Issues
Select Version
Kaṅkhāvitaraṇī-abhinavaṭīkā
Kaṅkhāvitaraṇī-abhinavaṭīkā

1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā

AvikappitotiV0.299 ‘‘ imaṃ pattaṃ tuyhaṃ vikappemī ’’ tiādinā nayena avikappito .
Aḍḍhāḷhakodanaṃ gaṇhātīti magadhanāḷiyā dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnaṃ odanaṃ gaṇhāti .
‘‘ Magadhanāḷi nāma aḍḍhaterasapalā hotī ’’ ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
‘‘ Sīhaḷadīpe pakatināḷi mahantā , damiḷanāḷi khuddakā , magadhanāḷi pamāṇayuttā , tāya magadhanāḷiyā diyaḍḍhanāḷi ekā sīhaḷanāḷi hotī ’’ ti ( pārā . aṭṭha .2.602) mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Anuttaṇḍulan ti pākato ukkantaṃ taṇḍulaṃ uttaṇḍulaṃ , na uttaṇḍulaṃ anuttaṇḍulaṃ .
Sabbasambhārasaṅkhatoti jīrakādisabbasambhārehi saṅkhato .
Ālopassa catutthabhāgappamāṇaṃ byañjanaṃ ālopassa anurūpabyañjanaṃ .
Evaṃ ukkaṭṭhapattaṃ dassetvā idāni majjhimomakāni dassetuṃ ‘‘ ukkaṭṭhato ’’ tiādimāha .
Tatrāyaṃ nayo – sace nāḷikodanādi sabbampi pakkhittaṃ vuttanayeneva heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati , ayaṃ majjhimo nāma patto .
Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati , ayaṃ majjhimomako nāma patto .
Sace taṃ rājiṃ na sampāpuṇāti , antogadhameva hoti , ayaṃ majjhimukkaṭṭho nāma patto .
Sace pattodanādi sabbampi pakkhittaṃ heṭṭhimarājisamaṃ tiṭṭhati , ayaṃ omako nāma patto .
Sace taṃ rājiṃ atikkamma thūpīkataṃ tiṭṭhati , ayaṃ omakomako nāma patto .
Sace taṃ rājiṃM0.326 na sampāpuṇāti , antogadhameva hoti , ayaṃ omakukkaṭṭho nāma pattoti .
Tenāha ‘‘ tesampi vuttanayeneva bhedo veditabbo ’’ ti .
Idāni tesu adhiṭṭhānavikappanānadhiṭṭhānāvikappanupage dassetuṃ ‘‘ iccetesū ’’ tiādimāha .
Tattha ukkaṭṭhukkaṭṭhoti ukkaṭṭhato ukkaṭṭho .
Tato hi so ‘‘ apatto ’’ ti vutto .
Omakomakoti omakato omako .
Tato hi so ‘‘ apatto ’’ ti vutto .
Ete pana bhājanaparibhogena paribhuñjitabbā , na adhiṭṭhānupagā na vikappanupagā , itare pana satta adhiṭṭhahitvā vā vikappetvā vā paribhuñjitabbā .
Tenāha ‘‘ sesā satta pattā pamāṇayuttā nāmā ’’ ti .
TasmātiV0.300 yasmā satta pattā pamāṇayuttā , tasmā .
Samaṇasāruppena pakkan ti ettha ayopatto pañcahi pākehi ( pārā . aṭṭha .2.608) pakko samaṇasāruppena pakko hoti , mattikāpatto dvīhi pākehi .
Sace eko pāko ūno hoti , na adhiṭṭhānupago .
Yathā ca samaṇasāruppena pakkoyeva adhiṭṭhānupago , tathā ubhopi yaṃ mūlaṃ dātabbaṃ , tasmiṃ dinneyeva adhiṭṭhānupagā .
Yadi pana appakampi adinnaṃ hoti , na adhiṭṭhānupagā .
Tenāha ‘‘ sace panā ’’ tiādi .
‘‘ Kākaṇikamattaṃ nāma diyaḍḍhavīhī ’’ ti vadanti .
Sacepi pattasāmiko vadati ‘‘ yadā tumhākaṃ mūlaṃ bhavissati , tadā dassatha , adhiṭṭhahitvā paribhuñjathā ’’ ti , neva adhiṭṭhānupago hoti .
Pākassa hi ūnattā pattasaṅkhaṃ na gacchati .
Mūlassa sakalassa vā ekadesassa vā adinnattā sakabhāvaṃ na upeti , aññasseva santako hoti .
Tasmā pāke ca mūle ca niṭṭhiteyeva adhiṭṭhānupago hoti .
Yo adhiṭṭhānupago , sveva vikappanupago ca .
Tenāha ‘‘ apaccuddharantenā ’’ tiādi .
Apaccuddharantena vikappetabboti purāṇapattaṃ apaccuddharantena navo patto vikappetabboti attho , ṭhapetabboti adhippāyo .
Kaṅgusitthan ti sattannaṃ dhaññānaṃ lāmakadhaññasitthanti āha ‘‘ kaṅgusitthanikkhamanamattena chiddenā ’’ ti .
Pattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .