7. Sabbapariññāsuttavaṇṇanā
7. Sattame sabban ti anavasesaṃ .
Anavasesavācako hi ayaṃ sabba-saddo .
So yena yena sambandhaṃ gacchati , tassa tassa anavasesataṃ dīpeti ;
yathā ‘‘ sabbaṃ rūpaṃ , sabbā vedanā , sabbasakkāyapariyāpannesu dhammesū ’’ ti .
So panāyaṃ sabba-saddo sappadesanippadesavisayatāya duvidho .
Tathā hesa sabbasabbaṃ , padesasabbaṃ , āyatanasabbaṃ , sakkāyasabbanti catūsu visayesu diṭṭhappayogo .
Tattha ‘‘ sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthamāgacchantī ’’ tiādīsu ( cūḷani . mogharājamāṇavapucchāniddesa 85) sabbasabbasmiṃ āgato .
‘‘ Sabbesaṃ vo , sāriputtā , subhāsitaṃ pariyāyenā ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.345) padesasabbasmiṃ .
‘‘ Sabbaṃ vo , bhikkhave , desessāmi , cakkhuñceva rūpañca … pe ….
Manañceva dhamme cā ’’ ti ( saṃ . ni .4.23-25) ettha
P1.53 āyatanasabbasmiṃ .‘‘ Sabbadhammamūlapariyāyaṃ vo , bhikkhave , desessāmī ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.1) sakkāyasabbasmiṃ .
Tattha sabbasabbasmiṃ āgato nippadesavisayo , itaresu tīsupi āgato sappadesavisayo
M0.50 .Idha pana sakkāyasabbasmiṃ veditabbo .
Vipassanāya ārammaṇabhūtā tebhūmakadhammā hi idha ‘‘ sabban ’’ ti anavasesato gahitā .
Anabhijānan ti
V0.47 ‘‘ ime dhammā kusalā , ime akusalā , ime sāvajjā , ime anavajjā ’’ tiādinā ‘‘ ime pañcakkhandhā , imāni dvādasāyatanāni , imā aṭṭhārasa dhātuyo , idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ , ayaṃ dukkhasamudayo ariyasaccan ’’ ti ca ādinā sabbe abhiññeyye dhamme aviparītasabhāvato anabhijānanto abhivisiṭṭhena ñāṇena na jānanto .Aparijānan ti na parijānanto .
Yo hi sabbaṃ tebhūmakadhammajātaṃ parijānāti , so tīhi pariññāhi parijānāti – ñātapariññāya , tīraṇapariññāya , pahānapariññāya .
Tattha katamā ñātapariññā ?
Sabbaṃ tebhūmakaṃ nāmarūpaṃ –
‘‘ idaṃ rūpaṃ , ettakaṃ rūpaṃ , na ito bhiyyo .
Idaṃ nāmaṃ , ettakaṃ nāmaṃ , na ito bhiyyo ’’ ti bhūtappasādādippabhedaṃ rūpaṃ , phassādippabhedaṃ nāmañca , lakkhaṇarasapaccupaṭṭhānapadaṭṭhānato vavatthapeti .
Tassa avijjādikañca paccayaṃ pariggaṇhāti .
Ayaṃ ñātapariññā .
Katamā tīraṇapariññā ?
Evaṃ ñātaṃ katvā taṃ sabbaṃ tīreti aniccato dukkhato rogatoti dvācattālīsāya ākārehi .
Ayaṃ tīraṇapariññā .
Katamā pahānapariññā ?
Evaṃ tīrayitvā aggamaggena sabbasmiṃ chandarāgaṃ pajahati .
Ayaṃ pahānapariññā .
Diṭṭhivisuddhikaṅkhāvitaraṇavisuddhiyopi ñātapariññā .
Maggāmaggapaṭipadāñāṇadassanavisuddhiyo kalāpasammasanādianulomapariyosānā vā paññā tīraṇapariññā .
Ariyamaggena pajahanaṃ pahānapariññā .
Yo sabbaṃ parijānāti , so imāhi tīhi pariññāhi parijānāti .
Idha pana virāgappahānānaṃ paṭikkhepavasena visuṃ gahitattā ñātapariññāya tīraṇapariññāya ca vasena parijānanā veditabbā .
Yo panevaṃ na parijānāti , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ aparijānan ’’ ti .
Tattha cittaṃ avirājayan ti tasmiṃ abhiññeyyavisese pariññeyye
P1.54 attano cittasantānaṃ na virājayaṃ , na virajjanto ;yathā tattha rāgo na hoti , evaṃ virāgānupassanaṃ na uppādentoti attho .
Appajahan ti vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya tattha pahātabbayuttakaṃ kilesavaṭṭaṃ anavasesato
M0.51 na pajahanto .Yathā cetaṃ , evaṃ abhijānanādayopi missakamaggavasena veditabbā .
Pubbabhāge hi nānācittavasena ñātatīraṇapahānapariññāhi kamena abhijānanādīni sampādetvā maggakāle ekakkhaṇeneva kiccavasena taṃ sabbaṃ nipphādentaṃ ekameva ñāṇaṃ pavattatīti .
Abhabbo dukkhakkhayāyāti nibbānāya sakalassa vaṭṭadukkhassa khepanāya na bhabbo , nālaṃ na samatthoti attho .
Sabbañca khoti ettha ca -saddo byatireke , kho -saddo avadhāraṇe .
Tadubhayena abhijānanādito
V0.48 laddhabbaṃ visesaṃ dukkhakkhayassa ca ekantakāraṇaṃ dīpeti .Abhijānanādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ vuttameva .
Tattha pana paṭikkhepavasena vuttaṃ , idha vidhānavasena veditabbaṃ .
Ayameva viseso .
Apica abhijānan ti upādānakkhandhapañcakasaṅkhātaṃ sakkāyasabbaṃ sarūpato paccayato ca ñāṇassa abhimukhīkaraṇavasena abhijānanto hutvā abhāvākārādipariggahena taṃ aniccādilakkhaṇehi paricchijjamānavasena parijānanto .
Virājayan ti sammadevassa aniccatādiavabodhena uppannabhayādīnavanibbidādiñāṇānubhāvena attano cittaṃ virattaṃ karonto tattha aṇumattampi rāgaṃ anuppādento .
Pajahan ti vuṭṭhānagāminivipassanāsahitāya maggapaññāya samudayapakkhiyaṃ kilesavaṭṭaṃ pajahanto samucchindanto .
Bhabbo dukkhakkhayāyāti evaṃ kilesamalappahāneneva sabbassa kammavaṭṭassa parikkhīṇattā anavasesavipākavaṭṭakhepanāya sakalasaṃsāravaṭṭadukkhaparikkhayabhūtāya vā anupādisesāya nibbānadhātuyā bhabbo ekantenetaṃ pāpuṇitunti evamettha attho daṭṭhabbo .
Yo sabbaṃ sabbato ñatvāti yo yuttayogo āraddhavipassako sabbaṃ tebhūmakadhammajātaṃ sabbato sabbabhāgena kusalādikkhandhādivibhāgato dukkhādipīḷanādivibhāgato ca .
Atha vā sabbatoti sabbasmā kakkhaḷaphusanādilakkhaṇādito aniccādito cāti sabbākārato jānitvā vipassanāpubbaṅgamena
P1.55 maggañāṇena paṭivijjhitvā , vipassanāñāṇeneva vā jānanahetu .Sabbatthesu na rajjatīti sabbesu atītādivasena anekabhedabhinnesu sakkāyadhammesu na rajjati , ariyamaggādhigamena rāgaṃ na janeti .
Imināssa taṇhāgāhassa abhāvaṃ dassento taṃ nimittattā diṭṭhamānaggāhānaṃ ‘‘ etaṃ mama esohamasmi , eso me attā ’’ ti imassa micchāgāhattayassapi
M0.52 abhāvaṃ dasseti .Sa veti ettha sa -iti nipātamattaṃ .
Ve-ti byattaṃ , ekaṃsenāti vā etasmiṃ atthe nipāto .
Sabbapariññāti sabbaparijānanato , yathāvuttassa sabbassa abhisamayavasena parijānanato .
Soti yathāvutto yogāvacaro , ariyo eva vā .
Sabbadukkhamupaccagāti sabbaṃ vaṭṭadukkhaṃ accagā atikkami , samatikkamīti attho .
Sattamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .