10. Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame adinnan ti kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā gaṇhantassa hatthapāse ṭhatvā kāyakāyappaṭibaddhanissaggiyānaṃ aññatarena na dinnaṃ , appaṭiggahitakassetaṃ nāmaṃ .
Appaṭiggahitakañhi bhikkhuno attano santakampi ajjhoharituṃ na vaṭṭati .
Paṭiggahitaṃ antamaso vissāsikasantakampi vaṭṭati , tassa lakkhaṇaṃ vuttavipallāsena veditabbaṃ .
Sace hi yo koci anupasampanno antamaso tiracchānopi bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā hatthapāse ṭhito kāyādīnaṃ aññatarena deti , tañce bhikkhunā yena kenaci sarīrāvayavena vā , tappaṭibaddhena vā , saṃhārimena ca antamaso mañcenāpi , dhāretuṃ samatthena ca antamaso atatthajātakarukkhapaṇṇenāpi , sūciyā parāmaṭṭhamattenāpi paṭiggahitaṃ , paṭiggahitameva hoti .
Paṭibaddhappaṭibaddhaṃ nāma idha natthi , yampi natthukaraṇiyā diyyamānaṃ nāsikāya , akallako vā mukhena paṭiggaṇhāti , sabbaṃ vaṭṭati , ābhogamattameva hettha pamāṇaṃ .
Pubbābhoge ca sati pacchā niddāyantassa patte dinnampi hatthapāse sati paṭiggahitameva hoti .
Yampi ‘‘ pattena paṭiggaṇhissāmī ’’ ti nisinnasseva hatthe patati , taṃ vaṭṭatiyeva .
Abhihaṭabhājanato
M0.230 patitarajampi vaṭṭati , tattha ṭhitanisinnanipannānaṃ pavāraṇāsikkhāpade vuttanayeneva hatthapāso veditabbo .Sace pana dāyakappaṭiggāhakesu eko ākāse hoti , eko bhūmiyaṃ , bhūmaṭṭhassa sīsena ākāsaṭṭhassa ca ṭhapetvā dātuṃ vā gahetuṃ vā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ , tassa orimantena hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ .
Sacepi eko kūpe hoti , eko kūpataṭe , eko vā rukkhe , eko pathaviyaṃ , vuttanayeneva hatthapāsappamāṇaṃ paricchinditabbaṃ .
Tasmiṃ ṭhatvā sacepi dve tayo vā sāmaṇerā yaṃ majjhimo puriso ukkhipituṃ sakkoti , evarūpaṃ bhāraṃ pavaṭṭentā bhikkhuno bhūmiyaṃ ṭhapitahatthaṃ
P0.113 āropenti , ukkhipitvā vā bhikkhuno pasāritahatthe ekadesenāpi ṭhapenti , taṃ paṭiggahitameva hoti .Yaṃ pana piṇḍāya carantassa patte rajaṃ patati , taṃ appaṭiggahitameva hoti , tasmā paṭiggahetvāva bhikkhā gaṇhitabbā .
Appaṭiggahetvā gaṇhantassa vinayadukkaṭaṃ , taṃ pana puna paṭiggahetvā bhuñjantassa anāpatti .
Sace
V0.220 ‘‘ paṭiggahetvā dethā ’’ ti vutte vacanaṃ assutvā vā anādiyitvā vā bhikkhaṃ dentiyeva , vinayadukkaṭā muccati , puna paṭiggahetvā aññā bhikkhā paṭiggahetabbā .Sace mahāvāto tato tato rajaṃ pāteti , na sakkā hoti bhikkhaṃ gahetuṃ ,‘‘ anupasampannassa dassāmī ’’ ti suddhacittena ābhogaṃ katvā gaṇhituṃ vaṭṭati .
Taṃ anupasampannassa datvā puna tena dinnaṃ vā tassa vissāsena vā paṭiggahetvā bhuñjituṃ vaṭṭati .
Assukheḷasiṅghāṇikādīsu yaṃ ṭhānato cavitvā hatthe vā patte vā patati , taṃ paṭiggahetabbaṃ , aṅgalaggaṃ paṭiggahitameva .
Patantampi vocchinnañce antarā na gahetabbaṃ , uggahitakaṃ nāma hoti , taṃ pacchā paṭiggahitampi na vaṭṭati .
Yaṃ pana bhesajjaṃ vā mūlaphalaṃ vā mātādīnaṃ atthāya gahetvā chāyatthāya vā phalinisākhaṃ ukkhipitvā gacchati , tato yaṃ icchati , taṃ puna paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Yo pana tattha jātakaphalinisākhāya vā valliyā vā gahetvā cāleti .
Tassa tato laddhaṃ phalaṃ na vaṭṭati , durupaciṇṇadukkaṭañca āpajjati , aññassa taṃ vaṭṭati , phalirukkhaṃ pana apassayituṃ vā ālambituṃ vā vaṭṭati , paṭiggahetvā ṭhapite yaṃ aññaṃ aṅkurādi uppajjati , paṭiggahitameva taṃ .
Yāva hi hatthato mutte nirapekkho na hoti , nirapekkhatāya vā hatthato na
M0.231 muccati , tāva na paṭiggahaṇaṃ vijahati , ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ vutto .Mukhadvāran ti galanāḷikaṃ .
Mukhena vā hi paviṭṭhaṃ hotu , nāsikāya vā , galena ajjhoharaṇīyatāya sabbampi taṃ mukhadvāraṃ pavesitameva hoti .
Āhāran ti yaṃkiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā sattāhakālikaṃ vā yāvajīvikaṃ vā .
Sabbañhetaṃ ajjhoharaṇīyattā ‘ āhāro ’ ti vuccati , tattha sabbampi dhaññaṃ vā dhaññānulomaṃ vā tālanāḷikerapanasalabujaalābukumbhaṇḍapussaphalatipusaphalaeḷālukasaṅkhātaṃ navavidhaṃ mahāphalañceva aparaṇṇañca , yañcaññaṃ vanamūlapattapupphaphalādi āhāratthaṃ pharati , taṃ sabbaṃ yāva majjhanhikakālo , tāva paribhuñjitabbato yāvakālikaṃ nāma .
Ambapānaṃ jambupānaṃ cocapānaṃ mocapānaṃ madhukapānaṃ muddikapānaṃ sālūkapānaṃ phārusakapānanti imāni aṭṭha pānāni , yāni ca tesaṃ anulomāni vettatintiṇikamātuluṅgakapiṭṭhakosambakaramandādikhuddakaphalapānāni , etāni sabbāni anupasampannehi
P0.114 sītodakena madditvā katāni ādiccapākāni vā yāva rattiyā pacchimayāmaṃ nidahitvā paribhuñjitabbato yāmakālikāni nāma .Avasesesu anuññātaphalapattapuppharasesupi eseva nayo .
Sappiādīni pañca bhesajjāni sattāhaṃ nidahitvā paribhuñjitabbato sattāhakālikāni nāma .
Idaṃ pana yāvakālikādittayaṃ kālavimuttañca udakaṃ ṭhapetvā avasesamūlaphalāphalādi yaṃ neva khādanīyatthaṃ na bhojanīyatthaṃ pharati
V0.221 , taṃ yāvajīvaṃ nidahitvā sati paccaye paribhuñjitabbato yāvajīvikaṃ nāma .Āhareyyāti paveseyya .
Aññatra udakadantaponāti idaṃ anāhārepi udake āhārasaññāya , dantapone ca ‘‘ mukhadvāraṃ āhaṭaṃ idan ’’ ti saññāya kukkuccāyantānaṃ kukkuccavinodanatthaṃ vuttaṃ .
Udakañhi yathāsukhaṃ pātuṃ , dantakaṭṭhañca dantaponaparibhogena paribhuñjituṃ vaṭṭati .
Ṭhapetvā pana idaṃ dvayaṃ avasesaṃ ajjhoharaṇatthāya gaṇhato gahaṇe dukkaṭaṃ , ajjhohāre ajjhohāre pācittiyaṃ , sacepi dantakaṭṭharaso ajānantassa anto pavisati , pācittiyameva .
Vesāliyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha adinnaṃ āhāraṃ āharaṇavatthusmiṃ paññattaṃ ,‘‘ aññatra udakadantaponā ’’ ti ayamettha anupaññatti , sādhāraṇapaññatti
M0.232 , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , paṭiggahitake appaṭiggahitasaññino , vematikassa vā dukkaṭaṃ .Paṭiggahitasaññissa , udakadantapone , cattāri mahāvikaṭāni sati paccaye asati kappiyakārake sāmaṃ gahetvā paribhuñjantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Ettha dubbacopi asamatthopi kappiyakārako asantapakkheyeva tiṭṭhati , chārikāya asati sukkhadāruṃ jhāpetvā , tasmiñca asati alladāruṃ rukkhato chinditvāpi kātuṃ , mattikatthāya ca pathaviṃ khaṇitumpi vaṭṭati , idaṃ pana catubbidhampi mahāvikaṭaṃ kālodissaṃ nāma sappadaṭṭhakkhaṇeyeva sāmaṃ gahetuṃ vaṭṭati , aññadā paṭiggāhāpetvā paribhuñjitabbaṃ .
Appaṭiggahitakatā , ananuññātatā , dhūmādiabbohārikābhāvo , ajjhoharaṇanti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti .
Dantaponasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhojanavaggo catuttho .