīpanatthāya panettha idaṃ pakiṇṇakaṃ – ujjagghikauccāsaddappaṭisaṃyuttāni cattāri , sakabaḷena mukhena byāharaṇaṃ ekaṃ , chamānīcāsananisinnaṭhitapacchatogamanauppathagamanappaṭisaṃyuttāni pañcāti imāni dasa sikkhāpadāni samanubhāsanasamuṭṭhānāni , ekekamettha kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , akusalacittaṃ , dukkhavedanaṃ .
Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , akusalacittaṃ , dukkhavedanaṃ .
Chattapāṇidaṇḍapāṇisatthapāṇiāvudhapāṇipādukāupāhanayānasayanapallatthikaveṭhitaoguṇṭhitanāmakāni ekādasa dhammadesanāsamuṭṭhānāni , kiriyākiriyāni , saññāvimokkhāni , sacittakāni , lokavajjāni , vacīkammāni , akusalacittāni , dukkhavedanāni .
Sesāni tepaṇṇāsa paṭhamapārājikasamauṭṭhānādibhedānīti .
Ekūnavīsatidhammadesanāpaṭisaṃyuttasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
Sekhiyavaṇṇanā niṭṭhitā .