3. Tatiyapārājikavaṇṇanā
San ti sahatthe upasaggo .
Tena saddhiṃ ussukkavacanametaṃ ‘‘ sañciccā ’’ ti āha ‘‘ sañcetetvā ’’ tiādi .
Ussukkavacanan ti ettha ussukkavacanaṃ ( sārattha . ṭī .2.172) nāma pubbakālakiriyāvacanaṃ .
Ayañhi samānakattukesu pubbāparakālakiriyāvacanesu pubbakālakiriyāvacanassa niruttivohāro .
Idāni ‘‘ saddhiṃ cetetvā ’’ ti iminā saṅkhepena vuttamevatthaṃ pākaṭaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ pāṇo ’’ tiādimāha .
Tattha ‘‘ pāṇo ’’ ti saññāya saddhiṃyevāti ‘‘ pāṇo ’’ ti saññaṃ avijahitvā eva ,‘‘ pāṇo ’’ ti saññuppattiyā anantaranti vuttaṃ hoti .
Evañca katvā kathaṃ ekakkhaṇe ekassa cittassa ubhayārammaṇabhāvoti edisī codanā anavakāsāti daṭṭhabbaṃ .
Keci pana ‘‘ ñātapariññāya
M0.211 diṭṭhasabhāvesu dhammesu tīraṇapariññāya tilakkhaṇaṃ āropetvā ( sārattha . ṭī .2.172)‘ rūpaṃ aniccan ’ tiādinā sabhāvenaV0.197 saddhiṃ ekakkhaṇe aniccādilakkhaṇajānanaṃ viya ‘ pāṇo ’ ti saññāya saddhiṃyeva ‘ vadhāmi nan ’ ti jānātī ’’ ti vadanti .Apare pana ācariyā tatthāpi evaṃ na kathenti .
Ettha ca manussaviggaho ’’ ti avatvā ‘‘ pāṇo ’’ ti vacanaṃ ‘‘ manusso ayan ’’ ti ajānitvā kevalaṃ sattasaññāya ghātentassāpi pārājikabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Cetetvāti cintetvā .
Pakappetvāti abhivicāretvā , sanniṭṭhānaṃ karitvāti attho .
Idāni manussaattabhāvaṃ ādito paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘ manussaviggahan ’’ tiādimāha .
Tattha kalalato paṭṭhāyāti paṭisandhiviññāṇena saddhiṃ uppannakalalarūpato paṭṭhāya .
Kalalarūpaṃ nāma itthipurisānaṃ kāyavatthubhāvadasakavasena samatiṃsa rūpāni , napuṃsakānaṃ kāyavatthudasakavasena vīsati .
Tattha itthipurisānaṃ kalalarūpaṃ jātiuṇṇāya ekena aṃsunā uddhaṭatelabindumattaṃ hoti acchaṃ vippasannaṃ .
Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāyaṃ –
‘‘ Tilatelassa yathā bindu , sappimaṇḍo anāvilo ;
Evaṃvaṇṇappaṭibhāgaṃ ,‘ kalalan ’ ti pavuccatī ’’ ti .( saṃ . ni . aṭṭha .1.1.235; vibha . aṭṭha .26; pārā . aṭṭha .2.172);
Evaṃ parittakaṃ vatthuṃ ādiṃ katvā yāva maraṇakālā etthantare anupubbena vuḍḍhippatto attabhāvo manussaviggaho nāmāti vuttaṃ hoti .
Idañca yebhuyyavaseneva vuttaṃ .
Opapātikasaṃsedajāpi hi manussā pārājikavatthuyeva .
Kalalakālepīti paṭhamasattāhepi .
Tattha hi santativasena pavattamānaṃ kalalasaṅkhātaṃ attabhāvaṃ jīvitā voropetuṃ sakkā , na pana sabbapaṭhamaṃ kalalarūpaṃ .
Paṭisandhicittena hi saddhiṃ tiṃsa kammajarūpāni nibbattanti .
Tesu pana ṭhitesuyeva soḷasa bhavaṅgacittāni uppajjitvā nirujjhanti .
Etasmiṃ antare gahitapaṭisandhikassa dārakassa vā mātuyā vā panassa antarāyo natthi .
Ayañhi maraṇassa anokāso nāma .
Bhesajjasampadānenāti gabbhapātanabhesajjadānena .
Tato vā uddhampīti abbudapesikālādīsupi .
Jīvitā viyojeyyāti santativikopanavasena jīvitindriyato apaneyya .
Imassa
M0.212 panatthassāti ‘‘ sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeyyā ’’ ti ( pārā .171) imassa atthassa .Āvibhāvatthan ti pakāsanatthaṃ .
Pāṇassa atipāto pāṇātipāto , pāṇavadho pāṇaghātoti vuttaṃ hoti .
Sattoti khandhasantāno .
Tattha hi sattapaññatti .
Jīvitindriyan ti
V0.198 rūpārūpajīvitindriyaṃ .Rūpajīvitindriye hi vikopite itarampi taṃsambandhatāya vinassatīti .
Yāya cetanāyāti tasmiṃ pāṇe pāṇasaññino kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattāya yāya cetanāya .
Manodvāre pana pavattāya vadhakacetanāya pāṇātipātabhāvo natthi .
Sā cetanāti sā jīvitindriyupacchedakaupakkamasamuṭṭhāpikā kāyavacīdvārānaṃ aññataradvārappavattā vadhakacetanā .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yāya cetanāya pavattamānassa jīvitindriyassa nissayabhūtesu mahābhūtesu upakkamakaraṇahetu taṃmahābhūtapaccayā uppajjanakamahābhūtā nuppajjissanti ( sārattha . ṭī .2.172), sā tādisapayogasamuṭṭhāpikā cetanā pāṇātipāto .
Laddhūpakkamāni hi mahābhūtāni itarabhūtāni viya na visadānīti samānajātikānaṃ kāraṇaṃ na hontīti .
Pāṇātipāto assa atthīti pāṇātipātī .
Saṃsagge ayamīkāro .
Tenāha ‘‘ vuttacetanāya samaṅgipuggalo ’’ ti .
Sako hattho sahattho , tena nibbatto payogo sāhatthiko .
Nissajjanaṃ nissaggo , sova nissaggiyo .
Evaṃ āṇattiko .
Vijjāmayo mantaparijappanayogo .
Iddhimayo kammavipākajiddhimayo .
Idāni yathāvutteyeva cha payoge vibhajitvā dassetuṃ ‘‘ tatthā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha tatthāti tesu chasu payogesu .
Sāhatthikoti ettha hattho upalakkhaṇabhāvena gahitoti āha ‘‘ kāyena vā ’’ tiādi .
Tattha kāyenāti hatthena vā pādena vā muṭṭhinā vā jāṇunā vā yena kenaci aṅgapaccaṅgena .
Kāyekadeso hettha hatthādikāyo avayave samudāyopacāro yathā ‘‘ gāmo daḍḍho ’’ ti .
Kāyappaṭibaddhenāti kāyato amocitena asiādinā paharaṇena .
Paharaṇan ti kāyaviññattisahitāya vadhakacetanāya adhippetatthasādhanaṃ .
Kāyena vā sattiādīnaṃ , kāyappaṭibaddhena vā usuyantapāsāṇādīnaṃ nissajjananti yathāsambhavaṃ yojetabbaṃ .
Tatthāti tesu sāhatthikanissaggiyesu
M0.213 .Uddissānuddissabhedatoti uddisitvā ca anuddisitvā ca pavattibhedena .
Uddisanaṃ uddiso , so etassa atthīti uddisako , payogo , tasmiṃ .
Bajjhati etenāti baddho , kammameva baddho kammabaddho , pāṇātipātoti attho .
Atha vā bandhanaṃ baddho , kammunā baddho kammabaddho , so assa hoti , pāṇātipātakammamassa siddhanti vuttaṃ hoti .
Ubhayatthāpīti uddisake , anuddisake cāti dvīsupi .
Pacchā vā teneva rogena maratūti yojanā .
Paharitakkhaṇeyevāti maraṇāya pahonakappahārassa laddhakkhaṇeyeva kammabaddho .
Yadi avassaṃ tena maratīti adhippāyo .
Sace pana maraṇādhippāyena pahāraṃ datvā tena amatassa puna aññena cittena pahāre dinne pacchāpi paṭhamappahāreneva marati , tadāva kammabaddho .
Atha dutiyapahārena marati
V0.199 , natthi pāṇātipāto .Ubhayehi matepi paṭhamappahāreneva kammabaddho , ubhayehipi amate nevatti pāṇātipāto .
Esa nayo bahūhipi ekassa pahāre dinne .
Tatrāpi hi yassa pahārena marati , tasseva kammabaddhoti .
Āṇāpanaṃ nāma vacīviññattisahitāya vadhakacetanāya adhippetatthasādhanaṃ .
Idāni imasmiṃ āṇattikapayoge saṅketavisaṅketabhāvajānanatthaṃ chabbidhaṃ niyamaṃ dassento ‘‘ tatthā ’’ tiādimāha .
Tattha tatthāti tasmiṃ āṇattikapayoge .
Āṇattiniyāmakāti āṇattikapayogasādhikā .
Etesu hi avirajjhitesuyeva āṇattikapayogo hoti , na aññathāti .
Puggaloti māretabbo puggalo .
Tenāha ‘‘ yaṃ hī ’’ tiādi .
Āṇāpakassa āpattīti āṇāpakassa āṇattikkhaṇe āpatti , āṇattassa māraṇakkhaṇe .
Āṇāpako muccatīti āṇattasseva kammabaddho , vatthuvisesena panettha kammaviseso ca āpattiviseso ca hotīti .
‘‘ Purebhattaṃ mārehī ’’ ti āṇatto purebhattameva māretīti ‘‘ ajja sve ’’ ti aniyametvā ‘‘ purebhattaṃ mārehī ’’ ti āṇatto yadā kadāci purebhattaṃ māreti .
Yo pana ‘‘ ajja pubbaṇhe ’’ ti vutto majjhanhe vā sāyanhe vā sve vā pubbaṇhe māreti , visaṅketo hoti , āṇāpakassa natthi kammabaddho .
Pubbaṇhe māretuṃ vāyamantassa majjhanhe
M0.214 jātepi eseva nayo .Etena nayena sabbakālappabhedesu saṅketavisaṅketatā veditabbā .
Evaṃ vatthukālesu saṅketavisaṅketataṃ dassetvā idāni okāsādīsu saṅketavisaṅketataṃ atidisanto ‘‘ iminā nayenā ’’ tiādimāha .
Tattha okāsoti ( pārā . aṭṭha .2.174) gāmo vā vanaṃ vā gehadvāraṃ vāti evamādiko .
Āvudhan ti asi vā usu vā satti vāti evamādi .
Iriyāpathoti māretabbassa gamanaṃ vā nisajjā vāti evamādi .
Kiriyāvisesoti vijjhanaṃ vā chedanaṃ vā bhedanaṃ vā saṅkhamuṇḍakaṃ vāti evamādi .
Imesu yathā yathā vadhako āṇatto , tathā tathā kate āṇāpakassa āpatti , aññathā kate visaṅketo hoti .
Tenāha ‘‘ iminā nayenā ’’ tiādi .
Tattha sabbatthāti okāsādīsu catūsu .
Hoti cettha –
‘‘ Yathāṇattivaseneva , āṇattena kate sati ;
Āṇāpakassa āpatti , visaṅketoññathā kate ’’ ti .
Āṇattiyaṃ
V0.200 pana ayaṃ viseso – adhiṭṭhāyāti adhiṭṭhahitvā āṇāpeti ‘‘ evaṃ vijjha , evaṃ pahara , evaṃ ghātehī ’’ ti ( pārā .174) vuttāya pāḷiyā labbhatīti ñātabbo .Opatanti etthāti opāto , āvāṭo , tassa khaṇanaṃ opātakkhaṇanaṃ .
Apassenasaṃvidhānan ti ( pārā . aṭṭha .2.177) apassenassa saṃvidhānaṃ .
Niccaparibhogo mañco vā pīṭhaṃ vā apassenaphalakaṃ vā divāṭṭhāne nisīdantassa apassenakatthambho vā tatthajātakarukkho vā caṅkame apassāya tiṭṭhantassa ālambanarukkho vā ālambanaphalakaṃ vā , sabbampetaṃ apassanīyaṭṭhena apassenaṃ nāma , tasmiṃ apassene yathā apassayantaṃ vijjhati vā chindati vā , tathā katvā vāsipharasusattiārakaṇṭakādīsu aññatarassa satthassa ṭhapananti attho .
Upanikkhipanaṃ nāma samīpe nikkhipanaṃ .
Manāpassa vā amanāpassa vā rūpassa upaharaṇaṃ samīpe ṭhapanaṃ rūpūpahāro , attanā vā yakkhapetādivesaṃ gahetvā tiṭṭhanaṃ .
Ādi saddena saddūpahārādīnaṃ gahaṇaṃ .
Etthāpīti thāvarapayogepi
M0.215 .Uddissānuddissabhedo veditabbo , yato tatthapi pubbe vuttanayeneva kammabaddho hoti .
Ayaṃ pana viseso – mūlaṭṭhena opātādīsu paresaṃ mūlena vā mudhā vā dinnesupi yadi tappaccayā koci marati , mūlaṭṭhasseva kammabaddho .
Yadipi tena , aññena vā tatra opāte vināsetvā bhūmisame katepi paṃsuhārakā vā paṃsuṃ gaṇhantā , mūlakhaṇakā vā mūlāni khaṇantā āvāṭaṃ karonti , deve vā vassante kaddamo jāyati , tattha ca koci otaritvā vā laggitvā vā marati , mūlaṭṭhasseva kammabaddho .
Yadi pana yena laddhaṃ , so vā añño vā vitthatataraṃ vā gambhīrataraṃ vā karoti , tappaccayā ca koci marati , ubhayesampi kammabaddho .
Yathā tu mūlāni mūlehi saṃsandanti , tathā tattha thale kate muccati .
Evaṃ apassenasaṃvidhānādīsupi yāva tesaṃ pavatti , tāva yathāsambhavaṃ kammabaddho veditabbo .
Vijjāparijappanan ti āthabbaṇikehi , vijjādharehi ca mantaparijappanaṃ .
Kammavipākajāya iddhiyāti sātisayakammanibbattāya kammavipākena sahajātāya iddhiyā , kammassa vā vipākabhāvena jātāya iddhiyā .
Payojanan ti pavattanaṃ , karaṇanti attho , dāṭhāvudhādīnaṃ dāṭhākoṭanādīnamiva māraṇatthaṃ kammavipākajiddhivikārakaraṇanti vuttaṃ hoti .
Kammasādhano vāyaṃ hārakasaddo bahulaṃvidhānena tatthāpi ṇvu paccayassa sijjhanatoti āha ‘‘ atha vā ’’ tiādi .
Jīvitaharaṇakaṃ , upanikkhipitabbaṃ vā satthameva hārakanti ( sārattha . ṭī .2.172) vikappadvayena
V0.201 vuttanti āha ‘‘ satthañca taṃ hārakañcāti satthahārakan ’’ ti .‘‘ Hārakasatthan ’’ ti vattabbe visesanassa paranipātaṃ katvā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Pariyeseyyāti gaveseyya .
‘‘ Yathā labhati , tathā kareyyā ’’ ti iminā pana adhippāyatthamāha ,‘‘ upanikkhipeyyā ’’ ti iminā sikhāpattamatthaṃ .
Itarathā hi ‘‘ pariyeseyyā ’’ ti imassa ‘‘ upanikkhipeyyā ’’ ti ayamattho adhippeto na siyā .
Pariyiṭṭhamatteyevāti pariyesitamatteyeva .
Yadi evaṃ atha kasmā pāḷiyaṃ ‘‘ satthahārakaṃ vāssa pariyeseyyāti asiṃ vā sattiṃ vā bheṇḍiṃ vā laguḷaṃ vā pāsāṇaṃ vā satthaṃ vā visaṃ vā rajjuṃ vā ’’ ti ( pārā .172) vuttanti āha ‘‘ padabhājane panā ’’ tiādi .
Assāti ‘‘ satthahārakaṃ vāssa pariyeseyyā ’’ ti imassa padassa .
Byañjanānurūpato paripuṇṇaṃ katvā atthassa avuttattā
M0.216 ‘‘ byañjanaṃ anādiyitvā ’’ ti vuttaṃ .Sasati hiṃsatīti satthaṃ , sasanti hiṃsanti etenāti vā satthaṃ .
Ādi saddena ‘‘ sattiṃ vā ’’ tiādipāḷisesaṃ saṅgaṇhāti .
Tattha laguḷan ti muggaro .
Satthan ti vuttāvasesaṃ yaṃ kiñci samukhaṃ veditabbaṃ .
Yo evaṃ maratīti yo satthaṃ vā āharitvā , visaṃ vā khāditvā , rajjuyā vā ubbandhitvā , sobbhādīsu vā patitvā , aññehi vā aggipavesanaudakapavesanādīhi upāyehi marati .
‘‘ So dhanaṃ vā labhatī ’’ tiādinā nayenāti so dhanaṃ vā labhati , yasaṃ vā labhati , saggaṃ vā gacchati , dhammo vāssa hotīti iminā nayena .
Kimanena veditabbanti āha ‘‘ etenā ’’ tiādi .
Tattha etenāti ‘‘ maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā ’’ ti etena vacanena .
Nayidha evan ti idha manussaviggahapārājike na evaṃ , na pariyāyakathāya muccatīti attho .
Tenāha ‘‘ saṃvaṇṇeyyā ’’ tiādi .
‘‘ Satthaṃ vā āharā ’’ tiādināti ettha ādi saddena ‘‘ visaṃ vā khāda , rajjuyā vā ubbandhitvā kālaṃ karohi , sobbhe vā narake vā papāte vā papatā ’’ tiādiṃ ( pārā .172) sabbaṃ maraṇūpāyaṃ saṅgaṇhāti .
Ettha ca narako ( pārā . aṭṭha .2.172) nāma tattha tattha phalantiyā bhūmiyā sayameva nibbattā mahādarī , yattha hatthīpi patanti , corāpi nilīyitvā tiṭṭhanti .
Papātoti pabbatantare vā thalantare vā ekato chinno .
Pāpakenāti lāmakena .
Dujjīvitenāti dukkhabahulattā dukkhena jīvitena .
Mataṃ te jīvitā seyyāti tava maraṇaṃ jīvitā sundarataraṃ .
Cittamassa atthīti citto .
Tathā mano .
Iti -saddo ‘‘ sabbamatthīti kho , kaccāna , ayameko anto , sabbaṃ natthīti kho , kaccāna , ayaṃ dutiyo anto ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.15;3.90) viya
V0.202 nidassane daṭṭhabbo yathāvuttassa buddhiyaṃ viparivattamānassa maraṇassa nidassanato .Tenevāha ‘‘ mataṃ te jīvitā seyyo ’’ tiādi .
Nanu cettha ‘‘ mano ’’ ti idampi atthato cittameva , atha kasmā vuttanti āha ‘‘ ettha cā ’’ tiādi .
Cittassa atthadīpanatthaṃ vuttan ti nāyaṃ cittasaddo ‘‘ cittasaṅkappo ’’ tiādīsu ( pārā .171) viya vicittādiattho , atha kho viññāṇavacanoti tassa atthadīpanatthaṃ vuttaṃ .
Iminā punaruttidosābhāvaṃ dasseti .
Kathametaṃ viññāyatīti āha ‘‘ tenevassā ’’ tiādi .
Citto
M0.217 nānāppakārako saṅkappo assāti cittasaṅkappo .Vicittattho hettha cittasaddo ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ , yathayidaṃ , bhikkhave , tiracchānagatā ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .3.100) viya .
Tenāha ‘‘ vicittasaṅkappo ’’ ti .
Etthāpi itisaddo āharitabboti ‘‘ cittasaṅkappo ’’ ti imasmiṃ padepi adhikāravasena itisaddo āharitabbo .
Idañhi ‘‘ iti cittasaṅkappo ’’ ti evaṃ avuttampi adhikārato vuttameva hotīti .
Saṅkappoti cettha ‘‘ takko vitakko saṅkappo ’’ tiādīsu ( dha . sa .7) viya na vitakkasseva nāmaṃ , atha kho tassa ca aññesañcāti dassetuṃ ‘‘ saṅkappoti cā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Saṃvidahanamattassāti saññācetanāvitakkasaṅkhātassa sabbassa saṃvidahanassa .
Sāmaññattho hettha mattasaddo ‘‘ brāhmaṇamattaṃ bhojetī ’’ tiādīsu viya .
Tenāha ‘‘ tañca saṃvidahanan ’’ tiādi .
Iminā saṃvidahanaṃ nāmettha na vidhānanti dasseti .
Adhippāyo nāma vitakko .
Uccāvacena kāraṇenāti ( pārā . aṭṭha .2.172) mahantāmahantena upāyena .
Tattha maraṇavaṇṇasaṃvaṇṇane tāva jīvite ādīnavadassanavasena avacākāratā , maraṇe vaṇṇabhaṇanavasena uccākāratā veditabbā .
Samādapane pana muṭṭhijāṇunippothanādīhi maraṇasamādapanavasena uccākāratā , ekato bhuñjantassa nakhe visaṃ pakkhipitvā maraṇādisamādapanavasena avacākāratā veditabbā .
Evaṃ asādhāraṇavinicchayaṃ vatvā idāni sādhāraṇavinicchayaṃ dassetuṃ ‘‘ vesāliyan ’’ tiādimāha .
Opātakkhaṇanādīsu dukkaṭan ti ettha sacepi jātapathaviṃ khaṇati , pāṇātipātassa pubbapayogattā payoge payoge dukkaṭaṃ .
Manussaviggaho nāgasupaṇṇādisadiso tiracchānagato tiracchānagatamanussaviggaho , yakkho ca peto ca tiracchānagatamanussaviggaho ca yakkhapetatiracchānagatamanussaviggahā , tesaṃ .
‘‘ Tathā ’’ ti iminā thullaccayaṃ atidisati .
Idāni ‘‘ iminā
V0.203 nayenā ’’ tiādinā apassenasaṃvidhānādīsupi yathāvuttaāpattibhedaṃ atidisati .Sabbatthāti apassenasaṃvidhānādīsu sabbesu payogesu .
Idāni anāpattiṃ dassetuṃ ‘‘ asañciccā ’’ tiādimāha .
Ettha ca ‘‘ asañciccā ’’ ti ( sārattha . ṭī .2.179) idaṃ maraṇasaṃvattanikaupakkamassa asallakkhaṇaṃ sandhāya vuttaṃ
M0.218 ,‘‘ ajānantassā ’’ ti idaṃ pana maraṇasaṃvattanikaupakaraṇassa ajānanaṃ sandhāya ,‘‘ namaraṇādhippāyassā ’’ ti idaṃ upakkamaṃ jānantassāpi maraṇādhippāyassa abhāvaṃ .Tenāha ‘‘ asañciccā ’’ tiādi .
Acetetvāti asallakkhetvā , virajjhitvāti vuttaṃ hoti .
Musalussāpanavatthusmiṃ viyāti ‘‘ tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhattagge antaraghare āsanaṃ paññapento musale ussite ekaṃ musalaṃ aggahesi .
Dutiyo musalo paripatitvā aññatarassa dārakassa matthake avatthāsi .
So kālamakāsi .
Tassa kukkuccaṃ ahosi … pe … kiṃcitto tvaṃ bhikkhūti .
Asañcicca ahaṃ bhagavāti .
Anāpatti bhikkhu asañciccā ’’ ti ( pārā .180) imasmiṃ vatthusmiṃ viya .
Visagatapiṇḍapātavatthusmiṃ viyāti ‘‘ tena kho pana samayena aññataro piṇḍacāriko bhikkhu visagataṃ piṇḍapātaṃ labhitvā paṭikkamanaṃ haritvā bhikkhūnaṃ aggakārikaṃ adāsi .
Te bhikkhū kālamakaṃsu .
Tassa kukkuccaṃ ahosi … pe … kiṃcitto tvaṃ bhikkhūti .
Nāhaṃ bhagavā jānāmīti .
Anāpatti bhikkhu ajānantassā ’’ ti ( pārā .181) imasmiṃ vatthusmiṃ viya .
Bhesajjavatthusmiṃ viyāti ‘‘ tena kho pana samayena aññatarā vañjhā itthī kulūpakaṃ bhikkhuṃ etadavoca ‘‘ iṅghāyya bhesajjaṃ jānāhi , yenāhaṃ vijāyeyyan ’ ti .
‘ Suṭṭhu bhaginī ’ ti tassā bhesajjaṃ adāsi .
Sā kālamakāsi .
Tassa kukkuccaṃ ahosi … pe … anāpatti bhikkhu pārājikassa , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pārā .187) imasmiṃ vatthusmiṃ viya .
Idha ādikammikā aññamaññaṃ jīvitā voropitabhikkhū , tesaṃ anāpatti .
Avasesānaṃ maraṇavaṇṇasaṃvaṇṇanakādīnaṃ āpattiyeva .
Atha kathaṃ dukkhavedananti , nanu rājāno coraṃ disvā hasamānāpi ‘‘ gacchatha , naṃ ghātethā ’’ ti vadantīti ?
Saccaṃ hasamānā vadanti , so pana hāso tesaṃ aññavisayo , sanniṭṭhāpakacetanā
V0.204 dukkhasampayuttāva .Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ ‘‘ sacepi hi sirisayanaṃ āruḷho rajjasampattisukhamanubhavanto rājā ‘ coro deva ānīto ’ ti vutte ‘ gacchatha naṃ mārethā ’ ti hasamāno bhaṇati , domanassacitteneva bhaṇatīti
M0.219 veditabbo .Sukhavokiṇṇattā , pana anuppabandhābhāvā ca dujjānametaṃ puthujjanehī ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.179).
Tatiyapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .