7. Kāmayogasuttavaṇṇanā
96. Sattame kāmayogayuttoti pañcakāmaguṇiko rāgo kāmayogo , tena yutto kāmayogayutto , asamucchinnakāmarāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Rūpārūpabhavesu chandarāgo bhavayogo , tathā jhānanikanti sassatadiṭṭhisahagato ca rāgo , tena yutto bhavayogayutto , appahīnabhavarāgoti attho .
Āgāmīti brahmaloke ṭhitopi paṭisandhiggahaṇavasena imaṃ manussalokaṃ āgamanasīlo .
Tenevāha ‘‘ āgantā itthattan ’’ ti .
Manussattabhāvasaṅkhātaṃ itthabhāvaṃ āgamanadhammo
M0.287 , manussesu upapajjanasīloti attho .Kāmañcettha kāmayogo itthattaṃ āgamanassa kāraṇaṃ .
Yo pana kāmayogayutto , so ekantena bhavayogayuttopi hotīti dassanatthaṃ ‘‘ kāmayogayutto , bhikkhave , bhavayogayutto ’’ ti ubhayampi ekajjhaṃ katvā vuttaṃ .
Kāmayogavisaṃyuttoti ettha asubhajjhānampi kāmayogavisaṃyogo , taṃ pādakaṃ katvā adhigato anāgāmimaggo ekanteneva kāmayogavisaṃyogo nāma , tasmā tatiyamaggaphale ṭhito ariyapuggalo ‘‘ kāmayogavisaṃyutto ’’ ti vutto .
Yasmā pana rūpārūpabhavesu chandarāgo anāgāmimaggena na pahīyati , tasmā so appahīnabhavayogattā ‘‘ bhavayogayutto ’’ ti vutto .
Anāgāmīti kāmalokaṃ paṭisandhiggahaṇavasena anāgamanato anāgāmī .
Kāmayogavisaṃyogavaseneva hi saddhiṃ anavasesaorambhāgiyasaṃyojanasamugghātena ajjhattasaṃyojanābhāvasiddhito itthattaṃ anāgantvā hoti , tattha parinibbāyī anāvattidhammo .
Yassa pana anavasesaṃ bhavayogo pahīno , tassa avijjāyogādiavasiṭṭhakilesāpi tadekaṭṭhabhāvato pahīnā eva hontīti
P2.124 , so parikkhīṇabhavasaṃyojanoV0.265 ‘‘ arahaṃ khīṇāsavo ’’ ti vuccati .Tena vuttaṃ ‘‘ kāmayogavisaṃyutto , bhikkhave , bhavayogavisaṃyutto arahaṃ hoti khīṇāsavo ’’ ti .
Ettha ca kāmayogavisaṃyogo anāgāmī catutthajjhānassa sukhadukkhasomanassadomanassappahānaṃ viya , tatiyamaggassa diṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsasaṃyojanaparikkhayo viya ca catutthamaggassa vaṇṇabhaṇanatthaṃ vuttoti daṭṭhabbaṃ .
Paṭhamapadena sotāpannasakadāgāmīhi saddhiṃ sabbo puthujjano gahito , dutiyapadena pana sabbo anāgāmī , tatiyapadena arahāti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi .
Gāthāsu ubhayan ti ubhayena , kāmayogena , bhavayogena ca saṃyuttāti attho .
Sattā gacchanti saṃsāran ti puthujjanā sotāpannā sakadāgāminoti ime tividhā sattā kāmayogabhavayogānaṃ appahīnattā gacchanti saṃsāranti .
Tato eva jātimaraṇagāmino honti .
Ettha ekabījī , kolaṃkolo , sattakkhattuparamoti tīsu sotāpannesu sabbamudu sattakkhattuparamo , so aṭṭhamaṃ bhavaṃ na nibbatteti , attano
M0.288 paricchinnajātivasena pana saṃsarati , tathā itarepi .Sakadāgāmīsupi yo idha sakadāgāmimaggaṃ patvā devaloke uppajjitvā puna idha nibbattati , so attano paricchinnajātivaseneva saṃsarati .
Ye pana sakadāgāmino vomissakanayena vinā tattha tattha devesuyeva manussesuyeva vā nibbattanti , te uparimaggādhigamāya yāva indriyaparipākā punappunaṃ uppajjanato saṃsarantiyeva .
Puthujjane pana vattabbameva natthi sabbabhavasaṃyojanānaṃ aparikkhīṇattā .
Tena vuttaṃ –
‘‘ Kāmayogena saṃyuttā , bhavayogena cūbhayaṃ ;
Sattā gacchanti saṃsāraṃ , jātimaraṇagāmino ’’ ti .
Kāme pahantvānāti kāmarāgasaṅkhāte kilesakāme anāgāmimaggena pajahitvā .
Chinnasaṃsayāti samucchinnakaṅkhā , tañca kho sotāpattimaggeneva .
Vaṇṇabhaṇanatthaṃ pana catutthamaggassa evaṃ
P2.125 vuttaṃ .Arahanto hi idha ‘‘ chinnasaṃsayā ’’ ti adhippetā .
Tenevāha ‘‘ khīṇamānapunabbhavā ’’ ti .
Sabbaso khīṇo navavidhopi māno āyatiṃ punabbhavo ca etesanti khīṇamānapunabbhavā .
Mānaggahaṇena cettha tadekaṭṭhatāya lakkhaṇavasena vā sabbo catutthamaggavajjho kileso gahitoti .
Khīṇamānatāya ca saupādisesā nibbānadhātu vuttā hoti , khīṇapunabbhavatāya anupādisesā .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Sattamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .