2. Dosasuttavaṇṇanā
2. Vuttañhetaṃ
V0.40 … pe … dosan ti dutiyasuttaṃ .Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā .
Yathā ettha , evaṃ ito paresupi sabbattha apubbapadavaṇṇanaṃyeva karissāma .
Yasmā idaṃ suttaṃ dosabahulānaṃ puggalānaṃ ajjhāsayaṃ oloketvā
P1.46 dosavūpasamanatthaṃ desitaṃ , tasmā ‘‘ dosaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahathā ’’ ti āgataṃ .Tattha dosan ti ‘‘ anatthaṃ me acarīti āghāto jāyatī ’’ tiādinā ( vibha .960) nayena sutte vuttānaṃ navannaṃ ,‘‘ atthaṃ me nācarī ’’ tiādīnañca tappaṭipakkhato siddhānaṃ navannamevāti aṭṭhārasannaṃ khāṇukaṇṭakādinā aṭṭhānena saddhiṃ ekūnavīsatiyā aññatarāghātavatthusambhavaṃ āghātaṃ .
So hi dussanti tena , sayaṃ vā dussati , dussanamattameva vā tanti dosoti vuccati .
So caṇḍikkalakkhaṇo pahaṭāsīviso viya , visappanaraso visanipāto viya , attano nissayadahanaraso vā dāvaggi viya , dussanapaccupaṭṭhāno
M0.43 laddhokāso viya sapatto , yathāvuttaāghātavatthupadaṭṭhāno visasaṃsaṭṭhapūtimuttaṃ viya daṭṭhabbo .Pajahathāti samucchindatha .
Tattha ye ime –
‘‘ Pañcime , bhikkhave , āghātapaṭivinayā , yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo .
Katame pañca ?
Yasmiṃ , bhikkhave , puggale āghāto jāyetha , mettā tasmiṃ puggale bhāvetabbā … pe … karuṇā … pe … upekkhā , asatiamanasikāro tasmiṃ puggale āpajjitabbo , evaṃ tasmiṃ puggale āghāto paṭivinetabbo .
Yasmiṃ , bhikkhave , puggale āghāto jāyetha , kammassakatā tasmiṃ puggale adhiṭṭhātabbā ‘ kammassako ayamāyasmā kammadāyādo … pe … bhavissatī ’’ ti ( a . ni .5.161)–
Evaṃ pañca āghātappaṭivinayā vuttāyeva .
‘‘ Pañcime , āvuso , āghātapaṭivinayā , yattha bhikkhuno uppanno āghāto sabbaso paṭivinetabbo .
Katame pañca ?
Idhāvuso , ekacco puggalo aparisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhavacīsamācāro ;
evarūpepi , āvuso , puggale āghāto paṭivinetabbo ’’ ti ( a . ni .5.162)–
Evamādināpi
V0.41 nayena pañca āghātapaṭivinayā vuttā , tesu yena kenaci āghātapaṭivinayavidhinā paccavekkhitvā .Apica yo –
‘‘ Ubhatodaṇḍakena cepi , bhikkhave , kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṃ , tatrāpi yo mano padūseyya , na me so tena sāsanakaro ’’ ti ( ma . ni .1.232) satthu ovādo .
‘‘ Tasseva
P1.47 tena pāpiyo , yo kuddhaṃ paṭikujjhati ;Kuddhaṃ appaṭikujjhanto , saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ .
‘‘ Ubhinnamatthaṃ carati , attano ca parassa ca ;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā , yo sato upasammati .( saṃ . ni .1.188);
‘‘ Sattime
M0.44 , bhikkhave , dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā .Katame satta ?
Idha , bhikkhave , sapatto sapattassa evaṃ icchati ,‘ aho vatāyaṃ dubbaṇṇo assā ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Na , bhikkhave , sapatto sapattassa vaṇṇavatāya nandati .
Kodhanoyaṃ , bhikkhave , purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto kiñcāpi so hoti sunhāto suvilitto kappitakesamassu odātavatthavasano , atha kho so dubbaṇṇova hoti kodhābhibhūto .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭhamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , sapatto sapattassa evaṃ icchati ‘ aho vatāyaṃ dukkhaṃ sayeyyā ’ ti … pe … na pacurattho assāti … pe … na bhogavā assāti … pe … na yasavā assāti … pe … na mittavā assāti … pe … kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyāti .
Taṃ kissa hetu ?
Na , bhikkhave , sapatto sapattassa sugatigamane nandati .
Kodhanoyaṃ , bhikkhave , purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto kāyena duccaritaṃ carati , vācāya duccaritaṃ carati , manasā duccaritaṃ carati .
So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā … pe … nirayaṃ upapajjati kodhābhibhūto ’’ ti ( a . ni .7.64).
‘‘ Kuddho
V0.42 atthaṃ na jānāti , kuddho dhammaṃ na passati … pe ….( a . ni .7.64);‘‘ Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ , saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya .( dha . pa .221);
‘‘ Anatthajanano kodho , kodho cittappakopano … pe ….( a . ni .7.64);
‘‘ Kodhaṃ
P1.48 chetvā sukhaṃ seti , kodhaṃ chetvā na socati ;Kodhassa visamūlassa , madhuraggassa brāhmaṇā ’’ ti .( saṃ . ni .1.187);
‘‘ Ekāparādhaṃ
M0.45 khama bhūripañña ,Na paṇḍitā kodhabalā bhavantī ’’ ti .
–
Evamādinā nayena dose ādīnave vuttappaṭipakkhato dosappahāne ānisaṃse ca paccavekkhitvā pubbabhāge dosaṃ tadaṅgappahānādivasena pajahitvā vipassanaṃ ussukkāpetvā tatiyamaggena sabbaso dosaṃ samucchindatha , pajahathāti tesaṃ bhikkhūnaṃ tattha niyojanaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ dosaṃ , bhikkhave , ekadhammaṃ pajahathā ’’ ti .
Duṭṭhāseti āghātena dūsitacittatāya paduṭṭhā .
Sesamettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ paṭhamasuttavaṇṇanāyaṃ vuttanayameva .
Dutiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .