8. Kumāribhūtavaggo
1-2-3.Paṭhamakumāribhūtādisikkhāpadavaṇṇanā
Kumāribhūtavaggassa paṭhamadutiyatatiyāni tīhi gihigatasikkhāpadehi sadisāneva .
Yā pana tā sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānā , tā atikkantavīsativassāti veditabbā .
Tā hi gihigatā vā hontu , agihigatā vā , sammutikammādīsu ‘‘ sikkhamānā ’’ icceva vattabbā ,‘‘ gihigatā ’’ ti vā ‘‘ kumāribhūtā ’’ ti vā na vattabbā .
Gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā , ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā , dvādasaterasacuddasapannarasasoḷasasattarasaaṭṭhārasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā vīsativassakāle upasampadā kātabbā .
Aṭṭhārasavassakālato paṭṭhāya ca panāyaṃ ‘‘ gihigatā ’’ tipi ‘‘ kumāribhūtā ’’ tipi vattuṃ vaṭṭati .
Yā panāyaṃ ‘‘ kumāribhūtā ’’ ti vuttā sāmaṇerī
V0.333 , sā ‘‘ gihigatā ’’ ti na vattabbā ,‘‘ kumāribhūtā ’’ iccevaP0.200 vattabbā .Sikkhāsammutidānavasena pana sabbāpi ‘‘ sikkhamānā ’’ ti vattuṃ vaṭṭatīti .
Paṭhamakumāribhūtādisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Ūnadvādasavassasikkhāpadavaṇṇanā
Catutthe ūnadvādasavassāti upasampadāvasena aparipuṇṇadvādasavassā .
Pācittiyan ti upajjhāyā hutvā vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva dukkaṭāni antarā , kammavācāpariyosāne pācittiyanti .
Ūnadvādasavassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Paripuṇṇadvādasavassasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcame
M0.346 saṅghena asammatāti yassā saṅghena padabhājane ( pāci .1132) vuttā vuṭṭhāpanasammuti na dinnā .Sesaṃ ubhayatthāpi mahāsikkhamānāsikkhāpadadvayasadisamevāti .
Paripuṇṇadvādasavassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Khīyanadhammasikkhāpadavaṇṇanā
Chaṭṭhe alaṃ tāva te ayye vuṭṭhāpitenāti vuccamānāti vuṭṭhāpanasammutiyā yācitāya saṅghena upaparikkhipitvā ‘‘ yasmā bālā abyattā ca alajjinī ca hoti , tasmā alaṃ tāva tuyhaṃ upasampāditenā ’’ ti evaṃ nivārīyamānā .
Pacchā khīyanadhamman ti pacchā aññāsaṃ byattānaṃ lajjinīnaṃ vuṭṭhāpanasammutiṃ diyyamānaṃ disvā ‘‘ ahameva nūna bālā ’’ tiādīni bhaṇamānā yattha katthaci khīyeyya .
Pācittiyan ti evaṃ khīyanadhammaṃ āpajjantiyā pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ caṇḍakāḷiṃ ārabbha evaṃ khīyanadhammaṃ āpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ , pakatiyā chandādīnaṃ vasena karontīnaṃ khīyantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Vuṭṭhāpanasammutiyā yācanaṃ , upaparikkhitvā na chandādivasena paṭikkhittāya ‘‘ sādhū ’’ ti paṭissavo , pacchākhīyananti
V0.334 imānettha tīṇi aṅgāni .Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisāni , idaṃ pana dukkhavedananti .
Khīyanadhammasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7-8.Sikkhamānanavuṭṭhāpanapaṭhamadutiyasikkhāpadavaṇṇanā
Sattame sā pacchāti sikkhamānāya upasampadāya yāciyamānāya sā bhikkhunī evaṃ vatvā laddhe cīvare pacchā asati antarāye ‘‘ neva vuṭṭhāpessāmi
P0.201 , na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ karissāmī ’’ ti dhuraṃ nikkhipeyya , tassā saha dhuranikkhepena pācittiyanti .Aṭṭhamepi eseva nayo .
Ubhayampi sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha etesu vatthūsu paññattaṃ , dvīsupi sati antarāye , pariyesitvā alabhantiyā , gilānāya , āpadāsu , ummattikādīnañca
M0.347 anāpatti .Ubhayattha ‘‘ evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī ’’ ti paṭiññā , ākaṅkhitanipphatti , pacchā dhuranikkhepo , anuññātakāraṇābhāvoti imānettha cattāri aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni samanubhāsanasadisānīti .
Sikkhamānanavuṭṭhāpanapaṭhamadutiyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Sokāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
Navame sokāvāsan ti saṅketaṃ katvā āgacchamānā purisānaṃ antosokaṃ pavesetīti sokāvāsā , taṃ sokāvāsaṃ .
Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati , iti yaṃ āvisati , svāssā āvāso hotīti sokāvāsā .
Tenevassa padabhājane ( pāci .1160)‘‘ sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādeti , sokaṃ āvisatī ’’ ti dvidhā attho vutto .
Pācittiyan ti evarūpaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne upajjhāyāya pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha evarūpaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Ajānantiyā
V0.335 , ummattikādīnañca anāpatti .Sokāvāsatā , jānanaṃ , vuṭṭhāpananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni gabbhinivuṭṭhāpanasadisānevāti .
Sokāvāsasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Ananuññātasikkhāpadavaṇṇanā
Dasame mātāpitūhīti vijātamātarā ca janakapitarā ca .
Sāmikenāti yena pariggahitā , tena .
Ananuññātan ti upasampadatthāya ananuññātaṃ .
Dvikkhattuñhi bhikkhunīhi āpucchitabbaṃ , pabbajjākāle ca upasampadākāle ca , bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭati
P0.202 .Tasmā yā upasampadākāle anāpucchā upasampādeti , tassā vuttanayeneva pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ
M0.348 thullanandaṃ ārabbha ananuññātavuṭṭhāpanavatthusmiṃ paññattaṃ .Apaloketvā vuṭṭhāpentiyā , tesaṃ atthibhāvaṃ ajānantiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Anapalokanaṃ , atthibhāvajānanaṃ , vuṭṭhāpananti imānettha tīṇi aṅgāni .
Ananuññātasamuṭṭhānaṃ , kiriyākiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Ananuññātasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Pārivāsikasikkhāpadavaṇṇanā
Ekādasame pārivāsikachandadānenāti pārivāsiyena chandadānena .
Tattha catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ parisapārivāsiyaṃ rattipārivāsiyaṃ chandapārivāsiyaṃ ajjhāsayapārivāsiyanti .
Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti , atha megho vā uṭṭhahati , ussāraṇā vā karīyati , manussā vā ajjhottharantā āgacchanti , bhikkhū ‘‘ anokāsā mayaṃ , aññatra gacchāmā ’’ ti chandaṃ avissajjitvāva uṭṭhahanti , idaṃ parisapārivāsiyaṃ nāma , kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ , chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Puna
V0.336 bhikkhū ‘‘ uposathādīni karissāmā ’’ ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘ yāva sabbe sannipatanti , tāva dhammaṃ suṇissāmā ’’ ti ekaṃ ajjhesanti , tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati .Sace ‘‘ cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā ’’ ti nisinnā ,‘‘ pannaraso ’’ ti kātuṃ vaṭṭati .
Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā , pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati .
Aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati , idaṃ rattipārivāsiyaṃ nāma .
Puna bhikkhū ‘‘ kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā ’’ ti sannisinnā honti , tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati ‘‘ ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ , mā idaṃ kammaṃ karothā ’’ ti .
Te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti , athañño āgantvā ‘‘ nakkhattaṃ patimānentaṃ , attho
M0.349 bālaṃ upajjhagā ( jā .1.1.49), kiṃ nakkhattena karothā ’’ tiP0.203 vadati , idaṃ chandapārivāsiya ñceva ajjhāsayapārivāsiya ñca .Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anāharitvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati , idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ pārivāsikachandadānenā ’’ ti .
Pācittiyan ti evaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ .
Rājagahe thullanandaṃ ārabbha evaṃ vuṭṭhāpanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Chandaṃ avissajjetvāva avuṭṭhitāya parisāya vuṭṭhāpentiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Pārivāsikachandadānatā , vuṭṭhāpananti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni gambhinisikkhāpadasadisānevāti .
Pārivāsikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
12. Anuvassasikkhāpadavaṇṇanā
Dvādasame anuvassan ti anusaṃvaccharaṃ .
Evaṃ vuṭṭhāpentiyāpi vuttanayeneva pācittiyaṃ .
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha anuvassaṃ vuṭṭhāpanavatthusmiṃ paññattaṃ .
Ekantarikaṃ vuṭṭhāpentiyā , ummattikādīnañca anāpatti .
Anuvassatā , vuṭṭhāpananti imānettha dve aṅgāni .
Samuṭṭhānādīni ekādasame vuttanayānevāti .
Anuvassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
13. Ekavassasikkhāpadavaṇṇanā
Terasame
V0.337 ekantarikaṃ ekaṃ vuṭṭhāpentiyā , ummattikādīnañca anāpatti .Sesaṃ dvādasamena sadisamevāti .
Ekavassasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo .