10. Parihānasuttavaṇṇanā
79. Dasame parihānāya saṃvattantīti avuddhiyā bhavanti , maggādhigamassa paripanthāya honti .
Adhigatassa pana maggassa parihāni nāma natthi .
‘‘ Tayo dhammā ’’ ti dhammādhiṭṭhānavasena uddiṭṭhadhamme puggalādhiṭṭhānāya desanāya vibhajanto ‘‘ idha , bhikkhave , sekho bhikkhū ’’ tiādimāha .
Tattha
V0.217 kammaṃ āramitabbato ārāmo etassāti kammārāmo .Kamme ratoti kammarato .
Kammārāmataṃ kammābhiratiṃ anuyutto payuttoti
M0.235 kammārāmatamanuyutto .Tattha kammaṃ nāma itikattabbaṃ kammaṃ , seyyathidaṃ – cīvaravicāraṇaṃ , cīvarakaraṇaṃ , upatthambhanaṃ , pattatthavikaṃ , aṃsabandhanaṃ , kāyabandhanaṃ , dhamakaraṇaṃ , ādhārakaṃ , pādakathalikaṃ , sammajjanīti evamādīnaṃ upakaraṇānaṃ karaṇaṃ , yañca vihāre khaṇḍaphullādipaṭisaṅkharaṇaṃ
P2.68 .Ekacco hi etāni karonto sakaladivasaṃ etāneva karoti .
Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Yo pana etesaṃ karaṇavelāyameva etāni karoti , uddesavelāyaṃ uddesaṃ gaṇhāti , sajjhāyavelāyaṃ sajjhāyati , cetiyaṅgaṇavattādikaraṇavelāyaṃ cetiyaṅgaṇavattādīni karoti , manasikāravelāyaṃ manasikāraṃ karoti sabbatthakakammaṭṭhāne vā pārihāriyakammaṭṭhāne vā , na so kammārāmo nāma .
Tassa taṃ –
‘‘ Yāni kho pana tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni , tattha dakkho hoti analaso , tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato , alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātun ’’ ti ( dī . ni .3.345; a . ni .10.18)–
Ādinā satthārā anuññātakaraṇameva hoti .
Bhassārāmoti yo bhagavatā paṭikkhittarājakathādivasena rattindivaṃ vītināmeti , ayaṃ bhasse pariyantakārī na hotīti bhassārāmo nāma .
Yo pana rattimpi divāpi dhammaṃ katheti , pañhaṃ vissajjeti , ayaṃ appabhasso bhasse pariyantakārīyeva .
Kasmā ?
‘‘ Sannipatitānaṃ vo , bhikkhave , dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā , ariyo vā tuṇhībhāvo ’’ ti ( ma . ni .1.273) vuttavidhiṃyeva paṭipannoti .
Niddārāmoti yo yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ , passasukhaṃ , middhasukhaṃ anuyuñjati , yo ca gacchantopi nisinnopi ṭhitopi thinamiddhābhibhūto niddāyati , ayaṃ niddārāmo nāma .
Yassa pana karajakāyagelaññena cittaṃ bhavaṅgaṃ otarati , nāyaṃ niddārāmo , tenevāha –
‘‘ Abhijānāmi kho panāhaṃ , aggivessana , gimhānaṃ pacchime māse pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sato sampajāno niddaṃ okkamitā ’’ ti ( ma . ni .1.387).
Ettha
M0.236V0.218 ca puthujjanakalyāṇakopi sekhotveva veditabbo .Tasmā tassa sabbassapi visesādhigamassa itaresaṃ upari visesādhigamassa ca parihānāya vattantīti veditabbaṃ .
Sukkapakkhassa vuttavipariyāyena atthavibhāvanā veditabbā .
Gāthāsu uddhatoti cittavikkhepakarena uddhaccena uddhato avūpasanto .
Appakiccassāti anuññātassapi vuttappakārassa kiccassa yuttappayuttakāleyeva karaṇato appakicco assa bhaveyya .
Appamiddhoti
P2.69 ‘‘ divasaṃ caṅkamena nisajjāyā ’’ tiādinā vuttajāgariyānuyogena niddārahito assa .Anuddhatoti bhassārāmatāya uppajjanakacittavikkhepassa abhassārāmo hutvā parivajjanena na uddhato vūpasantacitto , samāhitoti attho .
Sesaṃ pubbe vuttanayattā suviññeyyameva .
Iti imasmiṃ vagge paṭhamadutiyapañcamachaṭṭhasattamaaṭṭhamanavamesu suttesu vaṭṭaṃ kathitaṃ , itaresu vaṭṭavivaṭṭaṃ .
Dasamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .