2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
Bhikkhunāti bhikkhussāti attho , sāmiatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ .
Tenāha ‘‘ purimasikkhāpade viyā ’’ tiādi .
Atha kasmā karaṇavaseneva karaṇavacanassa atthaṃ aggahetvā sāmivasena attho veditabboti āha ‘‘ karaṇavasena hī ’’ tiādi .
Hīti kāraṇatthe nipāto .
Chinnapalibodhoti chinnacīvarāvāsapalibodho .
Ekāva ratti ekarattaṃ , samāsantagatassa atthaṃ .
Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ samāhāroti ticīvaraṃ .
Tena ticīvarena , tīhi cīvarehīti attho .
Ekena vippavutthopi ( pārā . aṭṭha .2.475-476) hi ticīvarena vippavuttho nāma hoti paṭisiddhapariyāpannena vippavutthattā , avayavepi vā samudāyavohārato .
Tenāha ‘‘ ticīvarādhiṭṭhānanayenā ’’ tiādi .
Idāni
M0.289 vippavāsalakkhaṇavavatthāpanatthaṃ ‘‘ gāmo ekūpacāro ’’ tiādimāha .Tattha nivesanan ti udositādīnaṃ vasena akatāya patissayavikatiyā adhivacanaṃ .
Udositoti ( pārā . aṭṭha .2.482-487) yānādīnaṃ bhaṇḍānaṃ sālā .
Yo ‘‘ udavasito ’’ tipi vuccati .
Aṭṭoti paṭirājādipaṭibāhanatthaṃ iṭṭhakāhi kato bahalabhittiko catupañcabhūmiko patissayaviseso .
‘‘ Aṭṭoti bahalabhittikagehaṃ , yassa gopānasiyo aggahetvā iṭṭhakāhi eva chadanaṃ hotī ’’ ti apare .
‘‘ Aṭṭākārena karīyatī ’’ tipi vadanti .
Māḷoti ekakūṭasaṅgahito caturassapāsādo , ekakūṭasaṅgahito vā anekakoṇavanto patissayaviseso .
‘‘ Māḷoti vaṭṭākārena katasenāsanan ’’ ti apare .
Pāsādoti dīghapāsādo , aḍḍhayogādibhedo aṭṭamāḷahammiyavajjito sabbo vā pāsādo .
Hammiyan ti muṇḍacchadanapāsādo .
‘‘ Candiyaṅgaṇayuttan ’’ ti apare .
Nāvāti thalaṭṭhaudakaṭṭhavasena dvidhā nāvā .
Satthoti jaṅghasattho , sakaṭasattho vā .
Dhaññakaraṇan ti ( pārā . aṭṭha .2.491-494) khalaṃ vuccati .
Ārāmoti pupphārāmo , phalārāmo vā .
Vihāroti saparikkhitto vā aparikkhitto vā sakalo āvāso .
‘‘ Gehampī ’’ ti keci .
Nivesanādīni cettha gāmato bahi niviṭṭhāni gahitāni .
Antogāme ṭhitānaṃ pana gāmaggahaṇeneva gahitattā gāmaparihāroyevāti .
‘‘ Nivesanādayo hammiyapariyosānā
V0.267 gāmaparikkhepato bahi niviṭṭhā ’’ ti apare .Hatthapāsātikkameti ettha hatthapāso nāma aḍḍhateyyaratanappamāṇo padeso , tassa atikkamo hatthapāsātikkamo , tasmiṃ hatthapāsātikkame .
Hatthapāsabbhantare pana vatthuṃ vaṭṭati .
Taṃ pamāṇaṃ atikkamitvā sacepi iddhimā bhikkhu ākāse aruṇaṃ uṭṭhāpeti , nissaggiyameva hoti .
Ayaṃ panettha vinicchayo – sace ( pārā . aṭṭha .2.477-478) gāmo ekassa rañño vā bhojakassa vā vasena ekakulassa hoti , pākārādinā parikkhittattā ekūpacāro ca , evarūpe gāme cīvaraṃ nikkhipitvā tasmiṃ gāmabbhantare yathārucitaṭṭhāne vasitabbaṃ , sace aparikkhitto , yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ ghare vasitabbaṃ , tassa gharassa samantato hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Sace
M0.290 gāmo vesālikusinārādayo viya nānārājūnaṃ vā bhojakānaṃ vā hoti , vuttappakārena parikkhitto ca , evarūpe gāme yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ ghare vā vatthabbaṃ , tassa gharassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .Yassā vīthiyā gharaṃ hoti , tassā vīthiyā tassa gharassa sammukhāṭṭhāne sabhāyaṃ vā gharadvāre vā vatthabbaṃ , tesaṃ sabhādvārānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Sace so gāmo aparikkhitto , yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ , tattha vā tassa hatthapāse vā vatthabbaṃ .
Nivesane pana sace ekakulassa nivesanaṃ hoti , parikkhittañca , antonivesane cīvaraṃ nikkhipitvā antonivesane vatthabbaṃ .
Aparikkhittaṃ ce hoti , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ vatthabbaṃ , tassa gabbhassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Sace nānākulassa nivesanaṃ hoti , parikkhittañca , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ , sabbesaṃ sādhāraṇadvāramūle vā tesaṃ gabbhadvāramūlānaṃ hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Aparikkhittaṃ ce , yasmiṃ gabbhe cīvaraṃ nikkhittaṃ , tasmiṃ gabbhe vatthabbaṃ , tassa gabbhassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Esa nayo udositā dīsupi .
Sattho pana jaṅghasattho vā hotu , sakaṭasattho vā .
Sace ekakulassa sattho hoti , satthe cīvaraṃ nikkhipitvā purato vā pacchato vā sattabbhantarā na vijahitabbā , passato abbhantaraṃ na vijahitabbaṃ .
Sace ( pārā . aṭṭha .2.489) sattho gacchanto gāmaṃ vā nadiṃ vā pariyādiyitvā
V0.268 tiṭṭhati , antopaviṭṭhena saddhiṃ ekābaddho hutvā orañca pārañca pharitvā ṭhito hoti , satthaparihārova labbhati .Atha gāme vā nadiyā vā pariyāpanno hoti antopaviṭṭho , gāmaparihāro ceva nadiparihāro ca labbhati .
Sace vihārasīmaṃ atikkamitvā tiṭṭhati , antosīmāya ca cīvaraṃ hoti , vihāraṃ gantvā vasitabbaṃ .
Sace bahisīmāya cīvaraṃ hoti , satthasamīpeyeva vasitabbaṃ .
Sace gacchanto sakaṭe vā bhagge , goṇe vā naṭṭhe antarā chijjati , yasmiṃ koṭṭhāse cīvaraṃ nikkhittaṃ , tattha vasitabbaṃ .
Khettepi ( pārā . aṭṭha .2.490) sace ekakulassa khettaṃ hoti , parikkhittañca , antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā antokhette vatthabbaṃ .
Sace aparikkhittaṃ , hatthapāsā
M0.291 cīvaraṃ na vijahitabbaṃ .Sace nānākulassa khettaṃ hoti , parikkhittañca , antokhette cīvaraṃ nikkhipitvā khettadvāramūle vā vatthabbaṃ , tassa hatthapāsā vā na vijahitabbaṃ .
Sace aparikkhittaṃ , cīvaraṃ hatthapāsā na vijahitabbaṃ .
Esa nayo dhaññakaraṇārāmesu dvīsupi .
Vihāre pana nivesane vuttasadisova vinicchayo .
Rukkhamūle pana yaṃ majjhanhike kāle samantā chāyā pharati , tasmiṃ ṭhāne aviraḷe padese tassa chāyāya phuṭṭhokāsassa antoyeva nikkhipitabbaṃ .
Sace viraḷasākhassa rukkhassa ātapena phuṭṭhokāse ṭhapeti , aruṇuggamane ca so bhikkhu tassa hatthapāse na hoti , aññasmiṃ ṭhāne tassa chāyāyapi hoti , nissaggiyaṃ hoti .
Sace nānākulassa rukkho hoti , cīvarassa hatthapāsā na vijahitabbaṃ .
Ajjhokāse pana viñjhāṭaviādīsu araññesupi samuddamajjhe macchabandhānaṃ agamanapathadīpakesupi cīvaraṃ ṭhapetvā tato samantā sattabbhantare padese yattha katthaci vasitabbaṃ , ito aññattha vasanto vippavuttho nāma hotīti daṭṭhabbaṃ .
Imassa pana vitthārassa idha avuttattā , samantapāsādikāya ñca vuttattā ‘‘ ayamettha saṅkhepo ’’ tiādi vuttaṃ .
Etthāti ‘‘ ticīvarena vippavaseyyā ’’ ti etasmiṃ pade .
Saṅkhepoti saṅkhepavaṇṇanā .
Ettha pana pāḷiyaṃ ( pārā .477)‘‘ gāmo ekūpacāro nānūpacāro ’’ tiādinā avisesena mātikaṃ nikkhipitvāpi gāmanivesanaudositakhettadhaññakaraṇaārāmavihārānaṃ ekūpacāranānūpacāratā ‘‘ gāmo ekūpacāro nāma ekakulassa gāmo hoti parikkhitto ca aparikkhitto cā ’’ tiādinā ( pārā .478) parikkhittāparikkhittavasena
V0.269 vibhattā .Aṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsattharukkhamūlaajjhokāsānaṃ pana evaṃ avatvā ‘‘ ekakulassa aṭṭo hoti , nānākulassa aṭṭo hotī ’’ tiādinā ( pārā .484) nayena ekakulanānākulavasena ca ante ‘‘ ajjhokāso ekūpacāro nāma agāmake araññe samantā sattabbhantarā ekūpacāro , tato paraṃ nānūpacāroti ( pārā .494) ca evaṃ ekūpacāranānūpacāratā vibhattā .
Tasmā gāmādīsu parikkhittaṃ ekūpacāraṃ , aparikkhittaṃ
M0.292 nānūpacāranti ca , aṭṭādisu yaṃ ekakulassa , taṃ ekūpacāraṃ , yaṃ nānākulassa , taṃ nānūpacāranti ca gahetabbaṃ .Ajjhokāse vuttanayena gahetabbaṃ .
Upacāroti hi ‘‘ gāmo ekūpacāro nānūpacāro ’’ tiādīsu dvāraṃ ,‘‘ ajjhokāso ekūpacāro ’’ ti ettha samantā sattabbhantarasaṅkhātaṃ pamāṇanti apare .
Aññatra bhikkhusammutiyāti bhikkhuno saṅghena dinnā sammuti bhikkhusammuti , taṃ vināti attho .
Tenāha ‘‘ yaṃ saṅgho ’’ tiādi .
Avippavāsasammutiṃ detīti avippavāsā sammuti , avippavāsāya vā sammuti avippavāsasammuti , taṃ ñattidutiyena kammena detīti attho .
Santaruttarenāti ‘‘ antaran ’’ ti antaravāsako vuccati ,‘‘ uttaran ’’ ti uttarāsaṅgo , saha antarena uttaraṃ santaruttaraṃ , tena santaruttarena , saha antaravāsakena uttarāsaṅgenāti attho .
Antoaruṇe paccuddhaṭeti nivattitvā sampāpuṇitumasakkontena tattheva ṭhatvā anto aruṇe paccuddhaṭe .
Paccāgantabban ti yathā rogo na kuppati , tathā puna cīvarassa ṭhapitaṭṭhānaṃ āgantabbaṃ .
Yato paṭṭhāya hi satthaṃ vā pariyesati ,‘‘ gacchāmī ’’ ti ābhogaṃ vā karoti , tato paṭṭhāya vaṭṭati .
‘‘ Na dāni gamissāmī ’’ ti evaṃ pana dhuranikkhepaṃ karontena paccuddharitabbaṃ ‘‘ atirekacīvaraṭṭhāne ṭhassatī ’’ ti .
Tenāha ‘‘ tattheva vā ṭhitena paccuddharitabban ’’ ti .
Soti yassa sammuti dinnā , so rogo .
Laddhakappiyameva puna sammutidānakiccaṃ natthīti adhippāyo .
Adhiṭṭhitacīvaratāti ticīvarādhiṭṭhānanayena adhiṭṭhitacīvaratā .
Vippavāso nāma yadi baddhasīmāyaṃ cīvaraṃ hoti , tato bahi aruṇuṭṭhāpanaṃ .
Atha abaddhasīmāyaṃ , yathāvuttagāmādīnaṃ bahi hatthapāsātikkame aruṇuṭṭhāpanaṃ .
Baddhasīmāyaṃ pana yattha katthaci cīvaraṃ ṭhapetvā antosīmāyameva yattha katthaci vasituṃ vaṭṭati .
Idha apaccuddharaṇaṃ akiriyāti sambandho .
Udositasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .