Issues
Itivuttaka-aṭṭhakathā
Itivuttaka-aṭṭhakathā

3. Indriyasuttavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Indriyasuttavaṇṇanā

62. Tatiye indriyānīti adhipateyyaṭṭhena indriyāni .
Yāni hi sahajātadhammesu issarā viya hutvā tehi anuvattitabbāni , tāni indriyāni nāma .
Apica indo bhagavā dhammissaro paramena cittissariyena samannāgato .
Tena indena sabbapaṭhamaṃ diṭṭhattā adhigatattā paresañca diṭṭhattā desitattā vihitattā gocarabhāvanāsevanāhi diṭṭhattā ca indriyāni .
Indaṃ vā maggādhigamassa upanissayabhūtaṃ puññakammaṃ , tassa liṅgānītipi indriyāni .
Anaññātaññassāmītindriyan ti ‘‘ anamatagge saṃsāre anaññātaṃ anadhigataṃ amatapadaṃ catusaccadhammameva vāP2.29 jānissāmī ’’ ti paṭipannassa iminā pubbabhāgena uppannaṃ indriyaṃ , sotāpattimaggapaññāyetaṃ adhivacanaṃ .
Aññindriyan ti ājānanaindriyaṃ .
Tatrāyaṃ vacanattho – ājānāti paṭhamamaggañāṇena diṭṭhamariyādaṃ anatikkamitvāva jānātīti aññā .
Yatheva hi paṭhamamaggapaññā dukkhādīsu pariññābhisamayādivasena pavattati , tatheva ayampi pavattatīti aññā ca sā yathāvuttenaṭṭhena indriyaṃ cāti aññindriyaṃ .
Ājānanaṭṭheneva aññassa vā ariyapuggalassa indriyanti aññindriyaṃ , sotāpattiphalato paṭṭhāya chasu ṭhānesu ñāṇassetaṃ adhivacanaṃ .
Aññātāvindriyan ti aññātāvino catūsu saccesu niṭṭhitañāṇakiccassa khīṇāsavassa uppajjanato indriyaṭṭhasambhavato ca aññātāvindriyaṃ .
Ettha ca paṭhamapacchimāni paṭhamamaggacatutthaphalavasena ekaṭṭhānikāni , itaraṃ itaramaggaphalavasena chaṭṭhānikanti veditabbaṃ .
GāthāsuM0.199 sikkhamānassāti adhisīlasikkhādayo sikkhamānassa bhāventassa .
Ujumaggānusārinoti ujumaggo vuccati ariyamaggo , antadvayavivajjitattā tassa anussaraṇato ujumaggānusārino , paṭipāṭiyā magge uppādentassāti attho .
Khayasmin ti anavasesakilesānaṃ khepanato khayasaṅkhāte aggamagge ñāṇaṃ paṭhamaṃ pureyeva uppajjati .
Tato aññā anantarāti tato maggañāṇato anantarā arahattaṃ uppajjati .
Atha vā ujumaggānusārinotiV0.184 līnuddhaccapatiṭṭhānāyūhanādike vajjetvā samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ katvā bhāvanāvasena pavattaṃ pubbabhāgamaggaṃ anussarantassa anugacchantassa paṭipajjantassa gotrabhuñāṇānantaraṃ diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ khepanato khayasmiṃ sotāpattimagge paṭhamaṃ ñāṇaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ uppajjati .
Tato aññā anantarāti tato paṭhamañāṇato anantarā anantarato paṭṭhāya yāva aggamaggā aññā aññindriyaṃ uppajjati .
TatoP2.30 aññā vimuttassāti tato aññā aññindriyato pacchā arahattamaggañāṇānantarā arahattaphalena paññāvimuttiyā aññātāvindriyena vimuttassa .
Ñāṇaṃ ve hoti tādinoti arahattaphaluppattito uttarakāle iṭṭhāniṭṭhādīsu tādilakkhaṇappattassa khīṇāsavassa paccavekkhaṇañāṇaṃ uppajjati .
Kathaṃ uppajjatīti āha ‘‘ akuppā me vimuttī ’’ ti .
Tassa akuppabhāvassa kāraṇaṃ dasseti ‘‘ bhavasaṃyojanakkhayā ’’ ti .
Idāni tādisaṃ khīṇāsavaṃ thomento ‘‘ sa ve indriyasampanno ’’ ti tatiyaṃ gāthamāha .
Tattha indriyasampannoti yathāvuttehi tīhi lokuttarindriyehi samannāgato , suddhehipi vā paṭippassaddhiladdhehi saddhādīhi indriyehi samannāgato paripuṇṇo , tato eva cakkhādīhi suṭṭhu vūpasantehi nibbisevanehi indriyehi samannāgato .
Tenāha ‘‘ santo ’’ ti , sabbakilesapariḷāhavūpasamena upasantoti attho .
Santipade ratoti nibbāne abhirato adhimutto .
Ettha ca ‘‘ indriyasampanno ’’ ti etena bhāvitamaggatā , pariññātakkhandhatā cassa dassitā .
‘‘ Santo ’’ ti etena pahīnakilesatā ,‘‘ santipade rato ’’ ti etena sacchikatanirodhatāti .
Sesaṃ vuttanayameva .
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .