3. Ekagāmantaragamanasikkhāpadavaṇṇanā
Añño
V0.423M0.458 gāmo gāmantaraṃ .Nadipāran ti nadiyā pārimatīraṃ .
‘‘ Gāmantaraṃ gaccheyyā ’’ ti ( pāci .687,691) vuttattā aññasmiṃ gāmeyeva āpatti , na sakagāmeti āha ‘‘ sakagāmato tāvā ’’ tiādi .
Parikkhepe vā upacāre vā atikkanteti parikkhittassa gāmassa parikkhepe vā aparikkhittassa gāmassa parikkhepārahaṭṭhāne vā atikkante .
Dutiyena atikkantamatteti dutiyena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte .
Yesu pana potthakesu ‘‘ ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā atikkante , upacāre vā okkante thullaccayaṃ , dutiyena atikkantamatte , okkantamatte vā saṅghādiseso ’’ ti pāṭho dissati , tattha ‘‘ okkante , okkantamatte vā ’’ ti etāni dve padāni pāḷiyā virujjhanti .
‘‘ Aparikkhittassa gāmassa upacāraṃ atikkāmentiyā ’’ ti ( pāci .692) hi pāḷi .
Tathā samantapāsādikāyapi virujjhanti .
Tattha hi –
‘‘ Parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati , thullaccayaṃ .
Dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso .
Apicettha sakagāmato … pe … ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacārevā atikkantamatte thullaccayaṃ , dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso ’’ ti –
Vuttaṃ .
‘‘ Paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā ’’ tiādivacanato ( pāci .692) padasā gamanameva idhādhippetanti āha ‘‘ padasā pavisantiyā āpattī ’’ ti .
Iminā sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati , vaṭṭatiyevāti dasseti .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana samantapāsādikāya ( pāci . aṭṭha .692) vuttoti adhippāyo .
Nadipāragamane vuttalakkhaṇāya nadiyāti ‘‘ nadī nāma timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā yattha katthaci uttarantiyā antaravāsako temiyatī ’’ ti ( pāci .692) nadipāragamanavibhaṅge vuttalakkhaṇāya nadiyā .
Nadipāragamanavibhaṅgo hi idha nadipāragamana saddena vutto .
Puna orimatīrameva paccuttarantiyā vāti paratīraṃ gantukāmatāya otiṇṇattā vuttaṃ .
Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti , tasmā paratīraṃ gacchantiyā anāpatti .
Sace sajjhāyaṃ
M0.459 vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā ‘‘ pure aruṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmī ’’ ti ( pāci . aṭṭha .692) ābhogaṃ karoti , ajānantiyā eva tassā aruṇo uggacchatiV0.424 , anāpattīti āha ‘‘ pure aruṇeyevā ’’ tiādi .Atha pana ‘‘ yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī ’’ ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati , dutiyikāya hatthapāsaṃ na otarati , aruṇuggamane saṅghādiseso .
Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ .
Hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati .
Tenāha ‘‘ ekagabbhe … pe … āpattī ’’ ti .
Dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vāti ettha dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati .
Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya , dhammassavanārocanasaddena viya ca ‘‘ ayye ’’ ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti .
Tasmāti yasmā ohīyanaṃ nāma dassanūpacārasavanūpacārānamaññatarassa vijahanaṃ , tasmā .
Antogāme pana ohīyanaṃ vaṭṭatīti āha ‘‘ indakhīlātikkamato paṭṭhāyā ’’ ti ādi .
Tattha indakhīlātikkamatoti ummārātikkamato .
Bahigāmeti gāmassa bahipadese .
Maggamūḷhā uccāsaddaṃ karontīti āha ‘‘ maggamūḷhasaddena viyā ’’ ti .
Maggamūḷhaṃ avhāyantassa saddena viyātipi vadanti .
Saddāyantiyāti saddaṃ karontiyā .
‘‘ Saddassavanātikkame āpattiyevā ’’ ti iminā dassanūpacāro evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati , jahitamatteva āpatti saṅghādisesassāti dasseti .
Maggaṃ gacchantīti ekamaggaṃ gacchanti .
Sace purimāyo aññena maggena gacchanti , pakkantā nāma honti , anāpattiyeva .
Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘ gacchatu ayan ’’ ti ohīyati , itarāpi ‘‘ ohīyatu ayan ’’ ti gacchati , dvinnampi āpatti .
Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti , pacchimāpi aññaṃ , ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati , dvinnampi anāpatti .
‘‘ Saṅghādisesā caturo ’’ ti ( pari . aṭṭha .479) ayaṃ pañho aruṇuggamane gāmantarapariyāpannaṃ nadipāraṃ okkantabhikkhuniṃ sandhāya vutto .
Sā hi sakagāmato paccūsasamaye nikkhamitvā aruṇuggamanakāle vuttappakāraṃ nadipāraṃ okkantamattāva
M0.460 rattivippavāsagāmantaranadipāragamanagaṇamhāohīyanalakkhaṇe ekappahāreneva caturo saṅghādisese āpajjati .Pakkhasaṅkantāya vāti titthāyatanaṃ saṅkantāya .
Anantarāyenāti hatthimocanādiantarāyaṃ vinā .
Ekagāmantaragamanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .