8. Jātarūpasikkhāpadavaṇṇanā
Rajatan ti na kevalaṃ rūpiyameva idhādhippetaṃ , atha kho yaṃ kiñci vohāragamanīyaṃ kahāpaṇādi ca etaṃ adhippetanti āha ‘‘ apicā ’’ tiādi .
Tattha kahāpaṇoti ( pārā . aṭṭha .2.583-584) suvaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā .
Lohamāsako nāma tambalohādīhi katamāsako .
Dārumāsako nāma sāradārunā vā veḷupesikāya vā
M0.322 antamaso tālapaṇṇenapiV0.296 rūpaṃ chinditvā katamāsako .Jatumāsako nāma lākhāya vā niyyāsena vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā katamāsako .
‘‘ Ye vohāraṃ gacchantī ’’ ti iminā pana padena yo yo yattha yattha janapade yadā yadā vohāraṃ gacchati , antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo saṅgahito .
Tadevāti jātarūparajatameva .
Hiraññaṃ nāma kahāpaṇo .
‘‘ Sādiyatī ’’ ti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ gaṇhitukāmo hotī ’’ ti .
Na kevalaṃ kāyavācāhi paṭikkhittameva paṭikkhittaṃ hoti , atha kho manasāpi paṭikkhittaṃ paṭikkhittameva hotīti āha ‘‘ kāyavācāhī ’’ tiādi .
Sace pana kāyavācāhi appaṭikkhipitvā cittena adhivāseti , kāyavācāhi kattabbassa paṭikkhepassa akaraṇato akiriyasamuṭṭhānaṃ kāyavacīdvāre āpattiṃ āpajjati .
Manodvāre pana āpatti nāma natthi .
Eko sataṃ ( pārā . aṭṭha .2.583-584) vā sahassaṃ vā pādamūle ṭhapeti ‘‘ tuyhidaṃ hotū ’’ ti , bhikkhu ‘‘ nayidaṃ kappatī ’’ ti paṭikkhipati .
Upāsako ‘‘ pariccattaṃ mayā tumhākan ’’ ti gato , añño tattha āgantvā pucchati ‘‘ kiṃ , bhante , idan ’’ ti .
Yaṃ tena ca attanā ca vuttaṃ , taṃ ācikkhitabbaṃ .
So ce vadati ‘‘ gopessāmi , bhante , guttaṭṭhānaṃ dassethā ’’ ti , sattabhūmikampi pāsādaṃ abhiruhitvā ‘‘ idaṃ guttaṭṭhānan ’’ ti ācikkhitabbaṃ ,‘‘ idha nikkhipāhī ’’ ti na vattabbaṃ .
Ettāvatā kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitaṃ hoti , dvāraṃ pidahitvā rakkhantena vasitabbaṃ .
Sace kiñci vikkāyikabhaṇḍaṃ pattaṃ vā cīvaraṃ vā āgacchati ,‘‘ idaṃ gahessatha , bhante ’’ ti vutte ‘‘ upāsaka , atthi amhākaṃ iminā attho , vatthu ca evarūpaṃ nāma saṃvijjati , kappiyakārako natthī ’’ ti vattabbaṃ .
Sace so vadati ‘‘ ahaṃ kappiyakārako bhavissāmi , dvāraṃ vivaritvā dethā ’’ ti , dvāraṃ vivaritvā ‘‘ imasmiṃ okāse ṭhapitan ’’ ti vattabbaṃ ,‘‘ imaṃ gaṇhā ’’ ti na vattabbaṃ .
Evañca kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitameva hoti .
So cetaṃ gahetvā tassa kappiyabhaṇḍaṃ deti , vaṭṭati .
Sace adhikaṃ gaṇhāti ,‘‘ na mayaṃ tava bhaṇḍaṃ gaṇhāma , nikkhamāhī ’’ ti vattabbo .
Saṅghamajjheyeva
M0.323 nissajjitabban ti ettha yasmā rūpiyaṃ nāma akappiyaṃ , tasmā ‘‘ nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā ’’ ti na vuttaṃ .Yasmā pana taṃ paṭiggahitamattameva , na tena kiñci kappiyabhaṇḍaṃ cetāpitaṃ , tasmā upāyena paribhogadassanatthaṃ ‘‘ saṅghamajjheyeva nissajjitabban ’’ ti vuttaṃ .
Ādi -saddena telādīnaṃ gahaṇaṃ .
Soti yo gahaṭṭho ‘‘ sappi
V0.297 vā telaṃ vā vaṭṭati upāsakā ’’ tiādinā nayena vutto , so .Aññena labhitvāti bhikkhunā vā ārāmikena vā attano vassaggena labhitvā .
Tato nibbattarukkhacchāyāpīti nissaggiyavatthunā āhaṭabījato nibbattarukkhaparicchedena ṭhitacchāyāpi , paricchedātikkantā pana āgantukattā vaṭṭati .
No ce chaḍḍetīti atha neva gahetvā gacchati , na chaḍḍeti ,‘‘ kiṃ mayhaṃ iminā byāpārenā ’’ ti yenakāmaṃ pakkamati .
Pañcaṅgasamannāgato ‘‘ yo na chandāgatiṃ gaccheyya , na dosāgatiṃ gaccheyya , na mohāgatiṃ gaccheyya , na bhayāgatiṃ gaccheyya , chaḍḍitāchaḍḍitañca jāneyyā ’’ ti ( pārā .584) evaṃ vuttapañcaṅgehi samannāgato .
Sammannitabboti ‘‘ suṇātu me , bhante , saṅgho , yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho itthannāmaṃ bhikkhuṃ rūpiyachaḍḍakaṃ sammanneyyā ’’ tiādinā padabhājane vuttāya ñattidutiyakammavācāya sammannitabbo .
Animittaṃ katvā gūthaṃ viya chaḍḍetabban ti patitaṭṭhānaṃ sallakkhaṇavasena nimittaṃ akatvā gūthaṃ viya chaḍḍetabbaṃ , akkhīni nimīletvāva nadiyā vā papāte vā vanagahane vā gūthaṃ viya anapekkhena patitokāsaṃ asamannāharantena pātetabbanti vuttaṃ hoti .
Tenāha ‘‘ gūthaṃ viya chaḍḍetabban ’’ ti .
Tikapācittiyan ti rūpiyasaññivematikaarūpiyasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni .
Arūpiye rūpiyasaññinoti kharapattādīsu suvaṇṇādisaññino .
Ratanasikkhāpadanayenāti ‘‘ ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā ’’ ti ( pāci .505) ettha vuttavidhinā .
Jātarūpasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .