Issues
Select Version
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā
Kaṅkhāvitaraṇī-aṭṭhakathā

3. Pattavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Pattavaggo

1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
PattavaggassaM0.178 paṭhame atirekapattoti anadhiṭṭhito ca avikappito ca , so ca kho ukkaṭṭhamajjhimomakānaṃ aññataro pamāṇayuttova , tassa pamāṇaṃ ‘‘ aḍḍhāḷhakodanaṃ gaṇhātī ’’ tiādinā ( pārā 602) nayena pāḷiyaṃ vuttaṃ .
Tatrāyaṃ vinicchayo – anupahatapurāṇasālitaṇḍulānaṃ sukoṭṭitaparisuddhānaṃ dve magadhanāḷiyo gahetvā tehi taṇḍulehi anuttaṇḍulamakilinnamapiṇḍikaṃ suvisadaṃ kundamakuḷarāsisadisaṃ avassāvitodanaṃ pacitvā niravasesaṃ patte pakkhipitvā tassa odanassa catutthabhāgappamāṇo nātighano nātitanuko hatthahāriyo sabbasambhārasaṅkhato muggasūpo pakkhipitabbo , tato ālopassa anurūpaṃ yāvacarimālopappahonakaṃ macchamaṃsādibyañjanaṃ pakkhipitabbaṃ , sappitelatakkarasakañjiyādīniP0.74 panaV0.174 gaṇanūpagāni na honti .
Tāni hi odanagatikāneva , neva hāpetuṃ , na vaḍḍhetuṃ sakkonti , evametaṃ sabbampi pakkhittaṃ sace pattassa mukhavaṭṭiyā heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati , suttena vā hīrena vā chindantassa suttassa vā hīrassa vā heṭṭhimantaṃ phusati , ayaṃ ukkaṭṭho nāma patto .
Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati , ayaṃ ukkaṭṭhomako nāma patto .
Sace taṃ rājiṃ na sampāpuṇāti , antogadhameva hoti , ayaṃ ukkaṭṭhukkaṭṭho nāma patto .
Ukkaṭṭhato upaḍḍhappamāṇo majjhimo .
Majjhimapattato upaḍḍhappamāṇo omako .
Tesampi vuttanayeneva bhedo veditabbo .
Iccetesu navasu ukkaṭṭhukkaṭṭho ca omakomako cāti dve apattā , sesā satta pattā pamāṇayuttā nāma , ayametthasaṅkhepo , vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.598 ādayo ) vutto , tasmā evaṃ pamāṇayuttaṃ samaṇasāruppena pakkaṃ ayopattaṃ vā mattikāpattaṃ vā labhitvā purāṇapattaṃ paccuddharitvā antodasāhe adhiṭṭhātabbo .
Sace panassa mūlato kākaṇikamattampi dātabbaṃ avasiṭṭhaṃ hoti , adhiṭṭhānupago na hoti , appaccuddharantena vikappetabbo .
Tattha paccuddharaṇādhiṭṭhānalakkhaṇaṃ cīvaravagge vuttanayeneva veditabbaṃ , vikappanalakkhaṇaṃ parato vakkhāma .
Sace pana koci apattako bhikkhu dasa patte labhitvā sabbe attanāva paribhuñjitukāmo hoti , ekaṃ pattaṃ adhiṭṭhāya puna divase taṃ paccuddharitvā añño adhiṭṭhātabbo , etenupāyena vassasatampiM0.179 pariharituṃ sakkā .
Yo panassa patto mukhavaṭṭito heṭṭhā dvaṅgulamattokāsato paṭṭhāya yatthakatthaci kaṅgusitthanikkhamanamattena chiddena chiddo hoti , so adhiṭṭhānupago na hoti .
Puna chidde pākatike kate adhiṭṭhātabbo , sesaṃ adhiṭṭhānavijahanaṃ ticīvare vuttanayameva .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha atirekapattadhāraṇavatthusmiṃ paññattaṃ , asādhāraṇapaññatti , sesavaṇṇanākkamo cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabboti .
Pattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiye ūnāni pañca bandhanāni assāti ūnapañcabandhano , nāssa pañca bandhanāni pūrentīti attho , tena ūnapañcabandhanena , itthambhūtassa lakkhaṇe karaṇavacanaṃ .
Tattha yasmā abandhanassāpi pañca bandhanāni na pūrenti sabbaso natthitāya , tenassa padabhājane ‘‘ ūnapañcabandhano nāma patto abandhano vā ekabandhano vā ’’ tiādi ( pārā .613) vuttaṃ .
‘‘ Ūnapañcabandhanenā ’’ tiV0.175 ca vuttattā yassa pañcabandhano patto hoti pañcabandhanokāso vā , tassa so apatto , tasmā aññaṃ viññāpetuṃ vaṭṭati .
Yasmiṃ pana patte mukhavaṭṭito heṭṭhā bhaṭṭhā dvaṅgulappamāṇā ekāpi rāji hoti , taṃP0.75 tassā rājiyā heṭṭhimapariyante pattavedhakena vijjhitvā pacitvā suttarajjukamakacirajjukādīhi vā tipusuttakena vā bandhitvā taṃ bandhanaṃ āmisassa alagganatthaṃ tipupaṭṭakena vā kenaci baddhasilesādinā vā paṭicchādetabbaṃ , so ca patto adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabbo , sukhumaṃ vā chiddaṃ katvā bandhitabbo , phāṇitaṃ jhāpetvā pāsāṇacuṇṇena bandhitumpi vaṭṭati .
Yassa pana dve rājiyo vā ekāyeva vā caturaṅgulā , tassa dve bandhanāni dātabbāni .
Yassa tisso vā ekāyeva vā chaḷaṅgulā , tassa tīṇi .
Yassa catasso vā ekāyeva vā aṭṭhaṅgulā , tassa cattāri .
Yassa pañca vā ekāyeva vā dasaṅgulā , so baddhopi abaddhopi apattoyeva , añño viññāpetabbo , esa tāva mattikāpatte vinicchayo .
AyopatteM0.180 pana sacepi pañca vā atirekāni vā chiddāni honti , tāni ce ayacuṇṇena vā āṇiyā vā lohamaṇḍalena vā baddhāni maṭṭhāni honti , sveva paribhuñjitabbo , añño na viññāpetabbo .
Atha pana ekampi chiddaṃ mahantaṃ hoti , lohamaṇḍalena baddhampi maṭṭhaṃ na hoti , patte āmisaṃ laggati , akappiyo hoti ayaṃ patto , añño viññāpetabbo .
Yo pana evaṃ pattasaṅkhepagate vā ayopatte , ūnapañcabandhane vā mattikāpatte sati aññaṃ viññāpeti , payoge dukkaṭaṃ , paṭilābhena nissaggiyo hoti , nissajjitabbo .
Nissajjantena saṅghamajjhe eva nissajjitabbo , tena vuttaṃ ‘‘ bhikkhuparisāya nissajjitabbo ’’ ti .
Yo ca tassā bhikkhuparisāyā tiettha tehi bhikkhūhi pakatiyā eva attano attano adhiṭṭhitaṃ pattaṃ gahetvā sannipatitabbaṃ , tato sammatena pattaggāhāpakena pattassa vijjamānaguṇaṃ vatvā ‘‘ bhante , imaṃ gaṇhathā ’’ ti thero vattabbo .
Sace therassa so patto na ruccati , appicchatāya vā na gaṇhāti , vaṭṭati .
Tasmiṃ pana anukampāya agaṇhantassa dukkaṭaṃ .
Sace pana gaṇhāti , therassa pattaṃ dutiyattheraṃ gāhāpetvā eteneva upāyena yāva saṅghanavakā gāhāpetabbo , tena pariccattapatto pana pattapariyanto nāma , so tassa bhikkhuno padātabbo .
Tenāpi so yathā viññāpetvā gahitapatto , evameva sakkaccaṃ paribhuñjitabbo .
Sace pana taṃ jigucchanto adese vā nikkhipati , aparibhogena vā paribhuñjati , vissajjeti vā , dukkaṭaṃ āpajjati .
Sakkesu chabbaggiye ārabbha bahū patte viññāpanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃV0.176 , abandhanena abandhanaṃ , ekabandhanaṃ , dubandhanaṃ , tibandhanaṃ , catubbandhanaṃ , abandhanokāsaṃ , ekadviticatubbandhanokāsaṃ cetāpeti , evaṃ ekekena pattena dasadhā dasavidhaṃ pattaṃ .
Cetāpanavasena pana ekaṃ nissaggiyapācittiyasataṃ hoti .
Naṭṭhapattassa , bhinnapattassa , attano ñātakappavārite , aññassa ca ñātakappavārite , tassevatthāya viññāpentassa , attano dhanena gaṇhato , ummattakādīnañca anāpatti .
Adhiṭṭhānupagapattassa ūnapañcabandhanatā , attuddesikatā , akataviññattiP0.76 , tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti .
Ūnapañcabandhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā
TatiyeM0.181 paṭisāyanīyānīti paṭisāyitabbāni , paribhuñjitabbānīti attho .
Etena sayaṃ uggahetvā nikkhittānaṃ sattāhātikkamepi anāpattiṃ dasseti , tāni hi paṭisāyituṃ na vaṭṭanti .
Bhesajjānīti bhesajjakiccaṃ karontu vā , mā vā , evaṃ laddhavohārāni .
Sappi nāma gavādīnaṃ sappi , yesaṃ maṃsaṃ kappati , tesaṃ sappi .
Tathā navanītaṃ .
Telaṃ nāma tilasāsapamadhūkaeraṇḍakavasādīhi nibbattitaṃ .
Madhu nāma makkhikāmadhumeva .
Phāṇitaṃ nāma ucchurasaṃ upādāya pana apakkā vā avatthukapakkā vā sabbāpi ucchuvikati ‘‘ phāṇitan ’’ ti veditabbaṃ .
Tāni paṭiggahetvāti tāni bhesajjāni paṭiggahetvā , na tesaṃ vatthūni .
Etena ṭhapetvā vasātelaṃ yānettha yāvakālikavatthukāni , tesaṃ vatthūni paṭiggahetvā katāni sappiādīni sattāhaṃ atikkāmayatopi anāpattiṃ dasseti .
Vasātelaṃ pana kāle paṭiggahitaṃ kāle nipakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ anuññātaṃ , tasmā ṭhapetvā manussavasaṃ aññaṃ yaṃkañci vasaṃ purebhattaṃ paṭiggahetvā sāmaṃ pacitvā nibbattitatelampi sattāhaṃ nirāmisaparibhogena vaṭṭati .
Anupasampannena pacitvā dinnaṃ pana tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , aññesaṃ yāvakālikavatthūnaṃ vatthuṃ pacituṃ na vaṭṭatiyeva .
Nibbattitasappi vā navanītaṃ vā pacituṃ vaṭṭati , taṃ pana tadahupurebhattampi sāmisaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭati .
Purebhattaṃ paṭiggahitakhīrādito anupasampannena pacitvā katasappiādīni pana tadahupurebhattaṃ sāmisānipi vaṭṭanti , pacchābhattato paṭṭhāya anajjhoharaṇīyāni , sattāhātikkamepi anāpatti .
Sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānīti sannidhiṃ katvā nidahitvā purebhattaṃ paṭiggahitāni tadahupurebhattaṃ sāmisaparibhogenāpi vaṭṭanti , pacchābhattatoV0.177 paṭṭhāya pana tāni ca , pacchābhattaṃ paṭiggahitāni ca sattāhaṃ nirāmisaparibhogena paribhuñjitabbānīti attho .
‘‘ Paribhuñjitabbānī ’’ ti ca vacanato antosattāhe abbhañjanādīnaṃ atthāya adhiṭṭhahitvā ṭhapitesu anāpatti , yāvajīvikāni sāsapamadhūkaeraṇḍakaaṭṭhīni telakaraṇatthaṃ paṭiggahetvā tadaheva katatelaṃ sattāhakālikaṃ , dutiyadivase kataṃ chāhaṃ vaṭṭati , tatiyadivase kataṃ pañcāhaṃ , catutthapañcamachaṭṭhasattamadivase kataṃ tadaheva vaṭṭati .
Sace yāva aruṇassa uggamanāM0.182 tiṭṭhati , nissaggiyaṃ hoti , aṭṭhamadivase kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ , anissaggiyattā pana bāhiraparibhogena vaṭṭati .
Sacepi na karoti , telatthāya paṭiggahitasāsapādīnaṃ pana pāḷiyaṃ anāgatasappiādīnañcaP0.77 sattāhātikkame dukkaṭaṃ āpajjati .
Sītudakena katamadhūkapupphaphāṇitaṃ pana phāṇitagatikameva , ambaphāṇitādīni yāvakālikāni .
Yaṃ panettha sattāhakālikaṃ , taṃ nissaṭṭhaṃ paṭilabhitvāpi aruādīni vā makkhetuṃ , ajjhoharituṃ vā na vaṭṭati .
Padīpe kāḷavaṇṇe vā upanetabbaṃ , aññassa bhikkhuno kāyikaparibhogaṃ vaṭṭati .
Yaṃ pana nirapekkho pariccajitvā puna labhati , taṃ ajjhoharitumpi vaṭṭati .
Visuṃ ṭhapitasappiādīsu , ekabhājane vā amissitesu vatthugaṇanāya āpattiyo .
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha sattāhaṃ atikkamanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesaṃ cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe māso seso gimhānan ti catunnaṃ gimhamāsānaṃ eko pacchimamāso seso .
Pariyesitabban ti gimhānaṃ pacchimamāsassa paṭhamadivasato paṭṭhāya yāva kattikamāsassa pacchimadivaso , tāva ‘‘ kālo vassikasāṭikāyā ’’ tiādinā satuppādakaraṇena , saṅghassa pavāritaṭṭhānato , attano ñātakappavāritaṭṭhānato pana ‘‘ detha me vassikasāṭikacīvaran ’’ tiādikāya viññattiyāpi pariyesitabbaṃ .
Aññātakaappavāritaṭṭhāne satuppādaṃ karontassa vattabhede dukkaṭaṃ , yathā vā tathā vā ‘‘ detha me ’’ tiādivacanena viññāpentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Katvā nivāsetabban ti gimhānaṃ pacchimaddhamāsassa paṭhamadivasato paṭṭhāya yāva kattikamāsassa pacchimadivaso , tāva sūcikammaniṭṭhānenaV0.178 sakimpi vaṇṇabhedamattarajanena kappabindukaraṇena ca katvā paridahitabbā .
Ettāvatā gimhānaṃ pacchimo māso pariyesanakkhettaṃM0.183 , pacchimo addhamāso karaṇanivāsanakkhettampi , vassānassa catūsu māsesu sabbampi taṃ vaṭṭatīti ayamattho dassito hoti .
Yo cāyaṃ gimhānaṃ pacchimo māso anuññāto , ettha katapariyesitampi vassikasāṭikaṃ adhiṭṭhātuṃ na vaṭṭati .
Sace tasmiṃ māse atikkante vassaṃ ukkaḍḍhiyati , puna māsaparihāraṃ labhati , dhovitvā pana nikkhipitvā vassūpanāyikadivase adhiṭṭhātabbā .
Sace satisammosena vā appahonakabhāvena vā akatā hoti .
Te ca dve māse vassānassa catumāsanti cha māse parihāraṃ labhati .
Sace pana kattikamāse kathinaṃ atthariyati , aparepi cattāro māse labhati , evaṃ dasa māsā honti .
Tato parampi satiyā paccāsāya taṃ mūlacīvaraṃ katvā ṭhapentassa ekamāsanti evaṃ ekādasa māse parihāraṃ labhati , ito paraṃ ekāhampi na labhati .
Orena ce māsoP0.78 seso gimhānan ti gimhānaṃ pacchimamāsassa orimabhāge yāva hemantassa paṭhamadivaso , tāvāti attho .
Pariyeseyyāti etesu sattasu piṭṭhisamayamāsesu aññātakaappavāritaṭṭhānato satuppādakaraṇena pariyesantassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ , viññāpentassa aññātakaviññattisikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ , ñātakappavārite viññāpentassa tena sikkhāpadena anāpatti , satuppādaṃ karontassa iminā sikkhāpadena āpatti .
Orenaddhamāso seso gimhānan ti gimhānassa pacchimaddhamāsato orimabhāge ekasmiṃ addhamāse .
Katvā nivāseyyāti etthantare dhammena uppannampi katvā nivāsentassa nissaggiyaṃ hoti .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha vassikasāṭikapariyesanavatthusmiṃ paññattaṃ , asādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , ūnakamāsaddhamāsesu atirekasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ , tathā satiyā vassikasāṭikāya naggassa kāyaṃ ovassāpayato .
Pokkharaṇiyādīsu pana nhāyantassa vā acchinnacīvarassa vā naṭṭhacīvarassa vā ‘‘ anivatthaṃ corā harantī ’’ ti evaṃ āpadāsu vā nivāsayato ummattakādīnañca anāpatti .
Ettha ca vassikasāṭikāya attuddesikatā , asamaye pariyesanatā , tāya ca paṭilābhoti imāni tāva pariyesanāpattiyā tīṇi aṅgāniM0.184 .
Sacīvaratā , āpadābhāvo , vassikasāṭikāya sakabhāvo , asamaye nivāsananti imāni nivāsanāpattiyā cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti .
Vassikasāṭikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā
PañcameV0.179 sāmaṃ cīvaraṃ datvāti veyyāvaccādīni paccāsisamāno sayameva datvā .
Acchindeyyāti veyyāvaccādīni akarontaṃ disvā sakasaññāya acchindantassa vatthugaṇanāya āpattiyo .
Acchindāpeyyā tiettha pana ‘‘ acchindā ’’ ti āṇattiyā dukkaṭaṃ , acchindesu yattakāni āṇattāni , tesaṃ gaṇanāya āpattiyo .
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvaraacchindanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , sāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ .
Anupasampanne upasampannasaññino , vematikassa , anupasampannasaññino vā , upasampannassāpi vikappanupagapacchimacīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ , anupasampannassa ca yaṃkiñci acchindato vā dukkaṭaṃ .
Tena tuṭṭhena vā kupitena vā dinnaṃ pana tassa vissāsaṃ vā gaṇhantassa ummattakādīnañca anāpatti .
Vikappanupagapacchimacīvaratā , sāmaṃ dinnatā , sakasaññitā , upasampannatā , kodhavasena acchindanaṃ vā acchindāpanaṃ vāti imānettha pañca aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni aññatra vedanāya .
Vedanā pana idha dukkhavedanāyevāti .
Cīvaraacchindanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
ChaṭṭheP0.79 suttan ti chabbidhaṃ khomasuttādiṃ vā tesaṃ anulomaṃ vā .
Viññāpetvāti cīvaratthāya yācitvā .
Vāyāpeyyāti ‘‘ cīvaraṃ me , āvuso , vāyathā ’’ ti akappiyāya viññattiyā vāyāpeyya .
Nissaggiyan ti evaṃM0.185 vāyāpentassa yo tantavāyo cīvaravāyanatthaṃ turivemasajjanādike payoge karoti , tassa sabbappayogesu dukkaṭaṃ , paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti .
Rājagahe chabbaggiye bhikkhū ārabbha cīvaravāyāpanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , viññāpitasuttaṃ viññāpitatantavāyena vāyāpentassa dīghato vidatthimatte tiriyañca hatthamatte vīte nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Iti yāva cīvaraṃ vaḍḍhati , tāva iminā pamāṇena āpattiyo vaḍḍhanti .
Teneva pana aviññattiyā laddhasuttaṃ vāyāpentassa yathā pubbe nissaggiyaṃV0.180 , evaṃ idha dukkaṭaṃ .
Teneva viññattañca aviññattañca vāyāpentassa sace vuttappamāṇena kedārabaddhaṃ viya cīvaraṃ hoti , akappiyasuttamaye paricchede pācittiyaṃ , itarasmiṃ tatheva dukkaṭaṃ .
Tato ce ūnatarā paricchedā , sabbaparicchedesu dukkaṭāneva .
Atha ekantarikena vā suttena dīghato vā kappiyaṃ tiriyaṃ akappiyaṃ katvā vītaṃ hoti , pubbe vuttappamāṇagaṇanāya dukkaṭāni .
Eteneva upāyena kappiyatantavāyena akappiyasutte , kappiyākappiyehi tantavāyehi suttepi kappiye akappiye kappiyākappiye ca āpattibhedo veditabbo .
Tikapācittiyaṃ , avāyāpite vāyāpitasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ .
Cīvarasibbanaāyogakāyabandhanaaṃsabaddhakapattatthavikaparissāvanānaṃ atthāya suttaṃ viññāpentassa , ñātakappavāritehi kappiyasuttaṃ vāyāpentassa , aññassatthāya , attano dhanena , ummattakādīnañca anāpatti , cīvaratthāya viññāpitasuttaṃ , attuddesikatā , akappiyatantavāyena akappiyaviññattiyā vāyāpananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti .
Suttaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā
Sattame tatra ce so bhikkhūti yatra gāme vā nigame vā tantavāyā , tatra .
Pubbe appavāritoti cīvarasāmikehi appavārito hutvāM0.186 .
Vikappaṃ āpajjeyyāti visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ āpajjeyya .
Idāni yenākārena vikappaṃ āpanno hoti , taṃ dassetuṃ idaṃ kho , āvusotiādi vuttaṃ .
Tattha āyatan ti dīghaṃ .
Vitthatan ti puthulaṃ .
Appitan ti ghanaṃ .
Suvītan ti suṭṭhu vītaṃ , sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā vītaṃ .
Suppavāyitan ti suṭṭhu pavāyitaṃ , sabbaṭṭhānesu samaṃ katvā tante pasāritaṃ .
Suvilekhitan ti lekhaniyā suṭṭhu vilekhitaṃ .
Suvitacchitan ti kocchenaP0.80 suṭṭhu vitacchitaṃ , suṭṭhu niddhotanti attho .
Piṇḍapātamattampīti ettha ca na bhikkhuno piṇḍapātadānamattena taṃ nissaggiyaṃ hoti , sace pana te tassa vacanena cīvarasāmikānaṃ hatthato suttaṃ gahetvā īsakampi āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā karonti , atha tesaṃ payoge bhikkhuno dukkaṭaṃ , paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti .
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvare vikappaṃ āpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , tikapācittiyaṃ , ñātake aññātakasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ .
Ñātakappavāritānaṃ tantavāyehi , aññassa vā atthāya , attano vā dhanena , mahagghaṃ vāyāpetukāmaṃV0.181 appagghaṃ vāyāpentassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Aññātakaappavāritānaṃ tantavāye upasaṅkamitvā vikappamāpajjanatā , cīvarassa attuddesikatā , tassa vacanena suttavaḍḍhanaṃ , cīvarappaṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayānevāti .
Mahāpesakārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame dasāhānāgatan ti dasa ahāni dasāhaṃ , tena dasāhena anāgatā dasāhānāgatā , dasāhena asampattāti attho , taṃ dasāhānāgataṃ , accantasaṃyogavasena bhummatthe upayogavacanaṃ .
Kattikatemāsikapuṇṇaman ti paṭhamakattikapuṇṇamaṃ , idhāpi paṭhamapadassa anupayogatā purimanayeneva bhummatthe upayogavacanaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yato paṭṭhāya paṭhamappavāraṇā ‘‘ dasāhānāgatā ’’ ti vuccati , sacepi tāni divasāni accantameva bhikkhuno accekacīvaraṃ uppajjeyya ,‘‘ accekaṃ idan ’’ ti jānamānena bhikkhunāM0.187 sabbampi paṭiggahetabbanti .
Tena pavāraṇāmāsassa juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāya uppannassa cīvarassa nidhānakālo dassito hoti .
Kāmañcesa ‘‘ dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabban ’’ tiimināva siddho , aṭṭhuppattivasena pana apubbaṃ viya atthaṃ dassetvā sikkhāpadaṃ ṭhapitaṃ .
Accekacīvaran ti gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhānaṃ puggalānaṃ aññatarena ‘‘ vassāvāsikaṃ dassāmī ’’ ti evaṃ ārocetvā dinnaṃ .
Sace taṃ pure pavāraṇāya vibhajitaṃ , yena gahitaṃ , tena vassacchedo na kātabbo , karoti ce , taṃ cīvaraṃ saṅghikaṃ hoti .
Yāva cīvarakālasamayan ti anatthate kathine yāva vassānassa pacchimo māso , atthate kathine yāva pañca māsā , tāva nikkhipitabbaṃ .
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha accekacīvarassa cīvarakālasamayaṃ atikkamanavatthusmiṃ paññattaṃ , sesamettha cīvaravaggassa paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Accekacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
NavameP0.81 upavassaṃ kho panāti ettha upavassan ti upavassa , upavasitvāti vuttaṃ hoti , upasampajjantiādīsuV0.182 ( vibha .570) viya hettha anunāsiko daṭṭhabbo , vassaṃ upagantvā vasitvā cāti attho .
Imassa ca padassa ‘‘ tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto ’’ tiiminā sambandho , idaṃ vuttaṃ hoti – vassaṃ upagantvā vasitvā ca tato paraṃ pacchimakattikapuṇṇamapariyosānakālaṃ yāni kho pana tāni āraññakāni … pe … antaraghare nikkhipeyyāti .
Tattha āraññakānīti sabbapacchimāni āropitena ācariyadhanunā gāmassa indakhīlato paṭṭhāya pañcadhanusatappamāṇe padese katasenāsanāni .
Sace pana aparikkhitto gāmo hoti , parikkhepārahaṭṭhānato paṭṭhāya minetabbaṃ .
Sace vihārassa parikkhepo vā aparikkhittassa yaṃ gāmato sabbapaṭhamaṃ senāsanaṃ vā cetiyaṃ vā bodhi vā dhuvasannipātaṭṭhānaṃ vā yāvaM0.188 , taṃ tāva pakatimaggena minetabbaṃ , aññaṃ maggaṃ kātuṃ , amaggena vā minetuṃ na vaṭṭati .
Sāsaṅkasammatānīti corādīnaṃ niviṭṭhokāsādidassanena ‘‘ sāsaṅkānī ’’ ti sammatāni , evaṃ saññātānīti attho .
Saha paṭibhayena sappaṭibhayāni , corehi manussānaṃ hataviluttākoṭitabhāvadassanato sannihitabalavabhayānīti attho .
Antaraghare nikkhipeyyāti āraññakassa senāsanassa samantā sabbadisābhāgesu attanā abhirucite gocaragāme nikkhipeyya .
Tañca kho satiyā aṅgasampattiyā , tatrāyaṃ aṅgasampatti – purimikāya upagantvā mahāpavāraṇāya pavārito hoti , idamekaṃ aṅgaṃ .
Kattikamāsoyeva hoti , idaṃ dutiyaṃ aṅgaṃ .
Pañcadhanusatikapacchimappamāṇayuttaṃ senāsanaṃ hoti , idaṃ tatiyaṃ aṅgaṃ .
Ūnappamāṇe vā gāvutato atirekappamāṇe vā na labhati , yatra hi piṇḍāya caritvā bhuttavelāyameva puna vihāraṃ sakkā āgantuṃ , tadeva idhādhippetaṃ .
Sāsaṅkasappaṭibhayameva hoti , idaṃ catutthaṃ aṅgaṃ hotīti .
Kocideva paccayoti kiñcideva kāraṇaṃ .
Tena cīvarenāti tena antaraghare nikkhittacīvarena .
Vippavāsāyāti viyogavāsāya .
Tato ce uttari vippavaseyyāti chārattato uttari tasmiṃ senāsane sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeyyāti attho , tathā asakkontena pana gāmasīmaṃ okkamitvā sabhāyaṃ vā yattha katthaci vā vasitvā cīvarappavattiṃ ñatvā pakkamituṃ vaṭṭati .
Aññatra bhikkhusammutiyāti yaṃ saṅgho gilānassa bhikkhuno cīvarena vippavāsasammutiṃ deti , taṃ ṭhapetvā aladdhasammutikassa atirekachārattaṃ vippavasato nissaggiyaṃ hoti .
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha cīvaravippavāsavatthusmiṃ paññattaṃ , sesamettha cīvaravaggassa dutiyasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti .
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā
DasameP0.82V0.183 saṅghikan ti saṅghassa santakaṃ .
So hi saṅghassa pariṇatattā hatthe anāruḷhopi ekena pariyāyena saṅghasantako hoti .
Lābhan ti labhitabbaṃ cīvarādivatthuṃ .
Pariṇatan ti ‘‘ dassāma karissāmā ’’ ti vacībhedena vāM0.189 hatthamuddāya vā saṅghassa ninnaṃ hutvā ṭhitaṃ .
Attano pariṇāmeyyāti ‘‘ idaṃ mayhaṃ dethā ’’ tiādīni vadanto attaninnaṃ kareyya .
Sace pana saṅghassa dinnaṃ hoti , taṃ gahetuṃ na vaṭṭati , saṅghasseva dātabbaṃ .
Pariṇataṃ pana sahadhammikānaṃ vā gihīnaṃ vā antamaso mātusantakampi attano pariṇāmentassa payoge dukkaṭaṃ , paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha pariṇāmanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , pariṇate vematikassa , apariṇate pariṇatasaññino ceva vematikassa ca , saṅghacetiyapuggalesu yassa kassaci pariṇataṃ aññasaṅghādīnaṃ pariṇāmentassa ca dukkaṭaṃ .
Apariṇatasaññino ,‘‘ kattha demā ’’ ti pucchite ‘‘ yattha tumhākaṃ cittaṃ pasīdati , tattha detha , tumhākaṃ deyyadhammo paribhogaṃ vā labheyyā ’’ tiādīni vadantassa , ummattakādīnañca anāpatti .
Saṅghe pariṇatabhāvo , taṃ ñatvā attano pariṇāmanaṃ , paṭilābhoti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisānīti .
Pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pattavaggo tatiyo .
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
Nissaggiyapācittiyavaṇṇanā niṭṭhitā .