Issues
Itivuttaka-aṭṭhakathā
Itivuttaka-aṭṭhakathā

4. Aggisuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Aggisuttavaṇṇanā

93. CatuttheV0.260 anudahanaṭṭhena aggi , rāgo eva aggi rāgaggi .
Rāgo hi uppajjamāno satte anudahati jhāpeti , tasmā ‘‘ aggī ’’ ti vuccati .
Itaresupi dvīsu eseva nayo .
Tattha yathā aggi yadeva indhanaṃ nissāya uppajjati , taṃ nidahati , mahāpariḷāho ca hoti , evamimepiM0.282 rāgādayo yasmiṃ santāne sayaṃ uppannā , taṃ nidahanti , mahāpariḷāhā ca honti dunnibbāpayā .
Tesu rāgapariḷāhena santattahadayānaṃ icchitālābhadukkhena maraṇappattānaṃ sattānaṃ pamāṇaṃ natthi .
Ayaṃ tāva rāgassa anudahanatā .
Dosassa pana anudahanatāya visesato manopadosikā devā , mohassa anudahanatāya khiḍḍāpadosikā devā ca nidassanaṃ .
Mohavasena hi tesaṃ satisammoso hoti , tasmā khiḍḍāvasena āhāravelaṃ ativattentā kālaṃ karonti .
Ayaṃ tāva rāgādīnaṃ diṭṭhadhammiko anudahanabhāvo .
Samparāyiko pana nirayādīsu nibbattāpanavasena ghorataro duradhivāso ca .
Ayañca attho ādittapariyāyena vibhāvetabbo .
Gāthāsu kāmesu mucchiteti vatthukāmesu pātabyatāvasena mucchaṃ bālyaṃ pamādaṃ micchācāraṃ āpanne .
ByāpannetiP2.118 byāpannacitte dahatīti sambandho .
Nare pāṇātipātinoti idaṃ dosaggissa .
Ariyadhamme akovideti ye khandhāyatanādīsu sabbena sabbaṃ uggahaparipucchāya manasikārarahitā ariyadhammassa akusalā , te sammohena abhibhūtā visesena sammūḷhā nāmāti vuttā .
Ete aggī ajānantāti ‘‘ ete rāgaggiādayo idha ceva samparāye ca anudahantī ’’ ti ajānanttāā pariññābhisamayavasena pahānābhisamayavasena ca appaṭivijjhantā .
Sakkāyābhiratāti sakkāye upādānakkhandhapañcake taṇhādiṭṭhimānanandanābhiratā .
Vaḍḍhayantīti punappunaṃ uppajjanena vaḍḍhayanti ācinanti .
Nirayan ti aṭṭhavidhaṃ mahānirayaṃ , soḷasavidhaṃ ussadanirayanti sabbampi nirayaṃ .
Tiracchānañca yoniyoti tiracchānayoniyo ca .
Asuran ti asurakāyaṃ pettivisayañca vaḍḍhayantīti sambandho .
Ettāvatā rāgaggiādīnaṃ idha ceva samparāye ca anudahanabhāvadassanamukhena vaṭṭaṃ dassetvā idāni nesaṃ nibbāpanena vivaṭṭaṃ dassetuṃ ‘‘ ye ca rattindivā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha yuttāti bhāvanānuyogavasena yuttā .
Kattha ?
Sammāsambuddhasāsane .
Tena aññasāsane rāgaggiādīnaṃ nibbāpanābhāvaṃ dasseti .
Tathā hi anaññasādhāraṇaṃ tesaṃ nibbāpanavidhiṃ asubhakammaṭṭhānaṃ saṅkhepeneva dassento –
‘‘ TeV0.261 nibbāpenti rāgaggiṃ , niccaṃ asubhasaññino ;
Dosaggiṃ pana mettāya , nibbāpenti naruttamā ;
Mohaggiṃ pana paññāya , yāyaṃ nibbedhagāminī ’’ ti .
–
ĀhaM0.283 .
Tattha asubhasaññinoti dvattiṃsākāravasena ceva uddhumātakādivasena ca asubhabhāvanānuyogena asubhasaññino .
MettāyātiP2.119 ‘‘ so mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharatī ’’ ti ( a . ni .3.64,66) vuttāya mettābhāvanāya .
Ettha ca asubhajjhānañca pādakaṃ katvā nibbattitaanāgāmimaggena rāgaggidosaggīnaṃ nibbāpanaṃ veditabbaṃ .
Paññāyāti vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya .
Tenevāha ‘‘ yāyaṃ nibbedhagāminī ’’ ti .
Sā hi kilesakkhandhaṃ vinivijjhantī gacchati pavattatīti nibbedhagāminīti vuccati .
Asesaṃ parinibbantīti arahattamaggena asesaṃ rāgaggiādiṃ nibbāpetvā saupādisesāya nibbānadhātuyā ṭhitā paññāvepullappattiyā nipakā pubbeva sammappadhānena sabbaso kosajjassa suppahīnattā phalasamāpattisamāpajjanena akilāsubhāvena ca rattindivamatanditā carimakacittanirodhena anupādisesāya nibbānadhātuyā asesaṃ parinibbanti .
Tato ca asesaṃ nissesaṃ vaṭṭadukkhaṃ accaguṃ atikkamaṃsu .
Evaṃ ye rāgaggiādike nibbāpenti , tesaṃ anupādisesanibbānena nibbutiṃ dassetvā idāni paṭividdhaguṇehi thomento osānagāthamāha .
Tattha ariyaddasāti ariyehi buddhādīhi passitabbaṃ kilesehi vā ārakattā ariyaṃ nibbānaṃ , ariyaṃ catusaccameva vā diṭṭhavantoti ariyaddasā .
Vedassa maggañāṇassa , tena vā vedena saṃsārassa pariyosānaṃ gatāti vedaguno .
Sammadaññāyāti sammadeva sabbaṃ ājānitabbaṃ kusalādiṃ khandhādiñca jānitvā .
Sesaṃ vuttanayameva .
Catutthasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .