8. Duṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhame duṭṭho dosoti dūsito ceva dūsako ca .
Uppanne hi dose puggalo tena dosena dūsito hoti , pakatibhāvaṃ jahāpito , tasmā ‘‘ duṭṭho ’’ ti vuccati .
Parañca dūseti vināseti , tasmā ‘‘ doso ’’ ti vuccati .
Iti ‘‘ duṭṭho doso ’’ ti ekassevetaṃ puggalassa ākāranānattena nidassanaṃ .
Appatītoti nappatīto , pītisukhādīhi vivajjito , na abhisaṭoti attho .
Amūlakenāti yaṃ codakena cuditakamhi
M0.137 puggale adiṭṭhaṃ assutaṃ aparisaṅkitaṃ , idaṃ etesaṃ dassanasavanaparisaṅkāsaṅkhātānaṃ mūlānaṃ abhāvato amūlakaṃ nāma .Taṃ pana so āpanno vā hotu , anāpanno vā , etaṃ idha appamāṇaṃ .
Ettha ca adiṭṭhaṃ nāma attano pasādacakkhunā vā dibbacakkhunā vā adiṭṭhaṃ , assutaṃ nāma tatheva kenaci vuccamānaṃ na sutaṃ , aparisaṅkitaṃ nāma attano vā parassa vā diṭṭhasutamutavasena cetasā aparisaṅkitaṃ , iti evarūpena amūlakena .
Pārājikenāti bhikkhuno anurūpesu ekūnavīsatiyā aññatarena , padabhājane ( pārā .386) pana pārājikuddese āgatāneva gahetvā ‘‘ catunnaṃ aññatarenā ’’ ti vuttaṃ .
Anuddhaṃseyyāti dhaṃseyya viddhaṃseyya padhaṃseyya abhibhaveyya .
Taṃ pana anuddhaṃsanaṃ yasmā attanā codentopi parena codāpentopi karoti , tasmāssa padabhājane ‘‘ codeti vā codāpeti vā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha vatthusandassanā āpattisandassanā saṃvāsappaṭikkhepo sāmīcippaṭikkhepoti saṅkhepato catasso codanā .
Tāsu vatthusandassanā nāma ‘‘ tvaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevī ’’ tiādinā nayena pavattā .
Āpattisandassanā nāma ‘‘ tvaṃ methunadhammāpattiṃ āpanno ’’ tiādinā nayena pavattā .
Saṃvāsappaṭikkhepo nāma ‘‘ natthi tayā saddhiṃ uposatho vā pavāraṇā vā saṅghakammaṃ vā ’’ ti evaṃ pavatto .
Ettāvatā pana sīsaṃ na eti ,‘‘ assamaṇosī ’’ tiādīhi vacanehi saddhiṃ ghaṭiteyeva sīsaṃ
V0.138 eti .Sāmīcippaṭikkhepo nāma abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammabījanikammādīnaṃ akaraṇaṃ , taṃ paṭipātiyā vandanādīni karoto ekassa akatvā sesānaṃ karaṇakāle veditabbaṃ .
Ettāvatā ca codanā nāma hoti , āpatti pana
P0.43 sīsaṃ na eti .‘‘ Kasmā mama vandanādīni na karosī ’’ ti pucchite pana ‘‘ assamaṇosī ’’ tiādivacanehi saddhiṃ ghaṭiteyeva sīsaṃ eti , tasmā yo bhikkhu bhikkhuṃ samīpe ṭhatvā ‘‘ tvaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevī ’’ ti vā ‘‘ assamaṇosī ’’ ti vā ādīhi vacanehi hatthamuddāya eva vā etamatthaṃ dīpento sayaṃ vā codeti , gahaṭṭhapabbajitesu vā aññatarena codāpeti , ayaṃ anuddhaṃseti nāma .
Appeva nāma naṃ imamhā brahmacariyā cāveyyan ti api eva nāma naṃ puggalaṃ imamhā seṭṭhacariyā apaneyyaṃ .
‘‘ Sādhu vatassa sacāhaṃ imaṃ puggalaṃ imamhā brahmacariyā cāveyyan ’’ ti iminā adhippāyena anuddhaṃseyyāti vuttaṃ hoti .
Etena
M0.138 ekaṃ cāvanādhippāyaṃ gahetvā avasesā akkosādhippāyo kammādhippāyo vuṭṭhānādhippāyo uposathaṭṭhapanādhippāyo pavāraṇaṭṭhapanādhippāyo anuvijjanādhippāyo dhammakathādhippāyoti satta adhippāyā paṭikkhittā honti .Tato aparena samayenāti yasmiṃ samaye anuddhaṃsito hoti , tato aññasmiṃ samaye .
Samanuggāhīyamāno vāti anuvijjakena kiṃ te diṭṭhantiādinā nayena anuvijjiyamāno upaparikkhiyamāno .
Asamanuggāhīyamāno vāti diṭṭhādīsu kenaci vatthunāvā anuvijjakādīsu yena kenaci puggalena vā avuccamāno .
Imesaṃ pana padānaṃ parato ‘‘ bhikkhu ca dosaṃ patiṭṭhātī ’’ ti iminā sambandho .
Idañhi vuttaṃ hoti – evaṃ samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā bhikkhu ca dosaṃ patiṭṭhāti paṭicca tiṭṭhati paṭijānāti , saṅghādisesoti .
Idañca amūlakabhāvassa pākaṭakāladassanatthaṃ vuttaṃ .
Āpattiṃ pana anuddhaṃsitakkhaṇeyeva āpajjati .
Amūlakañceva taṃ adhikaraṇaṃ hotīti ettha pana diṭṭhamūlādīnaṃ abhāvena amūlakaṃ , samathehi adhikaraṇīyabhāvena adhikaraṇaṃ .
Yañhi adhikicca ārabbha paṭicca sandhāya samathā pavattanti , taṃ adhikaraṇaṃ .
Idha pana pārājikasaṅkhātaṃ āpattādhikaraṇameva adhippetaṃ .
Yadi hi taṃ adhikaraṇaṃ diṭṭhādīhi mūlehi amūlakañceva hoti , ayaṃ codetuṃ āgato bhikkhu ca dosaṃ patiṭṭhāti paṭicca tiṭṭhati ,‘‘ tucchakaṃ mayā bhaṇitan ’’ tiādīni ( pārā .386) vadanto paṭijānāti , tassa bhikkhuno anuddhaṃsitakkhaṇeyeva saṅghādisesoti , ayaṃ sikkhāpadassa padānukkamena attho .
Rājagahe mettiyabhūmajake bhikkhū ārabbha amūlakena pārājikena anuddhaṃsanavatthusmiṃ paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , sāṇattikaṃ , katūpasampadaṃ suddhaṃ vā asuddhaṃ vā puggalaṃ yena pārājikena codeti , taṃ ‘‘ ayaṃ anajjhāpanno ’’ ti ñatvā cāvanādhippāyena ‘‘ karotu me āyasmā
V0.139 okāsaṃ , ahaṃ taṃ vattukāmo ’’ ti evaṃ okāsaṃ akāretvā codentassa sace so taṅkhaṇeyeva jānāti ‘‘ maṃ codetī ’’ ti , vācāya vācāya saṅghādiseso ceva dukkaṭañca .Okāsaṃ kāretvā codentassa saṅghādisesoyeva .
Hatthamuddāya sammukhā codentassāpi eseva nayo .
Parammukhā codentassa pana sīsaṃ na eti
P0.44 .Attanā samīpe ṭhatvā aññaṃ bhikkhuṃ āṇāpeti
M0.139 , so tassa vacanena taṃ codeti , codāpakasseva vuttanayena āpattiyo .Atha sopi ‘‘ mayā diṭṭhaṃ sutaṃ atthī ’’ ti codeti , dvinnampi jānānaṃ tatheva āpattiyo .
Akkosādhippāyena pana okāsaṃ akāretvā vadantassa vuttanayeneva pācittiyañceva dukkaṭañca .
Okāsaṃ kāretvā vadantassa pācittiyameva .
Kammādhippāyena asammukhā sattavidhampi kammaṃ karontassa dukkaṭameva .
Vuṭṭhānādhippāyena ‘‘ tvaṃ itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno , taṃ paṭikarohī ’’ ti vadantassa , uposathaṃ vā pavāraṇaṃ vā ṭhapentassa ca okāsakammaṃ natthi , ṭhapanakkhettaṃ pana jānitabbaṃ , anuvijjakassāpi osaṭe vatthusmiṃ ‘‘ atthetaṃ tavā ’’ ti anuvijjanādhippāyena vadantassa okāsakammaṃ natthi , dhammakathikassāpi ‘‘ yo idañca idañca karoti , ayaṃ assamaṇo ’’ tiādinā nayena anodisakaṃ dhammaṃ kathentassa okāsakammaṃ natthi .
Sace pana odissa niyametvā ‘‘ asuko ca asuko ca assamaṇo anupāsako ’’ ti katheti , āsanato oruyha āpattiṃ desetvā gantabbaṃ .
Ummattakādīnañca anāpatti , sīlavipatti , yaṃ codeti vā codāpeti vā , tassa ‘‘ upasampanno ’’ ti saṅkhyupagamanaṃ , tasmiṃ suddhasaññitā , yena pārājikena codeti , tassa diṭṭhādivasena amūlakatā , cāvanādhippāyena sammukhācodanā , tassa taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni .
Vedanā panettha dukkhāyevāti .
Duṭṭhadosasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .