Issues
Select Version
Itivuttaka-aṭṭhakathā
Itivuttaka-aṭṭhakathā

5. Ḍtaṇhāsaṃyojanasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Ḍtaṇhāsaṃyojanasuttavaṇṇanā

15. Pañcame yassa vijjati , taṃ puggalaṃ dukkhehi , kammaṃ vā vipākehi , bhavayonigativiññāṇaṭṭhitisattāvāse vā bhavantarādīhi saṃyojetīti saṃyojanaṃ .
Taṇhāyanaṭṭhena taṇhā , tasati sayaṃ paritasati , tasanti vā etāyāti taṇhā .
Saññuttāti cakkhādīsu abhinivesavatthūsu baddhā .
Sesaṃ vuttanayameva .
Kāmañcettha avijjāyapi saṃyojanabhāvo taṇhāya ca nīvaraṇabhāvo atthiyeva , tathāpi avijjāya paṭicchāditādīnavehi bhavehi taṇhā satte saṃyojetīti imassa visesassa dassanatthaṃ purimasutte avijjā nīvaraṇabhāvena , idha ca taṇhā saṃyojanabhāveneva vuttā .
Kiñca nīvaraṇasaṃyojanappadhānassaP1.59 dassanatthaṃ .
Yathā hi nīvaraṇabhāvena avijjā saṃkilesadhammānaṃ padhānabhūtā pubbaṅgamā ca , evaṃ saṃyojanabhāvena nesaṃ taṇhāti tadadhīnappadhānabhāvaṃ dassetuṃ suttadvaye evamete dhammā vuttā .
Apica visesena avijjā nibbānasukhaṃ nivāretītiM0.56 ‘‘ nīvaraṇan ’’ ti vuttā , taṇhā saṃsāradukkhena satte saṃyojetīti ‘‘ saṃyojanan ’’ ti .
Dassanagamanantarāyakaraṇato vā vijjācaraṇavipakkhato dvayaṃ dvidhā vuttaṃ .
Vijjāya hi ujuvipaccanīkabhūtā avijjā nibbānadassanassa aviparītadassanassa ca visesato antarāyakarā , caraṇadhammānaṃ ujuvipaccanīkabhūtā taṇhā gamanassa sammāpaṭipattiyā antarāyakarāti ;
evamayaṃ avijjāya nivuto andhīkato taṇhāya saṃvuto baddho assutavā puthujjano andho viya baddho mahākantāraṃ , saṃsārakantāraṃ nātivattati .
Anatthuppattihetudvayadassanatthampi dvayaṃ dvidhā vuttaṃ .
Avijjāgato hi puggalo bālabhāvena atthaṃ parihāpeti , anatthañca attano karoti , akusalo viya āturo asappāyakiriyāya .
Jānantopi bālo bālabhāvena atthaṃ parihāpeti , anatthañca karoti jānanto viya rogī asappāyasevī .
Makkaṭālepopamasuttaṃ cetassa atthassa sādhakaṃ .
Paṭiccasamuppādassa mūlakāraṇadassanatthampettha dvayaṃ dvidhā vuttaṃ .
Visesena hi sammohassa balavabhāvatoV0.53 avijjākhettaṃ atīto addhā , patthanāya balavabhāvato taṇhākhettaṃ anāgato addhā .
Tathā hi bālajano sammohabahulo atītamanusocati , tassa avijjāpaccayā saṅkhārāti sabbaṃ netabbaṃ .
Patthanābahulo anāgataṃ pajappati , tassa taṇhāpaccayā upādānantiādi sabbaṃ netabbaṃ .
Teneva tāsaṃ pubbantāharaṇena aparantapaṭisandhānena cassa yathākkamaṃ mūlakāraṇatā dassitāti veditabbanti .
Gāthāsu taṇhādutiyoti taṇhāsahāyo .
Taṇhā hi nirudakakantāre marīcikāya udakasaññā viya pipāsābhibhūtaṃ appaṭikāradukkhābhibhūtampi sattaṃ assādasandassanavasena sahāyakiccaṃ karontī bhavādīsu anibbindaṃ katvā paribbhamāpeti , tasmā taṇhā purisassaP1.60 ‘‘ dutiyā ’’ ti vuttā .
Nanu ca aññepi kilesādayo bhavābhinibbattiyā paccayāva ?
Saccametaṃ , na pana tathā visesappaccayo yathā taṇhā .
Tathā hi sā kusalehi vināM0.57 akusalehi , kāmāvacarādikusalehi ca vinā rūpāvacarādikusalehi bhavanibbattiyā visesappaccayo , yato samudayasaccanti vuccatīti .
Itthabhāvaññathābhāvan ti itthabhāvo ca aññathābhāvo ca itthabhāvaññathābhāvo .
So etassa atthīti itthabhāvaññathābhāvo saṃsāro , taṃ tattha itthabhāvo manussattaṃ , aññathābhāvo tato avasiṭṭhasattāvāsā .
Itthabhāvo vā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ paccuppanno attabhāvo , aññathābhāvo anāgatattabhāvo .
Evarūpo vā aññopi attabhāvo itthabhāvo , na evarūpo aññathābhāvo .
Taṃ itthabhāvaññathābhāvaṃ saṃsāraṃ khandhadhātuāyatanapaṭipāṭiṃ nātivattati , na atikkamati .
Etamādīnavaṃ ñatvā , taṇhaṃ dukkhassa sambhavan ti etaṃ sakalavaṭṭadukkhassa sambhavaṃ samudayaṃ taṇhaṃ ādīnavaṃ ādīnavato ñatvāti attho .
Atha vā etamādīnavaṃ ñatvāti etaṃ yathāvuttaṃ saṃsāranātivattanaṃ ādīnavaṃ dosaṃ ñatvā .
Taṇhaṃ dukkhassa sambhavan ti taṇhañca vuttanayena vaṭṭadukkhassa padhānakāraṇanti ñatvā .
Vītataṇho anādāno , sato bhikkhu , paribbajeti evaṃ tīhi pariññāhi parijānanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggapaṭipāṭiyā taṇhaṃ vigamento aggamaggena sabbaso vītataṇho vigatataṇho , tato eva catūsu upādānesu kassacipi abhāvena āyatiṃ paṭisandhisaṅkhātassa vā ādānassa abhāvena anādāno , sativepullappattiyā sabbattha satokāritāya sato bhinnakileso bhikkhu paribbaje careyya , khandhaparinibbānena vā saṅkhārappavattito apagaccheyyāti attho .
Pañcamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .