9. Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā
Navame vikappetvāti ettha dve vikappanā sammukhāvikappanā parammukhāvikappanā ca .
Kathaṃ sammukhāvikappanā hoti ?
Cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca
M0.243 ñatvā ‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’ ti vā vatvā ‘ tuyhaṃ vikappemī ’ ti vattabbaṃ , ayamekā sammukhāvikappanā .Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhuñjituṃ pana vissajjetuṃ vā adhiṭṭhātuṃ vā na vaṭṭati .
‘‘ Mayhaṃ santakaṃ , mayhaṃ santakāni paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī ’’ ti ( pāci .374) evaṃ pana vutte paccuddhāro nāma hoti , tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti .
Aparo nayo , tatheva cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ
V0.232 sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā tasseva bhikkhuno santike ‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’ ti vā vatvā pañcasu sahadhammikesu aññatarassa attanā abhirucitassa yassa kassaci nāmaṃ gahetvā ‘‘ tissassa bhikkhuno vikappemī ’’ ti vā ‘‘ tissāya bhikkhuniyā , sikkhamānāya , sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā vikappemī ’’ ti vā vattabbaṃ , ayaṃ aparāpi sammukhāvikappanā .Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhogādīsu ekampi na vaṭṭati .
Tena pana bhikkhunā ‘‘ tissassa bhikkhuno santakaṃ … pe … tissāya sāmaṇeriyā santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī ’’ ti vutte paccuddhāro nāma hoti , tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti .
Kathaṃ parammukhāvikappanā hoti ?
Cīvarānaṃ tatheva ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’ ti vā vatvā ‘‘ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī ’’ ti vattabbaṃ .
Tena vattabbo ‘‘ ko te mitto vā sandiṭṭho vā ’’ ti .
Tato itarena purimanayeneva ‘ tisso bhikkhū ’ ti vā … pe …‘ tissā sāmaṇerī ’ ti vā vattabbaṃ .
Puna tena bhikkhunā ‘‘ ahaṃ tissassa bhikkhuno dammī ’’ ti vā … pe …‘‘ tissāya sāmaṇeriyā dammī ’’ ti vā vattabbaṃ
P0.123 , ayaṃ parammukhāvikappanā .Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhogādīsu ekampi na vaṭṭati .
Tena pana bhikkhunā dutiyasammukhāvikappanāyaṃ vuttanayeneva ‘‘ itthannāmassa santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ karohī ’’ ti vutte paccuddhāro nāma hoti , tato pabhuti paribhogādayopi vaṭṭantīti .
Pattavikappanāyampi eseva nayo .
Iti imāsu dvīsu vikappanāsu yāya kāyaci vikappanāya pañcasu sahadhammikesu yassa kassaci cīvaraṃ vikappetvā vuttanayena
M0.244 akatappaccuddhāraṃ vā yena vinayakammaṃ kataṃ , tassa vā vissāsena aggahetvā paribhuñjantassa pācittiyaṃ .Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha appaccuddhāraṇaṃ paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , taṃ pana adhiṭṭhahantassa vā vissajjentassa vā dukkaṭaṃ , tathā paccuddhāraṇe appaccuddhāraṇasaññissa vematikassa vā .
Paccuddhāraṇasaññissa pana vissāsena paribhuñjantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Sāmaṃ vikappitassa appaccuddhāro , vikappanupagacīvaratā , paribhogoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāneva , idaṃ pana kiriyākiriyanti .
Vikappanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .