1. Sekhabalavaggo
1. Saṃkhittasuttaṃ
1. Evaṃ
T3.1V2.1M2.1P3.1 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , sekhabalāni [ sekkhabalāni ( ka .)].
Katamāni pañca ?
Saddhābalaṃ , hirībalaṃ [ hiribalaṃ ( sī . pī .)], ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ [ viriyabalaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], paññābalaṃ – imāni kho , bhikkhave , pañca sekhabalāni .
‘‘ Tasmātiha
V2.2 , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ –‘ saddhābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena , hirībalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena , ottappabalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena , vīriyabalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena , paññābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalenā ’ ti .
Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Paṭhamaṃ .
2. Vitthatasuttaṃ
2.‘‘ Pañcimāni
T3.2M2.2P3.2 , bhikkhave , sekhabalāni .Katamāni pañca ?
Saddhābalaṃ , hirībalaṃ , ottappabalaṃ , vīriyabalaṃ , paññābalaṃ .
Katamañca , bhikkhave , saddhābalaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , saddhābalaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , hirībalaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako hirimā hoti , hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena , hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , hirībalaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , ottappabalaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako ottappī hoti , ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena , ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , ottappabalaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , vīriyabalaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , vīriyabalaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , paññābalaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā
V2.3 paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā .Idaṃ vuccati , bhikkhave , paññābalaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , pañca sekhabalāni .
‘‘ Tasmātiha , bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ
T3.3 –‘ saddhābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalena , hirībalena … ottappabalena
P3.3 … vīriyabalena … paññābalena samannāgatā bhavissāma sekhabalenā ’ ti .Evañhi kho , bhikkhave , sikkhitabban ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Dukkhasuttaṃ
3.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ , kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā
M2.3 duggati pāṭikaṅkhā .Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu assaddho hoti , ahiriko hoti , anottappī hoti , kusīto hoti , duppañño hoti .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ , kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā .
‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ , kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu saddho hoti , hirīmā hoti , ottappī hoti , āraddhavīriyo hoti , paññavā hoti .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ , kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Yathābhatasuttaṃ
4.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu assaddho hoti , ahiriko hoti , anottappī hoti
V2.4 , kusīto hotiT3.4 , duppañño hoti .Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
‘‘ Pañcahi
P3.4 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu saddho hoti , hirīmā hoti , ottappī hoti , āraddhavīriyo hoti , paññavā hoti .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Sikkhāsuttaṃ
5.‘‘ Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati , tassa diṭṭheva [ diṭṭhe ceva ( sī .)] dhamme pañca sahadhammikā vādānupātā [ vādānuvādā ( a . ni .8.12; a . ni .3.58)] gārayhā ṭhānā āgacchanti .
Katame pañca ?
Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu , hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu , ottappampi
M2.4 nāma te nāhosi kusalesu dhammesu , vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu , paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu .Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati , tassa diṭṭheva dhamme ime pañca sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti .
‘‘ Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukho [ assumukhopi ( syā .)] rudamāno paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati , tassa diṭṭheva dhamme pañca sahadhammikā pāsaṃsā ṭhānā [ pāsaṃsaṃ ṭhānaṃ ( syā .)] āgacchanti .
Katame
T3.5 pañca ?Saddhāpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu , hirīpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu , ottappampi nāma te ahosi kusalesu dhammesu , vīriyampi nāma te ahosi kusalesu dhammesu , paññāpi nāma te ahosi kusalesu dhammesu .
Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukho rudamāno paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati , tassa diṭṭheva
P3.5 dhamme ime pañca sahadhammikā pāsaṃsā ṭhānā āgacchantī ’’ ti .Pañcamaṃ .
6. Samāpattisuttaṃ
6.‘‘ Na
V2.5 tāva , bhikkhave , akusalassa samāpatti hoti yāva saddhā paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu .Yato ca kho , bhikkhave , saddhā antarahitā hoti , asaddhiyaṃ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati ;
atha akusalassa samāpatti hoti .
‘‘ Na tāva , bhikkhave , akusalassa samāpatti hoti yāva hirī paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu .
Yato ca kho , bhikkhave , hirī antarahitā hoti , ahirikaṃ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati ;
atha akusalassa samāpatti hoti .
‘‘ Na tāva , bhikkhave , akusalassa samāpatti hoti yāva ottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti kusalesu dhammesu .
Yato ca kho , bhikkhave , ottappaṃ antarahitaṃ hoti , anottappaṃ pariyuṭṭhāya tiṭṭhati ;
atha akusalassa samāpatti hoti .
‘‘ Na
M2.5 tāva , bhikkhave , akusalassa samāpatti hoti yāva vīriyaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti kusalesu dhammesu .Yato ca kho , bhikkhave , vīriyaṃ antarahitaṃ hoti , kosajjaṃ
T3.6 pariyuṭṭhāya tiṭṭhati ;atha akusalassa samāpatti hoti .
‘‘ Na tāva , bhikkhave , akusalassa samāpatti hoti yāva paññā paccupaṭṭhitā hoti kusalesu dhammesu .
Yato ca kho , bhikkhave , paññā antarahitā hoti , duppaññā [ duppaññaṃ ( ka .)] pariyuṭṭhāya tiṭṭhati ;
atha akusalassa samāpatti hotī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Kāmasuttaṃ
7.‘‘ Yebhuyyena , bhikkhave , sattā kāmesu laḷitā [ palāḷitā ( sī .)].
Asitabyābhaṅgiṃ [ asitabyābhaṅgi cepi (?)], bhikkhave , kulaputto ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti ,‘ saddhāpabbajito kulaputto ’ ti alaṃ vacanāya .
Taṃ kissa hetu ?
Labbhā [ labbhā hi ( syā .)], bhikkhave , yobbanena kāmā te ca kho yādisā vā tādisā vā .
Ye ca , bhikkhave , hīnā kāmā ye ca majjhimā kāmā ye ca paṇītā kāmā
V2.6 , sabbe kāmā ‘ kāmā ’ tveva saṅkhaṃ gacchanti .Seyyathāpi
P3.6 , bhikkhave , daharo kumāro mando uttānaseyyako dhātiyā pamādamanvāya kaṭṭhaṃ vā kaṭhalaṃ [ kathalaṃ ( ka .)] vā mukhe āhareyya .Tamenaṃ dhāti sīghaṃ sīghaṃ [ sīghasīghaṃ ( sī .)] manasi kareyya ;
sīghaṃ sīghaṃ manasi karitvā sīghaṃ sīghaṃ āhareyya .
No ce sakkuṇeyya sīghaṃ sīghaṃ āharituṃ , vāmena hatthena sīsaṃ pariggahetvā dakkhiṇena hatthena vaṅkaṅguliṃ karitvā salohitampi āhareyya .
Taṃ kissa hetu ?
‘ Atthesā , bhikkhave , kumārassa vihesā ;
nesā natthī ’ ti vadāmi .
Karaṇīyañca kho etaṃ [ evaṃ ( ka .)], bhikkhave , dhātiyā atthakāmāya hitesiniyā anukampikāya , anukampaṃ upādāya .
Yato ca kho , bhikkhave , so kumāro vuddho
T3.7 hoti alaṃpañño , anapekkhā dāni [ anapekkhā pana ( sī . syā . kaṃ .)], bhikkhave , dhāti tasmiṃ kumāre hoti –‘ attagutto dāni kumāro nālaṃ pamādāyā ’ ti .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , yāvakīvañca bhikkhuno saddhāya akataṃ hoti kusalesu dhammesu , hiriyā akataṃ hoti kusalesu dhammesu , ottappena akataṃ hoti kusalesu dhammesu , vīriyena akataṃ hoti
M2.6 kusalesu dhammesu , paññāya akataṃ hoti kusalesu dhammesu , anurakkhitabbo tāva me so , bhikkhave , bhikkhu hoti .Yato ca kho , bhikkhave , bhikkhuno saddhāya kataṃ hoti kusalesu dhammesu , hiriyā kataṃ hoti kusalesu dhammesu , ottappena kataṃ hoti kusalesu dhammesu , vīriyena kataṃ hoti kusalesu dhammesu , paññāya kataṃ hoti kusalesu dhammesu , anapekkho dānāhaṃ , bhikkhave [ panāhaṃ ( sī . syā . kaṃ .)], tasmiṃ bhikkhusmiṃ homi –
‘ attagutto dāni bhikkhu nālaṃ pamādāyā ’’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Cavanasuttaṃ
8.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Katamehi pañcahi ?
Asaddho , bhikkhave , bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme
P3.7 .Ahiriko , bhikkhave , bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Anottappī , bhikkhave , bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Kusīto , bhikkhave , bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Duppañño , bhikkhave , bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
‘‘ Pañcahi
V2.7 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .Katamehi pañcahi ?
Saddho , bhikkhave , bhikkhu na cavati
T3.8 , patiṭṭhāti saddhamme .Hirīmā , bhikkhave , bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Ottappī , bhikkhave , bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Āraddhavīriyo , bhikkhave , bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Paññavā , bhikkhave , bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu na cavati , patiṭṭhāti saddhamme ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Paṭhamaagāravasuttaṃ
9.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Katamehi pañcahi ?
Assaddho , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Ahiriko , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Anottappī , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Kusīto
M2.7 , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .Duppañño , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso cavati , nappatiṭṭhāti saddhamme .
‘‘ Pañcahi
P3.8 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .Katamehi pañcahi ?
Saddho , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Hirimā , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Ottappī , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso
T3.9 na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .Āraddhavīriyo , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Paññavā , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso na cavati , patiṭṭhāti saddhamme ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Dutiyaagāravasuttaṃ
10.‘‘ Pañcahi
V2.8 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .Katamehi pañcahi ?
Assaddho , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Ahiriko , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Anottappī , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Kusīto , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Duppañño , bhikkhave , bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu agāravo appatisso abhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .
Katamehi pañcahi ?
Saddho , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṃ dhammavinaye
M2.8 vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .Hirīmā , bhikkhave , bhikkhu … pe … ottappī , bhikkhave
P3.9 , bhikkhu … pe … āraddhavīriyo , bhikkhave , bhikkhu … pe … paññavā , bhikkhave , bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjituṃ .Imehi kho , bhikkhave
T3.10 , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu sagāravo sappatisso bhabbo imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjitun ’’ ti .Dasamaṃ .
Sekhabalavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Saṃkhittaṃ vitthataṃ dukkhā , bhataṃ sikkhāya pañcamaṃ ;
Samāpatti ca kāmesu , cavanā dve agāravāti .