Issues
Itivuttaka-aṭṭhakathā
Itivuttaka-aṭṭhakathā

4. Dutiyavedanāsuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Dutiyavedanāsuttavaṇṇanā

53. Catutthe dukkhato daṭṭhabbāti sukhavedanā vipariṇāmadukkhavasena dukkhāti ñāṇacakkhunā passitabbā .
Sallato daṭṭhabbāti dunnīharaṇaṭṭhena antotudanaṭṭhena pīḷanaṭṭhena dukkhadukkhabhāvena dukkhavedanā sallanti passitabbā .
Aniccatoti hutvā abhāvato udayabbayavantato tāvakālikato niccapaṭipakkhato ca adukkhamasukhā vedanā aniccāti passitabbā .
Kāmañcettha sabbāpi vedanā aniccato passitabbā , aniccadassanato pana sātisayaṃ virāganimittaṃ dukkhadassananti imamatthaṃ dassento satthā ‘‘ sukhā , bhikkhave , vedanā dukkhato daṭṭhabbā , dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā ’’ ti āha .
Atha vā yattha puthujjanā sukhābhinivesino , tattha nibbedajananatthaṃ tathā vuttaṃ .
Tenassā saṅkhāradukkhatāya dukkhabhāvo dassito .
Yadaniccaṃ , taṃ dukkhanti vipariṇāmadukkhatāya ‘‘ sukhā , bhikkhave , vedanā dukkhato daṭṭhabbā ’’ tiV0.170 vatvā ‘‘ sukhāpi tāva edisī , dukkhā nu kho kīdisī ’’ ti cintentānaṃ dukkhadukkhatāya ‘‘ dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā ’’ ti āha , itarā pana saṅkhāradukkhatāya eva dukkhāti dassento ‘‘ adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā ’’ ti avoca .
Ettha ca ‘‘ sukhā vedanā dukkhato daṭṭhabbā ’’ ti etena rāgassa samugghātanūpāyo dassito .
Sukhavedanāya hi rāgānusayo anuseti .
‘‘ Dukkhā vedanā sallato daṭṭhabbā ’’ ti etena dosassa samugghātanūpāyo dassito .
Dukkhavedanāya hi paṭighānusayo anuseti .
‘‘ Adukkhamasukhā vedanā aniccato daṭṭhabbā ’’ ti etena mohassa samugghātanūpāyo dassito .
Adukkhamasukhavedanāya hi avijjānusayo anuseti .
TathāM0.185 paṭhamena taṇhāsaṃkilesassaP2.15 pahānaṃ dassitaṃ tassa sukhassādahetukattā , dutiyena duccaritasaṃkilesassa pahānaṃ .
Yathābhūtañhi dukkhaṃ aparijānantā tassa pariharaṇatthaṃ duccaritaṃ caranti .
Tatiyena diṭṭhisaṃkilesassa pahānaṃ aniccato passantassa diṭṭhisaṃkilesābhāvato avijjānimittattā diṭṭhisaṃkilesassa , avijjānimittañca adukkhamasukhā vedanā .
Paṭhamena vā vipariṇāmadukkhapariññā , dutiyena dukkhadukkhapariññā , tatiyena saṅkhāradukkhapariññā .
Paṭhamena vā iṭṭhārammaṇapariññā , dutiyena aniṭṭhārammaṇapariññā , tatiyena majjhattārammaṇapariññā .
Virattesu hi tadārammaṇadhammesu ārammaṇānipi virattāneva hontīti .
Paṭhamena vā rāgappahānaparikittanena dukkhānupassanāya appaṇihitavimokkho dīpito hoti , dutiyena dosappahānaparikittanena aniccānupassanāya animittavimokkho , tatiyena mohappahānaparikittanena anattānupassanāya suññatavimokkho dīpito hotīti veditabbaṃ .
Yatoti yadā , yasmā vā .
Ariyoti kilesehi ārakā ṭhito parisuddho .
Sammaddasoti sabbāsaṃ vedanānaṃ catunnampi vā saccānaṃ aviparītadassāvī .
Acchecchi taṇhan ti vedanāmūlakaṃ taṇhaṃ aggamaggena chindi , anavasesato samucchindi .
Vivattayi saṃyojanan ti dasavidhaṃ saṃyojanaṃ parivattayi , nimmūlamakāsi .
Sammāti hetunā kāraṇena .
Mānābhisamayāti mānassa dassanābhisamayā , pahānābhisamayā vā .
Arahattamaggo hi kiccavasena mānaṃ passati , ayamassa dassanābhisamayo .
Tena diṭṭho pana so tāvadeva pahīyati diṭṭhavisena diṭṭhasattānaṃ jīvitaṃ viya , ayamassa pahānābhisamayo .
Antamakāsi dukkhassāti evaṃ arahattamaggena mānassa diṭṭhattā pahīnattā ca sabbasseva vaṭṭadukkhassa koṭisaṅkhātaṃ antaṃ paricchedaṃ parivaṭumaṃ akāsi , antimasamussayamattāvasesaṃ dukkhamakāsīti vuttaṃ hoti .
GāthāsuV0.171 yoti yo ariyasāvako .
Addāti addasa , sukhavedanaṃ dukkhato passīti attho .
SukhavedanāP2.16 hi visamissaṃ viya bhojanaṃ paribhogakāle assādaṃ dadamānā vipariṇāmakāle dukkhāyevāti .
Dukkhamaddakkhi sallatoti yathā sallaṃ sarīraṃ anupavisantampi paviṭṭhampi uddhariyamānampi pīḷameva janeti , evaṃ dukkhavedanā uppajjamānāpi ṭhitippattāpi bhijjamānāpi vibādhatiyevāti taṃ sallato vipassīti vuttaṃ .
AddakkhiM0.186 naṃ aniccatoti sukhadukkhato santasabhāvatāya santatarajātikampi naṃ adukkhamasukhaṃ aniccantikatāya aniccato passi .
Sa ve sammaddasoti so evaṃ tissannaṃ vedanānaṃ sammadeva dukkhādito dassāvī .
Yatoti yasmā .
Tatthāti vedanāyaṃ .
Vimuccatīti samucchedavimuttivasena vimuccati .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yasmā sukhādīni dukkhādito addasa , tasmā tattha vedanāya tappaṭibaddhachandarāgappahānena samucchedavasena vimuccati .
Yaṃsadde hi vutte taṃsaddo āharitvā vattabbo .
Atha vā yatoti kāyavācācittehi saṃyato yatatto , yatati padahatīti vā yato , āyatatīti attho .
Abhiññāvositoti vedanāmukhena catusaccakammaṭṭhānaṃ bhāvetvā chaṭṭhābhiññāya pariyosito katakicco .
Santoti rāgādikilesavūpasamena santo .
Yogātigoti kāmayogādiṃ catubbidhampi yogaṃ atikkanto .
Ubhayahitamunanato munīti .
Catutthasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .