Pārājikakaṇḍaṃ
Nātho
M0.451V0.415 bhikkhunīnaṃ hitatthāya yaṃ pātimokkhaṃ pakāsayīti sambandho .Tattha pakāsayīti desayi , paññāpayīti attho .
Sādhāraṇapārājikaṃ
1. Methunadhammasikkhāpadavaṇṇanā
Abhilāpamattan ti vacanamattaṃ , na atthoti adhippāyo .
Liṅgabhedamattan ti purisaliṅgaṃ itthiliṅganti visesamattaṃ .
Visesoti nānāttaṃ .
Chandena cevāti pemena ceva , sinehena cevāti attho
V0.416 .Ruciyā cāti icchāya ca .
Padhaṃsitāyāti dūsitāya .
Paripuṇṇā upasampadā yassā sā paripuṇṇūpasampadā , ubhatosaṅghena upasampannāti attho .
Methunadhammasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Asādhāraṇapārājikaṃ
5. Ubbhajāṇumaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
Ubbhakapparan ti dutiyamahāsandhito uddhaṃ .
Ito cito ca sañcaraṇan ti hatthassa vā kāyassa vā tiriyaṃ ito cito ca sañcaraṇaṃ .
Ekatoavassuteti ( pāci . aṭṭha .662) bhikkhuniyā avassave , bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satīti attho .
Bhikkhuniyā vaseneva ca ekatoavassutabhāvo gahetabbo .
Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ ( pāci . aṭṭha .662)–
‘‘ Ekatoavassuteti
M0.452 ettha kiñcāpi ‘ ekato ’ ti avisesena vuttaṃ , tathāpi bhikkhuniyā eva avassute sati ayaṃ āpattibhedo vuttoti veditabbo ’’ ti .Purisassa kāyan ti purisassa yaṃ kañci kāyaṃ .
Ubhatoavassutepīti bhikkhuniyā ceva purisassa ca kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satipi .
Kāyenāti yathāparicchinnena attano kāyena .
Kāyappaṭibaddhan ti purisassa kāyappaṭibaddhaṃ .
Avasesakāyena vāti yathāparicchinnakāyato avasesena kāyena , ubbhakkhakaadhojāṇumaṇḍalaadhokapparasaṅkhātena kāyenāti vuttaṃ hoti .
Tassa kāyan ti avassutassa tassa purisassa yaṃ kañci kāyaṃ .
Yathā cettha sayaṃ āmasantiyā thullaccayaṃ , evaṃ tassa āmasanaṃ sādiyantiyāpīti daṭṭhabbaṃ .
Purisassa kāyasaṃsaggarāgo natthīti purisassa methunarāgo , gehasitapemaṃ , suddhacittaṃ vā .
Avaseseti pārājikakhettato avasese .
Kāyappaṭibaddhena kāyappaṭibaddhādibhedeti ‘‘ kāyappaṭibaddhena kāyappaṭibaddhaṃ āmasati , āpatti dukkaṭassā ’’ tiādike
V0.417 ( pāci .659,662) sabbavāre .‘‘ Asañciccā ’’ tiādīsu virajjhitvā vā āmasantiyā , aññavihitāya vā ,‘‘ ayaṃ puriso ’’ ti vā ‘‘ itthī ’’ ti vā ajānantiyā vā , tena phuṭṭhāyapi taṃ phassaṃ assādayantiyā vā āmasanepi sati anāpatti .
Ubbhajāṇumaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Vajjappaṭicchādikāsikkhāpadavaṇṇanā
Pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannan ti bhikkhūhi sādhāraṇānaṃ catunnaṃ , asādhāraṇānaṃ catunnañcāti aṭṭhannamaññataraṃ ajjhāpannaṃ .
Idañca pārājikaṃ ( pāci . aṭṭha .666) pacchā paññattaṃ , saṅgītikārakācariyehi pana purimena saddhiṃ yugaḷaṃ katvā imasmiṃ okāse ṭhapitanti veditabbaṃ .
‘‘ Aṭṭhannaṃ pārājikānaṃ aññataran ’’ ti ( pāci .666) vacanato pana vajjappaṭicchādikaṃ yā paṭicchādeti , sāpi vajjappaṭicchādikā evāti daṭṭhabbaṃ .
Kiñcāpi vajjappaṭicchādanaṃ pemavasena hoti , tathāpi
M0.453 sikkhāpadavītikkamacittaṃ domanassameva hotīti katvā dukkhavedanaṃ hotīti ‘‘ tatra hi pācittiyaṃ … pe … sesaṃ tādisamevā ’’ ti vuttaṃ .Vajjappaṭicchādikāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Ukkhittānuvattikāsikkhāpadavaṇṇanā
Satthusāsanenāti ñattisampadāya ceva anussāvanasampadāya ca .
Idha pana codanāsāraṇāpubbakameva ñattianussāvanaṃ satthusāsananti āha ‘‘ idhāpī ’’ tiādi .
Karaṇan ti ñattiṭṭhapanañceva anussāvanāvacanañca .
Anādaran ti puggale ceva dhamme ca ādaravirahitaṃ .
Tenāha ‘‘ yenā ’’ tiādi .
Tattha pariyāpannagaṇe vāti tasmiṃ saṅghe pariyāpanne sambahulapuggalasaṅkhāte gaṇe vā .
‘‘ Sammāvattanāya avattamānanti attho ’’ ti iminā adhippāyattho vutto .
Ekakammādiketi ekakammaekuddesasamasikkhātāya .
Saha ayanabhāvenāti saha vattanabhāvena .
Samāno saṃvāso etesanti samānasaṃvāsakā .
Idāni yena saṃvāsena te ‘‘ samānasaṃvāsakā ’’ ti ( pāci . aṭṭha .669) vuttā , so saṃvāso
V0.418 tassa ukkhittakassa tehi saddhiṃ natthi , yehi ca saddhiṃ tassa so saṃvāso natthi , na tena te bhikkhū attano sahāyā katā honti , tasmā so akatasahāyo nāmāti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ yassa panā ’’ tiādi vuttaṃ .Evaṃ padavaṇṇanaṃ katvā idāni atthamattaṃ dassetuṃ ‘‘ samānasaṃvāsakabhāvaṃ anupagatanti attho ’’ ti vuttaṃ .
Kiṃ taṃ anuvattananti kassaci āsaṅkā siyāti taṃ sarūpato dassento ‘‘ yaṃdiṭṭhiko so hotī ’’ tiādimāha .
Tattha soti yo ukkhittako , so .
Ukkhittānuvattikāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Aṭṭhavatthukāsikkhāpadavaṇṇanā
Lokassādamittasanthavavasenāti ( sārattha . ṭī . pācittiya 3.675) lokassādasaṅkhātassa mittasanthavassa vasena .
Kiṃ tanti āha ‘‘ kāyasaṃsaggarāgenā ’’ ti .
Kāyasaṃsaggarāgeneva
M0.454 tintā idha avassutā nāma , na methunarāgenāti .Kathametaṃ viññāyatīti āha ‘‘ ayameva hī ’’ tiādi .
Kiṃ panettha kāraṇanti āha ‘‘ samantapāsādikāyaṃ panassa vicāraṇā katā ’’ ti .
Tatthāyaṃ vicāraṇā – ettha ca asaddhammoti kāyasaṃsaggova veditabbo , na methunadhammo .
Na hi methunassa sāmantā thullaccayaṃ hoti .
‘‘ Viññū paṭibalo kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitun ’’ ti ( pāci .676) vacanampi cettha sādhakanti .
Yaṃ yena kataṃ , taṃ tasseva hotīti .
Purisapuggalassāti sāmivacananti dassetuṃ ‘‘ yaṃ purisapuggalenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha hatthoti attano hattho .
Na kevalañcettha hatthaggahaṇan ti ‘‘ hattho nāma kapparaṃ upādāya yāva agganakhā ’’ ti ( pāci .676) vuttassa hatthasseva gahaṇaṃ , atha kho tassa ca aññassapi apārājikakhettassa gahaṇaṃ ekajjhaṃ katvā ‘‘ hatthaggahaṇan ’’ ti vuttaṃ .
Tathā saṅghāṭikaṇṇaggahaṇan ti na kevalaṃ saṅghāṭikaṇṇasseva gahaṇaṃ , atha kho tassa ca aññassapi yassa kassaci cīvarappadesassa gahaṇaṃ vuttanti dassetuṃ ‘‘ ettha ca yassa kassacī ’’ tiādi vuttaṃ .
Itthannāmaṃ ṭhānan ti evaṃnāmakaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā pūretvā ’’ ti idaṃ nidassanamattaṃ .
Tasmā paṭipāṭiyā vā uppaṭipāṭiyā vā ekantarikāya vā yena tena nayena pūretvāti attho .
Tā āpattiyoti tā āpannā āpattiyo .
Yathā cekekasmiṃ vatthusmiṃ evaṃ visuṃ visuṃ sattasu vatthūsu satakkhattumpi vītikkantesu tā āpattiyo desetvā muccati .
Gaṇanūpikāti desitagaṇanaṃ
V0.419 upagacchati .Dhuranikkhepaṃ katvāti ‘‘ aññaṃ vatthuṃ āpajjissāmī ’’ ti ussāhaṃ ṭhapetvā .
Aṭṭhavatthukāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
Vinayatthamañjūsāyaṃ līnatthappakāsaniyaṃ
Bhikkhunipātimokkhe pārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .