9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
Navame paṇītabhojanānīti paṇītasaṃsaṭṭhāni sattadhaññanibbattāni bhojanāni .
Yathā hi ājaññayutto ratho ‘ ājaññaratho ’ ti vuccati , evamidhāpi paṇītasaṃsaṭṭhāni bhojanāni paṇītabhojanānīti .
Yehi pana paṇītehi saṃsaṭṭhāni , tāni ‘ paṇītabhojanānī ’ ti vuccanti , tesaṃ pabhedadassanatthaṃ seyyathidaṃ sappi navanītan tiādimāha , tattha sappi ādīni bhesajjasikkhāpade
M0.228 ( kaṅkhā . aṭṭha . bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā ) vuttalakkhaṇeneva veditabbāni .Macchādīsu pana sabbopi ‘ odako ’ ti ( pāci .260) vuttalakkhaṇo maccho maccho yeva .
Yesaṃ pana
V0.218 maṃsaṃ kappati , tesaṃ maṃsa ñca khīradadhīni ca idhādhippetāni .Evarūpāni paṇītabhojanānīti yāni etehi sappiādīhi saṃsaṭṭhattā ‘ paṇītabhojanānī ’ ti vuccanti , tathārūpāni paṇītabhojanāni .
Agilānoti yassa tehi vināpi phāsu hoti .
Attano atthāya viññāpetvāti ettha pana yo agilāno suddhāni sappiādīni bhesajjatthāya viññāpeti , so mahānāmasikkhāpadena ( pāci .303) kāretabbo , macchādīni cattāri viññāpento sūpodanaviññattiyā ( pāci .612-613) kāretabbo , sappiādīhi saṃsaṭṭhabhojanāni viññāpento iminā kāretabbo .
Tatrāyaṃ vinicchayo –
‘‘ sappinā bhattaṃ dehi , sappiṃ ākiritvā dehi , sappimissakaṃ katvā dehi , saha sappinā dehi , sappiñca bhattañca dehī ’’ ti evaṃ viññāpentassa tāva viññattiyā dukkaṭaṃ , paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ , ajjhoharaṇe ajjhoharaṇe pācittiyaṃ .
‘‘ Sappibhattaṃ dehī ’’ ti vutte pana yasmā sālibhattaṃ viya sappibhattaṃ nāma natthi , tasmā sūpodanaviññattiyā dukkaṭameva hoti .
Sace pana ‘‘ sappinā bhattaṃ dehī ’’ ti vutte bhattaṃ datvā ‘‘ sappiṃ katvā bhuñjāhī ’’ ti navanītakhīrādīni vā kappiyabhaṇḍaṃ vā deti ‘‘ iminā sappiṃ gahetvā bhuñjāhī ’’ ti , yathāvatthukameva .
‘‘ Gosappinā bhattaṃ dehī ’’ ti vutte pana gosappiṃ vā detu , tasmiṃ asati purimanayena navanītādīni vā , gāviṃyeva vā detu ‘‘ ito sappinā bhuñjāhī ’’ ti , yathāvatthukameva .
Sace pana ‘‘ gosappinā dehī ’’ ti yācito ajikāsappiādīhi deti , visaṅketaṃ .
Evañhi sati aññaṃ yācitena aññaṃ dinnaṃ nāma hoti , tasmā anāpatti , esa nayo ‘‘ ajikāsappinā dehī ’’ tiādīsupi .
‘‘ Kappiyasappinā dehī ’’ ti vutte akappiyasappinā deti , visaṅketameva .
‘‘ Akappiyasappinā dehī ’’ ti vutte akappiyasappināva deti , paṭiggahaṇepi paribhogepi dukkaṭameva .
Iminā nayena sabbapadesu vinicchayo veditabbo .
Sace pana sabbehipi sappiādīhi ekaṭṭhāne vā nānāṭṭhāne vā viññāpetvā paṭiladdhaṃ ekato sambhinnarasaṃ katvā tato kusaggena ekabindumpi ajjhoharati , nava pācittiyāni .
Sāvatthiyaṃ
P0.112M0.229 chabbaggiye bhikkhū ārabbha paṇītabhojanaviññattivatthusmiṃ paññattaṃ ,‘‘ agilāno ’’ ti ayamettha anupaññatti , asādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , gilānassa agilānasaññino , vematikassa vā dukkaṭaṃ .Gilānasaññissa , gilānakāle viññāpetvā agilānassa bhuñjato , gilānassa sesake , ñātakappavāritaṭṭhānato , aññassatthāya viññatte , attano dhanena gahite , ummattakādīnañca anāpatti .
Paṇītabhojanatā , agilānatā , kataviññattiyā paṭilābho , ajjhoharaṇanti imānettha cattāri aṅgāni .
Addhānasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ
V0.219 , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .