3. Akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
Tatiye niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunāti sāmivaseneva karaṇattho veditabbo .
Akālacīvaraṃ nāma yvāyaṃ ‘‘ anatthate kathine vassānassa pacchimo māso , atthate kathine pañcamāsā ’’ ti ( pārā .649) cīvarakālo vutto , taṃ ṭhapetvā aññadā uppannaṃ , yañca kālepi saṅghassa vā ‘‘ idaṃ akālacīvaran ’’ ti , puggalassa vā ‘‘ idaṃ tuyhaṃ dammī ’’ tiādinā nayena dinnaṃ , etaṃ akālacīvaraṃ nāma .
Uppajjeyyāti evarūpaṃ cīvaraṃ attano bhāgapaṭilābhavasena saṅghato vā suttantikādigaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlaṃ vā attano vā dhanena ( pārā .500), atha vā pana ‘‘ aṭṭhimā , bhikkhave , mātikā cīvarassa uppādāya sīmāya deti , katikāya deti , bhikkhāpaññattikāya deti , saṅghassa deti , ubhatosaṅghassa deti , vassaṃvuṭṭhasaṅghassa deti , ādissa deti , puggalassa detī ’’ ti ( mahāva .379) imāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikānaṃ aññatarato uppajjeyya .
Ettha ca ‘‘ sīmāya dammī ’’ ti evaṃ sīmaṃ parāmasitvā dento sīmāya deti nāma , esa nayo sabbattha .
Ettha ca sīmāti khaṇḍasīmā upacārasīmā samānasaṃvāsasīmā avippavāsasīmā lābhasīmā gāmasīmā nigamasīmā nagarasīmā abbhantarasīmā udakukkhepasīmā janapadasīmā raṭṭhasīmā rajjasīmā dīpasīmā cakkavāḷasīmāti pannarasavidhā .
Tattha upacārasīmā nāma parikkhittassa vihārassa parikkhepena , aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhānena paricchinnā .
Api ca bhikkhūnaṃ dhuvasannipātaṭṭhānato vā pariyante
V0.157 ṭhitabhojanasālato vā nibaddhavasanakaāvāsato vā thāmamajjhimassa purisassa dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ anto ‘‘ upacārasīmā ’’ ti veditabbā .Sā pana āvāse vaḍḍhante vaḍḍhati , hāyante hāyati
M0.160 , yojanasatampi upacārasīmāva hoti .Tattha dinnalābho sabbesaṃ antosīmagatānaṃ pāpuṇāti , bhikkhunīnaṃ ārāmapavesanasenāsanāpucchanāni parivāsamānattārocanaṃ vassacchedanissayasenāsanaggāhādividhānanti idampi sabbaṃ imissāva sīmāya vasena veditabbaṃ .
Lābhasīmāti yaṃ rājarājamahāmattādayo vihāraṃ kārāpetvā gāvutaṃ vā addhayojanaṃ vā yojanaṃ vā samantā paricchinditvā ‘‘ ayaṃ amhākaṃ vihārassa lābhasīmā , yaṃ etthantare
P0.60 uppajjati , taṃ sabbaṃ amhākaṃ vihārassa demā ’’ ti ṭhapenti , ayaṃ lābhasīmā nāma .Kāsikosalādīnaṃ pana raṭṭhānaṃ anto bahū janapadā honti , tattha eko janapadaparicchedo janapadasīmā , kāsikosalādiraṭṭhaparicchedo raṭṭhasīmā , ekassa rañño āṇāpavattiṭṭhānaṃ rajjasīmā , samuddantena paricchinno mahādīpo vā antaradīpo vā dīpasīmā , ekacakkavāḷapabbataparikkhepabbhantaraṃ cakkavāḷasīmā , sesā nidānakathāyaṃ vuttanayā eva .
Tattha ‘‘ khaṇḍasīmāya demā ’’ ti dinnaṃ khaṇḍasīmaṭṭhānaṃyeva pāpuṇāti , tato bahisīmāya sīmantarikaṭṭhānampi na pāpuṇāti .
‘‘ Upacārasīmāya demā ’’ ti dinnaṃ pana antoparicchede khaṇḍasīmāsīmantarikāsu ṭhitānampi pāpuṇāti , samānasaṃvāsasīmāya dinnaṃ khaṇḍasīmāsīmantarikaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti , avippavāsasīmālābhasīmāsu dinnaṃ tāsaṃ antogadhānaṃyeva pāpuṇāti , gāmasīmādīsu dinnaṃ tāsaṃ sīmānaṃ abbhantare baddhasīmaṭṭhānampi pāpuṇāti , abbhantarasīmāudakukkhepasīmāsu dinnaṃ tattha antogadhānaṃyeva pāpuṇāti , janapadasīmādīsu dinnampi tāsaṃ abbhantare baddhasīmaṭṭhānampi pāpuṇāti , tasmā yaṃ jambudīpe ṭhatvā ‘‘ tambapaṇṇidīpe saṅghassa demā ’’ ti dīyati , taṃ tambapaṇṇidīpato ekopi gantvā sabbesaṃ saṅgaṇhituṃ labhati .
Sacepi tattheva eko sabhāgo bhikkhu sabhāgānaṃ bhāgaṃ gaṇhāti , na vāretabbo .
Yo pana vihāraṃ pavisitvā ‘‘ asukasīmāyā ’’ ti avatvāva kevalaṃ ‘‘ sīmāya dammī ’’ ti vadati , so pucchitabbo ‘‘ sīmā nāma bahuvidhā , kataraṃ sandhāya vadasī ’’ ti , sace vadati ‘‘ ahametaṃ bhedaṃ na jānāmi , sīmaṭṭhakasaṅgho gaṇhatū ’’ ti , upacārasīmaṭṭhehi bhājetabbaṃ .
Katikāyā tiettha katikā nāma samānalābhakatikā .
Sā pana evaṃ kātabbā , ekasmiṃ vihāre sannipatitehi bhikkhūhi yaṃ vihāraṃ saṅgaṇhitukāmā samānalābhaṃ kātuṃ icchanti , tassa nāmaṃ gahetvā ‘‘ asuko nāma vihāro porāṇako appalābho ’’ ti yaṃ
M0.161 kiñci kāraṇaṃ vatvā ‘‘ taṃ vihāraṃ iminā vihārena saddhiṃ ekalābhaṃ kātuṃ saṅghassa ruccatī ’’ ti tikkhattuṃ sāvetabbaṃ , ettāvatā tasmiṃ vihāre nisinnopi idha nisinnova hoti , tasmiṃ vihārepi evamevaV0.158 kātabbaṃ , ettāvatā idha nisinnopi tasmiṃ nisinnova hoti .Ekasmiṃ vihāre lābhe bhājiyamāne itarasmiṃ ṭhitassa bhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭati .
Bhikkhāpaññattiyāti ettha bhikkhāpaññatti nāma dāyakassa pariccāgapaññattiṭṭhānaṃ , tasmā ‘‘ yattha mayhaṃ dhuvakārā karīyanti , tattha dammī ’’ ti vā ‘‘ tattha dethā ’’ ti vā vutte yattha tassa pākavattaṃ vā vattati , yato vā bhikkhū niccaṃ bhojeti , yattha vā tena kiñci senāsanaṃ kataṃ , sabbattha dinnameva hoti .
Sace pana ekasmiṃ
P0.61 dhuvakāraṭṭhāne thokatarā bhikkhū honti , ekameva vā vatthaṃ hoti , mātikaṃ āropetvā yathā so vadati , tathā gahetabbaṃ .Saṅghassa detīti ettha vihāraṃ pavisitvā ‘‘ saṅghassa dammī ’’ ti dinnaṃ upacārasīmāgatānañca tato bahiddhāpi tehi saddhiṃ ekābaddhānañca pāpuṇāti , tasmā tesaṃ gāhake sati asampattānampi bhāgo dātabbo .
Yaṃ pana bahi upacārasīmāya bhikkhū disvā ‘‘ saṅghassā ’’ ti dīyati , taṃ ekābaddhaparisāya pāpuṇāti .
Ye pana dvādasahi hatthehi parisaṃ asampattā , tesaṃ na pāpuṇāti .
Ubhatosaṅghassāti ettha pana yaṃ ubhatosaṅghassa dinnaṃ , tato upaḍḍhaṃ bhikkhūnaṃ , upaḍḍhaṃ bhikkhunīnaṃ dātabbaṃ .
Sacepi eko bhikkhu hoti , ekā vā bhikkhunī , antamaso anupasampannassāpi upaḍḍhameva dātabbaṃ .
‘‘ Ubhatosaṅghassa ca tuyhañcā ’’ ti vutte pana sace dasa bhikkhū ca dasa bhikkhuniyo ca honti , ekavīsati paṭivīse katvā eko puggalassa dātabbo , dasa bhikkhusaṅghassa , dasa bhikkhunisaṅghassa ca , yena puggaliko laddho , so saṅghatopi attano vassaggena gahetuṃ labhati , kasmā ?
Ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattā ,‘‘ ubhatosaṅghassa ca cetiyassa cā ’’ ti vuttepi eseva nayo .
Idha pana cetiyassa saṅghato pāpuṇakoṭṭhāso nāma natthi , ekapuggalassa pattakoṭṭhāsasamo eko koṭṭhāso hoti .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañcā ’’ ti vutte pana na majjhe bhinditvā dātabbaṃ , bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā dātabbaṃ .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañcā ’’ ti vutte puggalo visuṃ na labhati , pāpuṇakoṭṭhāsato ekameva labhati
M0.162 .‘‘ Cetiyassa cā ’’ ti vutte pana cetiyassa eko puggalapaṭivīso labbhati .
‘‘ Bhikkhūnañca bhikkhunīnañcā ’’ ti vuttepi na majjhe bhinditvā dātabbaṃ , puggalagaṇanāya eva vibhajitabbaṃ , tehi saddhiṃ puggalacetiyaparāmasanaṃ anantaranayasadisameva , yathā ca bhikkhusaṅghaṃ ādiṃ katvā nayo nīto , evaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ādiṃ katvāpi netabbo .
‘‘ Bhikkhusaṅghassa ca tuyhañcā ’’ ti vuttepi puggalassa visuṃ na labbhati
V0.159 , cetiyassa pana labbhati .‘‘ Bhikkhūnañca tuyhañcā ’’ ti vuttepi visuṃ na labbhati , cetiyassa pana labbhatiyeva .
Vassaṃvuṭṭhasaṅghassāti ettha sace vihāraṃ pavisitvā ‘‘ vassaṃvuṭṭhasaṅghassa dammī ’’ ti vadati , ye tattha vassacchedaṃ akatvā purimavassaṃvuṭṭhā , tesaṃ bahi sīmaṭṭhānampi pāpuṇāti , na aññesaṃ .
Sace pana bahiupacārasīmāyaṃ ṭhito ‘‘ vassaṃvuṭṭhasaṅghassā ’’ ti vadati , yatthakatthaci vuṭṭhavassānaṃ sabbesaṃ sampattānaṃ pāpuṇāti .
Atha ‘‘ asukavihāre vassaṃvuṭṭhassā ’’ ti vadati , tattha vassaṃvuṭṭhānaṃyeva yāva kathinassubbhārā pāpuṇāti .
Gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya evaṃ vadati , tatra sammukhībhūtānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti , na aññesaṃ .
Ādissa detīti ādisitvā paricchinditvā deti , kathaṃ ?
Bhikkhū ajjatanāya
P0.62 vā svātanāya vā yāguyā nimantetvā te ghare yāguṃ pāyetvā ‘‘ imāni cīvarāni yehi mayhaṃ yāgu pītā , tesaṃ dammī ’’ ti vadati , yehi nimantitehi yāgu pītā , tesaṃyeva pāpuṇāti , bhattakhajjakādīhi nimantitesupi eseva nayo .Puggalassa detīti ‘‘ idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī ’’ ti evaṃ parammukhā vā , pādamūle ṭhapetvā ‘‘ idaṃ tumhākan ’’ ti evaṃ sammukhā vā detīti ayamettha saṅkhepakathā , vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ vutto .
Iti imāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikāpadānaṃ vasena yaṃ akālacīvaralakkhaṇena paṭiladdhaṃ , taṃ sandhāya ‘‘ akālacīvaraṃ uppajjeyyā ’’ ti vuttaṃ .
Ākaṅkhamānenāti icchamānena .
Khippameva kāretabban ti sīghaṃ antodasāheyeva kāretabbaṃ .
No cassa pāripūrīti no ce pāripūrī bhaveyya , yattakena kariyamānaṃ adhiṭṭhānacīvaraṃ pahoti , taṃ cīvaraṃ tattakaṃ na bhaveyya , ūnakaṃ bhaveyyāti attho .
Satiyā paccāsāyāti ‘‘ asukadivasaṃ nāma saṅgho cīvarāni labhissati , tato me cīvaraṃ uppajjissatī ’’ tiiminā
M0.163 nayena saṅghagaṇañātimittesu vā aññataraṭṭhānato ,‘‘ paṃsukūlaṃ vā lacchāmī ’’ ti ,‘‘ iminā vā kappiyabhaṇḍena cīvaraṃ gaṇhissāmī ’’ ti evaṃ vijjamānāya cīvarāsāya .Tato ce uttarīti māsaparamato ce uttari nikkhipeyya , nissaggiyanti attho .
Yadi panassa mūlacīvaraṃ saṇhaṃ hoti , paccāsācīvaraṃ thūlaṃ hoti , na sakkā yojetuṃ , rattiyo ca sesā honti , na tāva māso pūrati , na akāmā cīvaraṃ kāretabbaṃ , aññaṃ paccāsācīvaraṃ labhitvā eva kālabbhantare kāretabbaṃ .
Sace na labhati , paccāsācīvarampi parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbaṃ .
Atha mūlacīvaraṃ
V0.160 thūlaṃ hoti , paccāsācīvaraṃ saṇhaṃ , mūlacīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā paccāsācīvarameva mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetabbaṃ , taṃ puna māsaparihāraṃ labhati , etenupāyena yāva na lacchati , tāva aññaṃ mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetuṃ labbhati .Imassa ‘‘ idaṃ me , bhante , akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiyan ’’ ti ( pārā .500) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ .
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha akālacīvaraṃ paṭiggahetvā māsaṃ atikkamanavatthusmiṃ
Paññattaṃ , sādhāraṇapaññatti , anāṇattikaṃ , ito paraṃ sabbaṃ paṭhamakathine vuttasadisameva .
Kevalañhi tattha dasāhātikkamo , idha māsātikkamoti ayaṃ viseso .
Sesaṃ tādisamevāti .
Akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .