3. Upakkilesasuttaṃ
23.‘‘ Pañcime , bhikkhave , jātarūpassa upakkilesā , yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ jātarūpaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya .
Katame pañca ?
Ayo , lohaṃ , tipu , sīsaṃ , sajjhaṃ [ sajjhu ( sī .)]– ime kho , bhikkhave , pañca jātarūpassa upakkilesā
M2.14 , yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ jātarūpaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya .Yato ca kho , bhikkhave , jātarūpaṃ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṃ [ vippamuttaṃ ( sī .)] hoti , taṃ hoti jātarūpaṃ mudu ca kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya .
Yassā yassā ca [ yassa kassaci ( syā . pī .)] piḷandhanavikatiyā ākaṅkhati – yadi muddikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyakāya [ gīveyyakena ( syā . kaṃ . ka ., a . ni .3.102)] yadi suvaṇṇamālāya – tañcassa atthaṃ anubhoti .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , pañcime cittassa upakkilesā , yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ cittaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya .
Katame pañca ?
Kāmacchando , byāpādo , thinamiddhaṃ [ thīnamiddhaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], uddhaccakukkuccaṃ , vicikicchā – ime kho , bhikkhave , pañca cittassa upakkilesā yehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ cittaṃ na ceva mudu hoti na ca kammaniyaṃ na ca pabhassaraṃ pabhaṅgu ca na ca sammā
T3.18 samādhiyati āsavānaṃ khayāya .Yato ca kho , bhikkhave , cittaṃ imehi pañcahi upakkilesehi vimuttaṃ hoti , taṃ hoti cittaṃ mudu ca kammaniyañca
P3.17 pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya .Yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So
V2.16 sace ākaṅkhati –‘ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ – ekopi hutvā bahudhā assaṃ , bahudhāpi hutvā eko assaṃ ;
āvibhāvaṃ , tirobhāvaṃ ;
tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gaccheyyaṃ , seyyathāpi ākāse ;
pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ kareyyaṃ , seyyathāpi udake ;
udakepi abhijjamāno gaccheyyaṃ , seyyathāpi pathaviyaṃ ;
ākāsepi pallaṅkena kameyyaṃ , seyyathāpi pakkhī sakuṇo ;
imepi candimasūriye [ candimasuriye ( sī . syā . kaṃ . pī .)] evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṃ [ parāmaseyyaṃ ( ka .)] parimajjeyyaṃ yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So
M2.15 sace ākaṅkhati –‘ dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti
P3.18 pajāneyyaṃ , sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītadosaṃ vāT3.19 cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ , samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajāneyyaṃ , saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajāneyyaṃ , mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ , amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajāneyyaṃ , sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ , anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajāneyyaṃ , samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ , asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajāneyyaṃ , avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ , seyyathidaṃ [ seyyathīdaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)]– ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi
V2.17 saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto , so tatoT3.20 cuto amutra udapādiṃ ;tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto , so tato cuto idhūpapannoti , iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So
M2.16P3.19 sace ākaṅkhati –‘ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe , sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṃ – ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā ;
ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti , iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṃ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe , sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane ’’ ti .
Tatiyaṃ .