8. Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā
‘‘ Kāro karaṇaṃ kiriyāti atthato ekan ’’ ti etena kāra saddassa bhāvatthataṃ dasseti .
Sammā nidhānaṃ ṭhapanaṃ sannidhi .
‘‘ Paṭiggahetvā ekarattaṃ vītināmitassetaṃ
M0.389 nāman ’’ ti iminā paṭiggahetvāV0.356 ekarattaṃ vītināmite imassa duddhotabhāvaṃ dasseti .Kiñcāpi yāmakālikaṃ khādanīyaṃ , bhojanīyaṃ vā na hoti ,‘‘ anāpatti yāmakālikaṃ yāme nidahitvā bhuñjatī ’’ tiādi vacanato pana tatthāpi yāmātikkame sannidhipaccayā pācittiyena bhavitabbanti ‘‘ yaṃ kiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ’’ ti vuttaṃ .
Idāni duddhotabhāvameva vibhāvetuṃ ‘‘ yaṃ aṅguliyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha yaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyatīti yaṃ pattaṃ dhotaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa patte aṅgulilekhā paññāyati , so patto duddhoto hotīti attho .
Telavaṇṇapatte pana aṅgulilekhā paññāyati , sā abbohārikā .
Snehoti telaṃ .
Sandissatīti yāguyā upari sandissati .
Tādise pattepīti paṭiggahaṇaṃ avissajjitvā sayaṃ vā aññena vā bhojanaṃ nīharitvā na sammā dhote pattepi .
Punadivase bhuñjantassa pācittiyan ti patte laggaṃ avijahitappaṭiggahaṇaṃ hotīti dutiyadivase bhuñjantassa pācittiyaṃ .
Pariccatte pana patte punadivase bhuñjantassa anāpatti .
Yaṃ panāti yaṃ bhojanaṃ pana .
Apariccattameva hīti anapekkhavissajjanena vā anupasampannassa nirapekkhadānena vā apariccattameva .
Kappiya bhojanan ti antamaso ekasitthamattampi kappiyabhojanaṃ .
Akappiyesūti akappiyamaṃsesu .
Sesesūti manussamaṃsato avasesesu hatthiassasunakhaahisīhabyagghadīpiacchataracchamaṃsesu ceva appaṭivekkhite uddissakatamaṃse ca .
Pāḷiyaṃ ‘‘ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’’ tiādinā ( pāci .255) sannihitesu sattāhakālikayāvajīvikesu purebhattampi āhāratthāya ajjhoharaṇepi dukkaṭassa vuttattā yāmakālikepi āhāratthāya ajjhoharaṇepi visuṃ dukkaṭenāpi bhavitabbanti āha ‘‘ āhāratthāya ajjhoharato dukkaṭena saddhiṃ pācittiyan ’’ ti .
Sabbavikappesūti ‘‘ kappiyabhojanaṃ bhuñjantassā ’’ tiādinā vuttesu sabbesu vikappesu aparampi pācittiyaṃ vaḍḍhati .
Idaṃ vuttaṃ hoti ( pāci . aṭṭha .253)– kappiyabhojane dve pācittiyāni , manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ dve pācittiyāni , avasesesu pana akappiyamaṃsesu dukkaṭena saddhiṃ dve pācittiyāni .
Yāmakālikaṃ sati paccaye sāmisena mukhena
M0.390 ajjhoharato dve pācittiyāni , nirāmisena ekameva .Āhāratthāya ajjhoharato vikappadvayepi dukkaṭena saddhinti .
Avasesesūti yāmakālikādito avasesesu .
Pācittiyaṃ vaḍḍhatiyevāti aparampi pācittiyaṃ vaḍḍhatiyeva .
Idaṃ vuttaṃ hoti – sace vikāle ajjhoharati , pakatibhojane sannidhipaccayā
V0.357 ca vikālabhojanapaccayā ca dve pācittiyāni , akappiyamaṃsesu manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ dve pācittiyāni , avasesesu dukkaṭena saddhiṃ dveti .Belaṭṭhasīso nāma jaṭilasahassassa abbhantare eko mahāthero .
Tikapācittiyan ti sannidhikārake sannidhikārakasaññivematikaasannidhikārakasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni .
Saṃsaṭṭhānīti saṃsaṭṭharasāni .
Sambhinnarasaṃ sandhāyeva hi ‘‘ tadahupaṭiggahitaṃ kāle kappatī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ tasmā ’’ tiādi .
Ettha ca asambhinnarasan ti amissitarasaṃ .
Idañca sītalapāyāsādinā saha laddhaṃ sappipiṇḍādikaṃ sandhāya vuttaṃ .
‘‘ Sudhotaṃ vā ’’ ti idaṃ pana piṇḍapātena saddhiṃ laddhaṃ takkolajātiphalādiṃ , yāguādīsu pakkhipitvā dinnasiṅgīverādikañca sandhāya vuttaṃ .
Tenāti sattāhakālikena .
Tadahu paṭiggahitaṃ assāti tadahupaṭiggahitaṃ , tena tadahupaṭiggahitena .
Esa nayo ‘‘ dvīhapaṭiggahitenā ’’ tiādīsupi .
Tasmāti yasmā purebhattaṃ paṭiggahitampi vaṭṭati , tasmā .
Paṭiggahitaṃ sattāhaṃ kappatīti vuttan ti ‘‘ sattāhakālikena , bhikkhave , yāvajīvikaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ kappati , sattāhātikkante na kappatī ’’ ti ( mahāva .305) bhesajjakkhandhake vuttaṃ .
Kiñcāpi mukhe ekarattaṃ na vuttaṃ , tathāpi mukhe pakkhittameva yasmā sannidhi nāma hoti , tasmā ‘‘ mukhasannidhī ’’ ti vuttaṃ .
Catasso kappiyabhūmiyoti ussāvanantikā , gonisādikā , gahapati , sammutīti catasso kappiyakuṭiyo .
Tattha ussāvanantikā ( mahāva . aṭṭha .295) nāma gehe kariyamāne samparivāretvā ṭhitehi ‘‘ kappiyakuṭiṃ karoma , kappiyakuṭiṃ karomā ’’ ti vā ‘‘ kappiyakuṭi kappiyakuṭī ’’ ti vā vadantehi ṭhapitapaṭhamiṭṭhakathambhādikā saṅghassa vā ekassa bhikkhuno vā kuṭi .
Yo pana ārāmo yebhuyyena vā aparikkhitto hoti , sakalopi vā
M0.391 , so ‘‘ gonisādī ’’ ti vuccati .Gahapatīti yā ṭhapetvā bhikkhuṃ sesehi ‘‘ kappiyakuṭiṃ demā ’’ ti dinnā , tesaṃ vā santakā .
Sammuti nāma kammavācāya sāvetvā katā .
Kathaṃ panetāsaṃ vinicchayo jānitabboti āha ‘‘ tāsaṃ vinicchayo samantapāsādikāyaṃ vutto ’’ ti .
Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .