8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
Taṃtaṃsampattiyā
V0.377 ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.417) vibandhanavasena sattasantānassa antare vemajjhe eti āgacchatīti antarāyo , diṭṭhadhammikādianattho , anatikkamanatthena tasmiṃ antarāye niyuttā , antarāyaṃ vā phalaṃ arahanti , antarāyassa vā karaṇasīlāti antarāyikā .Tenāha ‘‘ saggamokkhānaṃ antarāyaṃ karontīti antarāyikā ’’ ti ( ma . ni . aṭṭha .1.234).
Te kammakilesavipākaupavādapaññattivītikkamavasena pañcavidhāti ettha ca pañcānantariyakammaṃ kammantarāyikaṃ nāma , tathā bhikkhunidūsakakammaṃ .
Taṃ pana mokkhasseva antarāyaṃ karoti , na saggassa .
Niyatamicchādiṭṭhidhammā kilesantarāyikā nāma .
Paṇḍakatiracchānagataubhatobyañjanakānaṃ paṭisandhidhammā vipākantarāyikā nāma .
Ariyūpavādā upavādantarāyikā nāma .
Te pana yāva ariye na khamāpenti , tāvadeva , na tato paraṃ .
Sañcicca āpannā āpattiyo paññattivītikkamantarāyikā nāma .
Tāpi yāva bhikkhubhāvaṃ vā paṭijānāti , na vuṭṭhāti vā na deseti vā , tāvadeva , na tato paraṃ .
Tatrāyaṃ
M0.411 ( ma . ni . aṭṭha .1.234; pāci . aṭṭha .417) ariṭṭho bhikkhu bahussuto dhammakathiko sesantarāyike jānāti , vinaye pana akovidattā paṇṇattivītikkamantarāyike na jānāti , tasmā rahogato evaṃ cintesi ‘‘ ime āgārikā pañca kāmaguṇe paribhuñjantā sotāpannāpi sakadāgāminopi anāgāminopi honti , bhikkhūpi manāpikāni cakkhuviññeyyāni rūpāni passanti … pe … kāyaviññeyye phoṭṭhabbe phusanti , mudukāni attharaṇapāvuraṇādīni paribhuñjanti , etaṃ sabbaṃ vaṭṭati .Kasmā ?
Itthirūpā … pe … itthiphoṭṭhabbā eva na vaṭṭanti , etepi vaṭṭantī ’’ ti evaṃ rasena rasaṃ saṃsanditvā sacchandarāgaparibhogañca nicchandarāgaparibhogañca ekaṃ katvā thūlavākehi saddhiṃ atisukhumasuttaṃ ghaṭento viya , sāsapena saddhiṃ sineruṃ upasaṃharanto viya ca pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppādetvā ‘‘ kiṃ bhagavatā mahāsamuddaṃ bandhantena viya mahatā ussāhena paṭhamapārājikaṃ paññattaṃ , natthi ettha doso ’’ ti sabbaññutaññāṇena saddhiṃ paṭivirujjhanto bhabbapuggalānaṃ āsaṃ chindanto jinassa āṇācakke pahāramadāsi .
Tenāha ‘‘ tesū ’’ tiādi .
Tattha tesūti yathāvuttesu antarāyesu .
Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmāti ettha aṭṭhikaṅkalaṃ ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.417) nāma uraṭṭhi vā piṭṭhikaṇṭakaṃ vā sīsaṭṭhi vā .
Tañhi nimmaṃsattā ‘‘ kaṅkalan ’’ ti vuccati .
Vigatamaṃsāya hi aṭṭhisaṅkhalikāya ekaṭṭhimhi vā kaṅkala saddo niruḷho
V0.378 , taṃsadisā kāmā appassādaṭṭhenāti attho .Ādi saddena ‘‘ maṃsapesūpamā kāmā , tiṇukkūpamā kāmā , aṅgārakāsūpamā kāmā , supinakūpamā kāmā , yācitakūpamā kāmā , rukkhaphalūpamā kāmā , asisūnūpamā kāmā , sattisūlūpamā kāmā , sappasirūpamā kāmā ’’ ti ( ma . ni .1.234,236;2.43-48; pāci .417; cūḷava .65) etesaṃ gahaṇaṃ .
Tattha maṃsapesūpamā kāmā ( pāci . aṭṭha .417) bahusādhāraṇaṭṭhena .
Tiṇukkūpamā kāmā anudahanaṭṭhena .
Aṅgārakāsūpamā kāmā mahābhitāpanaṭṭhena .
Supinakūpamā kāmā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena .
Yācitakūpamā kāmā tāvakālikaṭṭhena .
Rukkhaphalūpamā kāmā sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena .
Asisūnūpamā adhikuṭṭanaṭṭhena .
Sattisūlūpamā vinivijjhanaṭṭhena .
Sappasirūpamā sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhena .
Tathevāti
M0.412 ‘‘ mā āyasmā ’’ tiādīhi .Itaresan ti so saṅghamajjhaṃ ākaḍḍhitvā yehi ‘‘ mā āyasmā ’’ tiādinā vutto , tattha tehi aññesaṃ sutānaṃ bhikkhūnaṃ .
Ñatticatutthena kammenāti ‘‘ suṇātu me , bhante , saṅgho , itthannāmassa bhikkhuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannan ’’ tiādinā ( pāci .420) padabhājaniyaṃ vuttena ñatticatutthena kammena .
Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .