9. Kammappaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā
Navame dhammikānaṃ kammānan ti dhammena vinayena satthusāsanena katānaṃ apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakammanti imesaṃ catunnaṃ kammānaṃ .
Tatrāyaṃ saṅkhepato kammavinicchayo – tatra apalokanakammaṃ nāma samaggassa saṅghassa anumatiyā taṃ taṃ vatthuṃ kittetvā ‘‘ ruccati saṅghassā ’’ ti tikkhattuṃ sāvetvā kattabbaṃ kammaṃ vuccati .
Samaggasseva pana saṅghassa anumatiyā ekāya ñattiyā kattabbaṃ kammaṃ ñattikammaṃ nāma .
Ekāya ñattiyā ceva anussāvanāya
V0.244 ca kattabbaṃ kammaṃ ñattidutiyakammaṃ nāma .Ekāya
M0.256 pana ñattiyā tīhi ca anussāvanāhi kattabbaṃ kammaṃ ñatticatutthakammaṃ nāma .Tesu apalokanakammaṃ ( pari .496; pari . aṭṭha .495-496) pañca ṭhānāni gacchati osāraṇaṃ nissāraṇaṃ bhaṇḍukammaṃ brahmadaṇḍaṃ kammalakkhaṇanti .
Tattha kaṇṭakasāmaṇerassa nāsanā viya nissāraṇā , tādisaṃyeva sammāvattantaṃ disvā pavesanā ‘ osāraṇā ’ ti veditabbā .
Pabbajjāpekkhassa kesacchedanāpucchanaṃ bhaṇḍukammaṃ ( mahāva .98) nāma .
Mukharassa bhikkhuno bhikkhū duruttavacanehi ghaṭṭentassa ‘‘ itthannāmo bhikkhu mukharo bhikkhū duruttavacanehi ghaṭṭento viharati , so bhikkhu yaṃ iccheyya , taṃ vadeyya , bhikkhūhi itthannāmo bhikkhu neva vattabbo , na ovādānusāsaniṃ kattabbo , na ovaditabbo ’’ ti ‘‘ saṅghaṃ , bhante
P0.132 , pucchāmi ‘ itthannāmassa bhikkhuno brahmadaṇḍassa dānaṃ ruccati saṅghassā ’ ti , dutiyampi pucchāmi , tatiyampi pucchāmi ‘ itthannāmassa , bhante , bhikkhuno brahmadaṇḍassa dānaṃ ruccati saṅghassā ’’’ ti evaṃ kattabbaṃ kammaṃ brahmadaṇḍaṃ ( cūḷava .445) nāma .Yaṃ pana bhagavatā bhikkhunīnaṃ ūruṃ vivaritvā dassanādivatthūsu ‘‘ avandiyo so , bhikkhave , bhikkhu bhikkhunisaṅghena kātabbo ’’ ti ( cūḷava .411) evaṃ avandiyakammaṃ anuññātaṃ , yaṃ bhikkhunīhi ‘‘ ayye , asuko nāma ayyo bhikkhunīnaṃ appasādanīyaṃ dasseti , etassa ayyassa avandiyakaraṇaṃ ‘ ruccati bhikkhunisaṅghassā ’’’ ti evaṃ upassaye nisinnāheva bhikkhunīhi kattabbaṃ , evarūpaṃ kammaṃ yasmā tassa kammaṃyeva lakkhaṇaṃ na osāraṇādīni , tasmā kammalakkhaṇan ti vuccati .
Idañca kammalakkhaṇaṃ nāma bhikkhunimūlakaṃ paññattaṃ , apica bhikkhūnampi labbhati , tasmā bhikkhūhipi acchinnacīvarakādīnaṃ cīvarādīni vā dentehi , paribhuñjitabbāni apanetabbānipi vatthūni paribhuñjantehi vā , apanentehi vā , tathārūpaṃ vā dhammikaṃ katikaṃ karontehi tikkhattuṃ sāvetvā apalokanakammaṃ kātabbaṃ , sabbañhetaṃ kammalakkhaṇameva pavisati , iti apalokanakammaṃ pañca ṭhānāni gacchati .
Ñattikammaṃ pana nava ṭhānāni gacchati osāraṇaṃ nissāraṇaṃ uposathaṃ pavāraṇaṃ sammutiṃ dānaṃ paṭiggahaṃ paccukkaḍḍhanaṃ kammalakkhaṇanti .
Tattha ‘‘ suṇātu me , bhante , saṅgho , itthannāmo itthannāmassa āyasmato upasampadāpekkho , anusiṭṭho so mayā , yadi saṅghassa pattakallaṃ , itthannāmo āgaccheyya
M0.257 ,‘ āgacchāhī ’ ti vattabbo ’’ ti ( mahāva .126) evaṃ upasampadāpekkhassa osāraṇā osāraṇā nāma .‘‘ Suṇantu me āyasmantā , ayaṃ itthannāmo bhikkhu dhammakathiko , imassa neva suttaṃ āgacchati , no suttavibhaṅgo , so atthaṃ asallakkhetvā
V0.245 byañjanacchāyāya atthaṃ paṭibāhati , yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ , itthannāmaṃ bhikkhuṃ vuṭṭhāpetvā avasesā imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasameyyāmā ’’ ti evaṃ ubbhāhikavinicchaye ( cūḷava .233) dhammakathikassa bhikkhuno nissāraṇā nissāraṇā nāma .‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho , ajjuposatho … pe … uposathaṃ kareyyā ’’ ti evaṃ uposathakammavasena ṭhapitā ñatti uposatho nāma .
‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho , ajja pavāraṇā pannarasī , yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho pavāreyyā ’’ ti ( mahāva .210) evaṃ pavāraṇākammavasena ṭhapitā ñatti pavāraṇā nāma .
‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho , itthannāmo itthannāmassa upasampadāpekkho , yadi saṅghassa pattakallaṃ , ahaṃ itthannāmaṃ anusāseyyan ’’ ti ,‘‘ yadi saṅghassa pattakallaṃ , itthannāmo itthannāmaṃ anusāseyyā ’’ ti ( mahāva .126) evaṃ attānaṃ vā paraṃ vā sammannituṃ ṭhapitā ñatti sammuti nāma .
‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho , imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ
P0.133 saṅghassa nissaṭṭhaṃ , yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā ’’ ti ( pārā .464) evaṃ nissaṭṭhacīvarapattādīnaṃ dānaṃ dānaṃ nāma .‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho , ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati vivarati uttāniṃ karoti deseti , yadi saṅghassa pattakallaṃ , ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpattiṃ paṭiggaṇheyyan ’’ ti , tena vattabbo ‘ passasī ’ ti ,‘ āma , passāmī ’ ti ,‘‘ āyatiṃ saṃvareyyāsī ’’ ti ( cūḷava .239) evaṃ āpattippaṭiggaho paṭiggaho nāma .
‘‘ Suṇantu me āyasmantā āvāsikā , yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ , idāni uposathaṃ kareyyāma , pātimokkhaṃ uddiseyyāma , āgame kāle pavāreyyāmā ’’ ti ( mahāva .240) evaṃ katappavāraṇappaccukkaḍḍhanā paccukkaḍḍhanā nāma .
Tiṇavattārakasamathe ( cūḷava .212) sabbasaṅgāhikañatti , ekekasmiṃ pakkhe ekekā ñatti cāti tissopi ñattiyo kammalakkhaṇaṃ nāma .
Iti ñattikammaṃ nava ṭhānāni gacchati .
Ñattidutiyakammaṃ
M0.258 satta ṭhānāni gacchati osāraṇaṃ nissāraṇaṃ sammutiṃ dānaṃ uddhāraṃ desanaṃ kammalakkhaṇanti .Tattha bhikkhūnaṃ alābhāya parisakkanādikehi aṭṭhahi aṅgehi samannāgatassa upāsakassa saṅghena asambhogakaraṇatthaṃ pattanikkujjanavasena nissāraṇā nissāraṇā nāma .
Tasseva sammāvattantassa pattukkujjanavasena osāraṇā ca veditabbā , sā khuddakakkhandhake vaḍḍhalicchavivatthusmiṃ ( cūḷava .265-266) vuttā .
Sīmāsammuti ticīvarena avippavāsasammutisanthatasammutibhattuddesakasenāsanaggāhāpakabhaṇḍāgārikacīvarappaṭiggāhakayāgubhājakaphalabhājakakhajjabhājakaappamattakavissajjakasāṭiyaggāhapakapattaggāhāpakaārāmikapesakasāmaṇerapesakasammutīti etāsaṃ sammutīnaṃ vasena sammuti veditabbā .
Kathinacīvaramatakacīvaradānavasena dānaṃ veditabbaṃ .
Kathinuddhāravasena uddhāro veditabbo .
Kuṭivatthuvihāravatthudesanāvasena
V0.246 desanā veditabbā .Yā pana tiṇavatthārakasamathe ( cūḷava .212 ādayo ) ekasmiṃ pakkhe ekā , ekasmiṃ pakkhe ekāti dve ñattidutiyakammavācā vuttā , yā ca mohāropanādīsu kammavācā ( pāci .446) vuttā , tāsaṃ vasena kammalakkhaṇaṃ veditabbaṃ , iti ñattidutiyakammaṃ satta ṭhānāni gacchati .
Ñatticatutthakammampi satteva ṭhānāni gacchati osāraṇaṃ nissāraṇaṃ sammutiṃ dānaṃ niggahaṃ samanubhāsanaṃ kammalakkhaṇanti .
Tattha tajjanīyakammādīnaṃ ( cūḷava .1 ādayo ) sattannaṃ kammānaṃ vasena nissāraṇā , tesaṃyeva kammānaṃ paṭippassambhanavasena osāraṇā ca veditabbā , bhikkhunovādakasammutivasena ( pāci .146-147) sammuti , parivāsadāna ( caūḷava .102) mānattadānavasena ( cūḷava .105) dānaṃ , mūlāyapaṭikassanavasena ( cūḷava .110) niggaho , ukkhittānuvattikā
P0.134 , aṭṭha yāvatatiyakā , ariṭṭho ( pāci .417), caṇḍakāḷī ( pāci .709) cāti ime te yāvatatiyakāti imāsaṃ ekādasannaṃ samanubhāsanānaṃ vasena samanubhāsanā , upasampadākammaabbhānakammavasena kammalakkhaṇaṃ veditabbaṃ .Iti ñatticatutthakammaṃ satta ṭhānāni gacchati .
Imesu pana catūsu kammesu apalokanakammaṃ apaloketvāva kātabbaṃ , ñattikammādivasena na kātabbaṃ .
Ñattikammampi ekaṃ ñattiṃ ṭhapetvāva kātabbaṃ , apalokanakammādivasena na kātabbaṃ .
Ñattidutiyakammaṃ pana apaloketvā
M0.259 kātabbampi atthi akātabbampi , tattha sīmāsammuti sīmāsamūhananaṃ ( mahāva .139-140,144 ādayo ) kathinacīvaradānaṃ kathinuddhāro kuṭivatthudesanā vihāravatthudesanāti imāni cha kammāni garukāni apaloketvā kātuṃ na vaṭṭanti , ñattidutiyakammavācaṃ sāvetvāva kātabbāni .Avasesā terasa sammutiyo senāsanaggāhāpakamatakacīvaradānasammutiyo cāti etāni lahukammāni apaloketvāpi kātuṃ vaṭṭanti , ñattikammādivasena pana na kātabbāneva .
Ñatticatutthakammampi sakalakkhaṇeneva kātabbaṃ , na sesakammavasena .
Evaṃ attano attano lakkhaṇeneva vatthuñattianussāvanāsīmāparisāsampattiyā katāni etāni kammāni dhammena vinayena satthusāsanena katattā dhammo etesu atthīti dhammikāni nāma honti , iti etesaṃ dhammikānaṃ kammānaṃ chandaṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjantassa vācāya vācāya pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha khīyanadhammāpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , dhammakamme vematikassa , adhammakamme dhammakammasaññino , vematikassa ca dukkaṭaṃ .
Adhammakammasaññissa
V0.247 ,‘‘ adhammena vā vaggena vā nakammārahassa vā kammaṃ karontī ’’ ti ñatvā khīyantassa , ummattakādīnañca anāpatti .Dhammakammatā , dhammakammasaññitā , chandaṃ datvā khīyananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāneva , idaṃ pana dukkhavedananti .
Kammappaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .