3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
Duṭṭhullavācassādarāgavasenāti duṭṭhullā vācā duṭṭhullavācā , tāya assādacetanā duṭṭhullavācassādo , tena sampayuttarāgavasena .
Etthādhippetaṃ
M0.230 mātugāmaṃ dassetuṃ ‘‘ mātugāman ’’ tiādimāha .Duṭṭhullāduṭṭhullasaṃlakkhaṇasamatthan ti asaddhammasaddhammappaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ jānituṃ samatthaṃ .
Yā pana mahallikāpi bālā eḷamūgā , ayaṃ idhānadhippetā .
Vaṇṇo nāma dve magge uddissa ‘‘ itthilakkhaṇena subhalakkhaṇena samannāgatāsī ’’ tiādinā ( pārā . aṭṭha .2.285) thomanā .
Avaṇṇo nāma dve magge uddissa vuttavipariyāyena garahanā ,‘‘ itthilakkhaṇena subhalakkhaṇena asamannāgatāsī ’’ tiādīhi khuṃsanāti vuttaṃ hoti .
Yācanā nāma ‘‘ dehi me , arahasi me dātun ’’ ti ( pārā .285) vacanaṃ .
Āyācanā nāma ‘‘ kadā te mātā pasīdissati , kadā te pitā pasīdissati , kadā te devatāyo pasīdissanti , kadā te sukhaṇo sulayo sumuhutto bhavissati , kadā te methunaṃ dhammaṃ labhissāmī ’’ ti ( pārā .285) vacanaṃ
V0.214 .Pucchanaṃ nāma ‘‘ kathaṃ tvaṃ sāmikassa desi , kathaṃ jārassa desī ’’ ti ( pārā .285) vacanaṃ .
Paṭipucchanaṃ nāma ‘‘ evaṃ kira tvaṃ sāmikassa deti , evaṃ jārassa desī ’’ ti ( pārā .285) vacanaṃ .
Ācikkhanaṃ nāma puṭṭhassa ‘‘ evaṃ dehi , evaṃ dentā sāmikassa piyā bhavissasi , manāpā cā ’’ ti ( pārā .285) bhaṇanaṃ .
Anusāsanaṃ nāma apuṭṭhassa ‘‘ evaṃ dehi , evaṃ dentā sāmikassa piyā bhavissasi , manāpā cā ’’ ti ( pārā .285) bhavanaṃ .
Akkosanaṃ ( pārā .285) nāma ‘‘ animittāsi , nimittamattāsi , alohitāsi , dhuvalohitāsi , dhuvacoḷāsi , paggharantīsi , sikharaṇīsi , itthipaṇḍakāsi , vepurisikāsi , sambhinnāsi , ubhatobyañjanakāsī ’’ ti ( pārā .285) vacanaṃ .
Yasmā methunupasaṃhitāya vācāya adhikaṃ duṭṭhullaṃ nāma natthi , tasmā ‘‘ methunupasaṃhitāhī ’’ ti idaṃ duṭṭhullavācāya sikhāpattalakkhaṇadassananti vuttaṃ , na pana methunupasaṃhitāyeva duṭṭhullavācattā .
Sikharaṇīsīti ( pārā . aṭṭha .2.285) bahinikkhantaāṇimaṃsā .
Sambhinnāsīti sambhinnavaccamaggapassāvamaggā .
Ubhatobyañjanakāsīti purisanimittena , itthinimittena cāti ubhatobyañjanehi samannāgatā .
Ettha ca vaṇṇabhaṇane tāva ‘‘ itthilakkhaṇena subhalakkhaṇena samannāgatāsī ’’ ti vadati , na tāva sīsaṃ eti .
‘‘ Tava vaccamaggo ca passāvamaggo ca subho subhasaṇṭhāno dassanīyo , īdisena nāma itthilakkhaṇena subhalakkhaṇena samannāgatāsī ’’ ti vadati , sīsaṃ eti , saṅghādiseso hotīti attho .
Avaṇṇabhaṇane
M0.231 pana ‘‘ animittāsī ’’ tiādīhi ekādasahi padehi avaṇṇe aghaṭite sīsaṃ na eti , ghaṭitepi tesu ‘‘ sikharaṇīsi sambhinnāsi ubhatobyañjanakāsī ’’ ti imehi tīhi ghaṭiteyeva saṅghādiseso .Yācanāyapi ‘‘ dehi me ’’ ti ettakeneva sīsaṃ na eti ,‘‘ methunaṃ dhammaṃ dehī ’’ ti evaṃ methunadhammena ghaṭite eva saṅghādiseso .
‘‘ Kadā te mātā pasīdissatī ’’ tiādīsu āyācanavacanesupi ettakeneva sīsaṃ na eti ,‘‘ kadā te mātā pasīdissati , kadā te methunaṃ dhammaṃ labhissāmī ’’ ti vā ‘‘ tava mātari pasannāya vā methunaṃ dhammaṃ labhissāmī ’’ tiādinā pana nayena methunadhammena ghaṭiteyeva saṅghādiseso .
‘‘ Kathaṃ tvaṃ sāmikassa desī ’’ tiādīsu ( pārā .285) pucchāvacanesupi ‘‘ methunaṃ dhamman ’’ ti
V0.215 vutteyeva saṅghādiseso .‘‘ Evaṃ kira tvaṃ sāmikassa desī ’’ ti ( pārā .285) paṭipucchāvacanesupi eseva nayo .
Ācikkhanāya ca ‘‘ evaṃ dehī ’’ ti ,‘‘ evaṃ dadamānā ’’ ti vuttepi sīsaṃ na eti ,‘‘ methunaṃ dhammaṃ evaṃ dehi , evaṃ upanehi , evaṃ methunaṃ dhammaṃ dadamānā upanayamānā sāmikassa piyā hotī ’’ tiādinā pana nayena methunadhammena ghaṭiteyeva saṅghādiseso .
Anusāsanivacanesupi eseva nayo .
Akkosavacanesu pana ekādasasu ‘‘ sikharaṇīsi sambhinnāsi ubhatobyañjanakāsī ’’ ti imāni tīṇiyeva padāni suddhāni sīsaṃ enti , iti imāni ca tīṇi , purimāni ca vaccamaggapassāvamaggamethunadhammapadāni tīṇīti cha padāni suddhāni āpattikarāni , sesāni ‘‘ animittāsī ’’ tiādīni animitte ‘‘ methunaṃ dhammaṃ me dehī ’’ ti vā ‘‘ animittāsi , methunaṃ dhammaṃ me dehī ’’ ti vā ādinā nayena methunadhammena ghaṭitāneva āpattikarāni hontīti veditabbāni .
Adhakkhakan ti akkhakato paṭṭhāya adho .
Ubbhajāṇumaṇḍalan ti jāṇumaṇḍalato paṭṭhāya uddhaṃ .
Ubbhakkhakan ti akkhakato paṭṭhāya uddhaṃ .
Adhojāṇumaṇḍalan ti jāṇumaṇḍalato paṭṭhāya adho .
Akkhakaṃ , pana jāṇumaṇḍalañca ettheva dukkaṭakhette saṅgahaṃ gacchati bhikkhuniyā kāyasaṃsagge viya
M0.232 .Na hi buddhā garukāpattiṃ sāvasesaṃ paññāpentīti .
Kāyappaṭibaddhan ti vatthaṃ vā pupphaṃ vā ābharaṇaṃ vā .
Atthadhammaanusāsanipurekkhārānan ti ( pārā . aṭṭha .2.287) ettha ‘‘ animittā ’’ tiādīnaṃ padānaṃ atthaṃ kathento , aṭṭhakathaṃ vā sajjhāyaṃ karonto atthapurekkhāro nāma , pāḷiṃ vācento , sajjhāyaṃ vā karonto dhammapurekkhāro nāma ,‘‘ idānipi animittāsi , ubhatobyañjanakāsi , appamādaṃ dāni kareyyāsi , yathā āyatimpi evarūpā mā hohisī ’’ ti bhaṇanto anusāsanipurekkhāro nāma .
Iti atthañca dhammañca anusāsaniñca purakkhitvā bhaṇantānaṃ anāpatti .
Yo pana bhikkhunīnaṃ pāḷiṃ vācento pakativācanāmaggaṃ pahāya hasanto hasanto ‘‘ sikharaṇīsi , sambhinnāsi , ubhatobyañjanakāsī ’’ ti punappunaṃ bhaṇati , tassa āpattiyeva .
Idha ādikammiko udāyitthero , tassa anāpatti ādikammikassa .
Nanu ‘‘ sikharaṇī ’’ tiādīhi akkosantassa paṭighacittaṃ uppajjatīti dukkhavedanāyapi bhavitabbaṃ , atha
V0.216 kasmā dvivedanan ti ?Nāyaṃ doso .
Rāgavasena hi ayaṃ āpatti , na paṭighavasena , tasmā rāgavaseneva pavatto akkoso idhādhippeto , na paṭighavasenāpīti .
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .