3. Ovādavaggo
1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
Aṭṭhaṅgasamannāgatassāti ‘‘ sīlavā hotī ’’ tiādīhi ( pāci .147) aṭṭhahi aṅgehi samannāgatassa .
Anuññātāti imassa sikkhāpadassa nidāne anuññātā
M0.373 .‘‘ Vassasatūpasampannāyā ’’ tiādi vakkhamānaaṭṭhagarudhammadassanaṃ .
Tattha sāmīcikamman ti maggasampadānabījanapānīyāpucchanādikaṃ anucchavikaṃ vattaṃ .
Ādi saddena –
‘‘ Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṃ vasitabbaṃ , anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchakañca ovādūpasaṅkamanañca , vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṃ diṭṭhena
V0.342 vā sutena vā parisaṅkāya vā , garudhammaṃ ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ , dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā , na bhikkhuniyā kenaci pariyāyena bhikkhu akkositabbo paribhāsitabbo , ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho , anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho ’’ ti ( cūḷava .403; a . ni .8.51)–Ime satta dhamme saṅgaṇhāti .
Garudhammeti garuke dhamme .
Te hi gāravaṃ katvā bhikkhunīhi sampaṭicchitabbattā ‘‘ garudhammā ’’ ti vuccanti .
Aññena vā dhammenāti ṭhapetvā aṭṭha garudhamme aññena yena kenaci dhammena .
Bhikkhunīsu upasampannamattaṃ vā ovadatoti bhikkhunīsu upasampannamattaṃ garudhammena ovadato vā .
Bhikkhūnaṃ santike upasampannāya yathāvatthukameva .
‘‘ Adhammakamme ’’ tiādīsu bhikkhunovādasammutikammaṃ ‘‘ kamman ’’ ti veditabbanti āha ‘‘ sammatassāpī ’’ tiādi .
Vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyan ti vagge bhikkhunisaṅghe ovadato vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni .
Tathā vematikassa cāti adhammakamme vematikassa ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato tikapācittiyanti attho .
Esa nayo dhammakammasaññino cāti etthāpi .
Yathā ca vagge bhikkhunisaṅghe ovadato nava pācittiyāni , evaṃ adhammakamme adhammakammasaññino samagge bhikkhunisaṅghe ovadato tasmiṃ saṅghe vaggasaññivematikasamaggasaññīnaṃ vasena tikapācittiyaṃ , tathā vematikassa ca dhammakammasaññino cāti nava pācittiyāni .
Tenāha ‘‘ samaggepi bhikkhunisaṅghe navā ’’ tiādi .
Dhammakamme pana adhammakammasaññino vaggaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ovadato
M0.374 tikadukkaṭaṃ , tathā vematikassa , dhammakammasaññino cāti nava dukkaṭāni .Samaggaṃ pana bhikkhunisaṅghaṃ ovadato aṭṭhāti sattarasa dukkaṭāni .
Tenāha ‘‘ sace panā ’’ tiādi .
Aññaṃ dhamman ti aññaṃ suttantaṃ vā abhidhammaṃ vā .
‘‘ Samaggāmhāyyā ’’ ti vacanena hi ovādaṃ paccāsīsanti .
Tasmā ṭhapetvā ovādaṃ aññaṃ dhammaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ .
Ovādañca aniyyātetvāti ‘‘ eso bhagini ovādo ’’ ti avatvā .
Paripucchaṃ detīti tassāyeva paguṇāya garudhammapāḷiyā atthaṃ bhaṇati .
Osārehīti uccārehi , kathehīti attho .
Osāretīti aṭṭhagarudhammapāḷiṃ vadati .
Pañhaṃ puṭṭhoti garudhammanissitaṃ vā khandhādinissitaṃ vā pañhaṃ bhikkhuniyā puṭṭho .
Ovādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā
Ekatoupasampannan ti
V0.343 bhikkhunisaṅghe upasampannamattaṃ .Ito parampi ca yattha yattha ‘‘ ekatoupasampannan ’’ ti vuccati , sabbattha ayameva attho daṭṭhabbo .
Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Bhikkhunupassayasikkhāpadavaṇṇanā
Saṃvāsāyāti uposathādiatthaṃ .
Itaran ti ubhatosaṅghe upasampannaṃ .
Bhikkhunupassayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Āmisasikkhāpadavaṇṇanā
Taṇhādiṭṭhīhi āmasitabbato āmisaṃ , cīvarādi , āmisameva hetu āmisahetu .
Tenāha ‘‘ cīvarādīnaṃ aññatarahetū ’’ ti .
Ādi saddena piṇḍapātasenāsanagilānapaccayasakkāragarukāramānanavandanapūjanānaṃ gahaṇaṃ .
Avaṇṇakāmatāyāti ayasakāmatāyeva .
Dhammakammetiādīsu
M0.375 bhikkhunovādasammutikammaṃ ‘‘ kamman ’’ ti veditabbaṃ .Tattha tikapācittiyan ti dhammakamme dhammakammasaññivematikaadhammakammasaññīnaṃ vasena tīṇi pācittiyāni .
Tatheva adhammakamme tikadukkaṭaṃ veditabbaṃ .
Asammatan ti sammatena vā saṅghena vā bhāraṃ katvā ṭhapitaṃ upasampannaṃ .
Nanu ovādasammuti upasampannasseva dīyati , na sāmaṇerassāti āha ‘‘ tatthā ’’ tiādi .
Sammatena vā saṅghena vā ṭhapito pana bahussuto sāmaṇero ‘‘ asammato ’’ ti veditabbo .
Pakatiyā cīvarādihetu ovadantaṃ pana evaṃ bhaṇantassāti pakatiyā cīvarādihetu ovadantaṃ ‘‘ esa cīvarādihetu ovadatī ’’ ti saññāya evaṃ bhaṇantassa .
‘‘ Na cīvarādihetu ovadatī ’’ ti saññāya pana evaṃ bhaṇantassa dukkaṭaṃ .
Anāmisantaratāti āmisacittābhāvo ,‘‘ āmisahetu ovadissāmī ’’ ti evaṃ pavattaajjhāsayābhāvoti attho .
Cittapariyāyo hettha antara saddo ‘‘ yassantarato na santi kopā ’’ tiādīsu ( udā .20) viya .
Āmisasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Cīvaradānasikkhāpadavaṇṇanā
Pañcamasikkhāpadaṃ
V0.344 uttānatthameva .Cīvaradānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā
Sūciṃ pavesetvā pavesetvā nīharaṇeti ārāpathe ārāpathe pācittiyaṃ .
‘‘ Sibbissāmī ’’ ti pana vicārentassa , chindantassāpi dukkaṭaṃ .
Satakkhattumpi vijjhitvā sakiṃ nīharantassāti sakalasūciṃ anīharanto dīghasuttappavesanatthaṃ satakkhattumpi vijjhitvā sakiṃ nīharantassa .
‘‘ Sibbā ’’ ti vuttoti sakiṃ ‘‘ cīvaraṃ sibbā ’’ ti vutto .
Niṭṭhāpetīti sabbaṃ sūcikammaṃ pariyosāpeti .
Tassa ārāpathe ārāpathe pācittiyan ti āṇattassa sūciṃ pavesetvā pavesetvā nīharaṇe ekamekaṃ pācittiyaṃ .
Udāyittheran ti
M0.376 lāḷudāyittheraṃ .Vuttalakkhaṇaṃ sibbanaṃ vā sibbāpanaṃ vāti ‘‘ sūciṃ pavesetvā ’’ tiādinā vuttalakkhaṇaṃ sibbanaṃ vā sibbāpanaṃ vā .
Cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
Saṃvidahitvāti ‘‘ ehi , asukagāmaṃ gacchāmā ’’ ti vā ‘‘ sve ahaṃ gacchāmi , tvampi āgaccheyyāsī ’’ ti vā vatvā .
Tañca kho saṃvidahanaṃ atthato saṅketakammanti āha ‘‘ gamanakāle saṅketaṃ katvāti attho ’’ ti .
Akappiyabhūmiyaṃ saṃvidahantassāti antogāme , bhikkhuniupassayadvāre , rathikāya , aññesu vā catukkasiṅghāṭakahatthisālādīsu ṭhatvā saṃvidahantassa .
Tenāha ‘‘ tattha ṭhapetvā ’’ tiādi .
Āsannassāpīti accāsannassāpi , ratanamattantarassāpīti adhippāyo .
Aññassa gāmassāti yato nikkhamati , tato aññassa gāmassa .
Taṃ okkamantassāti taṃ antaragāmassa upacāraṃ okkamantassa .
Sace dūraṃ gantukāmo hoti , gāmūpacāragaṇanāya okkamante okkamante purimanayeneva āpatti .
Tenāha ‘‘ iti gāmūpacārokkamanagaṇanāya pācittiyānī ’’ ti .
Tassa tassa pana gāmassa atikkamane anāpatti .
Gāme asatīti addhayojanabbhantare gāme asati .
Tasmiṃ pana gāme sati gāmantaragaṇanāyeva
V0.345 pācittiyāni .Addhayojanagaṇanāya pācittiyan ti addhayojane addhayojane pācittiyaṃ , ekamekaṃ addhayojanaṃ atikkamantassa ‘‘ idāni atikkamissāmī ’’ ti paṭhamapāde dukkaṭaṃ , dutiyapāde pācittiyanti attho .
Imasmiñhi naye atikkamane āpatti , okkamane anāpatti .
Visaṅketenāti ( pāci . aṭṭha .185) ettha ‘‘ purebhattaṃ gamissāmā ’’ ti vatvā pacchābhattaṃ gacchanti ,‘‘ ajja vā gamissāmā ’’ ti sve gacchanti , evaṃ kālavisaṅketeyeva anāpatti .
Dvāravisaṅkete , pana maggavisaṅkete , vā satipi āpattiyeva .
Āpadāsūti raṭṭhabhede cakkasamāruḷhā jānapadā pariyāyanti , evarūpāsu āpadāsu anāpatti .
Cakkasamāruḷhāti ca iriyāpathacakkaṃ vā sakaṭacakkaṃ vā
M0.377 samāruḷhāti attho .Mātugāmasikkhāpadenāti ( pāci .413 ādayo ) sappāṇakavagge sattamasikkhāpadena .
Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Nāvābhiruhanasikkhāpadavaṇṇanā
Kīḷāpurekkhāroti lokassādamittasanthavavasena kīḷāpurekkhāro .
Tathevāti kīḷāvaseneva .
Agāmakatīrapassenāti addhayojanabbhantare gāmānaṃ abhāvato agāmakatīrapassena .
Pāḷiyaṃ ‘‘ uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā ’’ ti ( pāci .186) vacanato pana vāpisamuddādīsu kīḷāpurekkhāratāyapi gacchantassa anāpatti .
Tenāha ‘‘ samudde pana yathāsukhaṃ gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Visaṅketenāti idhāpi kālavisaṅketeneva anāpatti , titthavisaṅketena , pana nāvāvisaṅketena vā gacchantassa āpattiyeva .
Sesan ti saddhiṃ samuṭṭhānādīhi avasesaṃ , keci pana ‘‘ kīḷāpurekkhāro ‘ saṃvidahitvā ’ ti ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.188) vacanato imaṃ sikkhāpadaṃ akusalacittaṃ lokavajjaṃ , tasmā sesaṃ nāma ṭhapetvā ‘ paṇṇattivajjaṃ ticittan ’ ti idaṃ dvayaṃ avasesan ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ .
Kīḷāpurekkhāratāya hi abhiruhitvāpi gāmantarokkamane , addhayojanātikkame vā saṃvegaṃ paṭilabhitvā arahattaṃ vā sacchikareyya , niddaṃ vā okkameyya , kammaṭṭhānaṃ vā manasi karonto gaccheyya , kuto cassa akusalacittasamaṅgitā , yenidaṃ sikkhāpadaṃ akusalacittaṃ , lokavajjañca siyāti .
Nāvābhiruhanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Paripācitasikkhāpadavaṇṇanā
Paripācitan ti
V0.346 paripākamāpāditaṃ , yathā labhati , tathā katvā ṭhapitanti vuttaṃ hoti .Tenāha ‘‘ neva tassā ’’ tiādi tassāti yo paribhuñjeyya , tassa bhikkhuno .
Bhikkhussa guṇaṃ pakāsetvāti ‘‘ ayyo bhāṇako , ayyo bahussuto ’’ tiādinā ( pāci .195) guṇaṃ pakāsetvā
M0.378 .Piṇḍapātan ti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ .
Kammasādhanoyaṃ samārambha saddoti āha ‘‘ samāraddhan ’’ ti .
Paṭiyāditassāti sampāditassa .
Yasmā ñātakappavāritehi bhikkhussa atthāya asamāraddhopi piṇḍapāto atthato samāraddhova hoti yathāsukhaṃ harāpetabbato , tasmā ‘‘ ñātakappavāritānaṃ vā santakan ’’ ti vuttaṃ .
Ubhayatthāti paripācitāparipācitesu .
Avaseseti bhikkhuniparipācitepi yāgukhajjakaphalāphalādike sabbattha .
Nimittobhāsaparikathāviññattivasena pana avasesepi dukkaṭato na muccati .
Paripācitasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā
Uparīti acelakavagge .
Upanandassa catutthasikkhāpadenāti appaṭicchanne mātugāmena saddhiṃ rahonisajjasikkhāpadena ( pāci .284 ādayo ).
Tañhi upanandattheraṃ ārabbha paññattesu catutthabhāvato ‘‘ upanandassa catutthasikkhāpadan ’’ ti vuttaṃ .
Yadi ekaparicchedaṃ , atha kasmā visuṃ paññattanti āha ‘‘ aṭṭhuppattivasena pana visuṃ paññattan ’’ ti .
Tattha aṭṭhuppattivasenāti atthassa uppattivasena , bhikkhuniyā eva rahonisajjāya uppattivasenāti attho .
Ayaṃ hetthādhippāyo – catutthasikkhāpadavatthuto imassa sikkhāpadassa vatthuno paṭhamaṃ uppannattā ekaparicchedepi idaṃ paṭhamaṃ visuṃ paññattanti .
Rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ovādavaggo tatiyo .