1. Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā
Sampajānamusāvādeti
M0.346V0.317 ettha musāti abhūtaṃ atacchaṃ vatthu , vādoti tassa bhūtato tacchato viññāpanaṃ , sampajānassa musāvādo sampajānamusāvādo , tasmiṃ sampajānamusāvādeti attho .Tenāha ‘‘ pubbe ’’ tiādi .
So ca pana musāvādo pubbabhāgakkhaṇe , taṅkhaṇe ca vijānantassa hoti ‘‘ pubbevassa hoti ‘ musā bhaṇissan ’ ti , bhaṇantassa hoti ‘ musā bhaṇāmī ’’’ ti ( pāci .4) vuttattāti āha ‘‘ pubbepi jānitvā vacanakkhaṇepi jānantassā ’’ ti .
Etañhi dvayaṃ aṅgabhūtaṃ , itaraṃ pana hotu vā , mā vā , akāraṇametaṃ .
Nanu cetaṃ bhaṇanameva ñāyatīti āha ‘‘ bhaṇanañca nāmā ’’ tiādi .
Abhūtassāti atacchassa .
Hatthakaṃ sakyaputtan ti ettha hatthakoti tassa therassa nāmaṃ .
Sakyānaṃ puttoti sakyaputto .
Buddhakāle kira sakyakulato asīti purisasahassāni pabbajiṃsu , tesaṃ so aññataro .
Avajānitvā paṭijānanādivatthusmin ti ettha avajānitvā paṭijānanaṃ nāma titthiyehi saddhiṃ kathento attano vāde kañci dosaṃ sallakkhento ‘‘ nāyaṃ mama vādo ’’ ti avajānitvā puna kathento kathento niddosataṃ sallakkhetvā ‘‘ mameva ayaṃ vādo ’’ ti paṭijānāti .
Ādi saddena paṭijānitvā avajānanaṃ , aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ , sampajānamusābhāsanaṃ , saṅketaṃ katvā visaṃvādakaraṇañca saṅgaṇhāti .
Idāni āpattibhedadassanatthaṃ ‘‘ uttarimanussadhammārocanatthan ’’ tiādi vuttaṃ .
Anupadhāretvā sahasā bhaṇantassāti avīmaṃsitvā vegena diṭṭhampi ‘‘ adiṭṭhaṃ me ’’ tiādinā bhaṇantassa
V0.318 .‘‘ Aññaṃ bhaṇissāmī ’’ ti aññaṃ bhaṇantassāti yo mandattā momūhattā pakkhalanto ‘‘ cīvaran ’’ ti vattabbe ‘‘ cīran ’’ tiādīni bhaṇati , ayaṃ ‘‘ aññaṃ bhaṇissāmī ’’ ti aññaṃ bhaṇati nāma .
Yo pana sāmaṇerena ‘‘ api , bhante , mayhaṃ upajjhāyaṃ passitthā ’’ ti
M0.347 vutto keḷiṃ kurumāno ‘‘ tava upajjhāyo dārusakaṭaṃ yojetvā gato bhavissatī ’’ ti vā siṅgālasaddaṃ sutvā ‘‘ kassāyaṃ saddo ’’ ti vutto ‘‘ mātuyā te yānena gacchantiyā kaddame laggacakkaṃ uddharantānaṃ ayaṃ saddo ’’ ti vā evaṃ neva davā , na ravā aññaṃ bhaṇati , so āpattiṃ āpajjatiyeva .Aññā pūraṇakathā nāma hoti – eko gāme thokaṃ telaṃ labhitvā vihāraṃ āgato sāmaṇeraṃ bhaṇati ‘‘ tvaṃ ajja kuhiṃ gato , gāmo ekatelo ahosī ’’ ti vā , pacchikāya ṭhapitaṃ pūvakhaṇḍaṃ labhitvā ‘‘ ajja gāme pacchikāhi pūve cāresun ’’ ti vā , ayaṃ musāvādova hoti .
Visaṃvādanapurekkhāratāti visaṃ vādenti etenāti visaṃvādanaṃ , vañcanādhippāyavasappavattaṃ cittaṃ , tassa purekkhāratā visaṃvādanapurekkhāratā , visaṃvādanacittassa purato karaṇanti attho .
Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .