4. Sumanavaggo

1. Sumanasuttaṃ

31. EkaṃT3.34M2.27V2.28 samayaṃ … pe … anāthapiṇḍikassa ārāme .

Atha kho sumanā rājakumārī pañcahi rathasatehi pañcahi rājakumārisatehi parivutā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnā kho sumanā rājakumārī bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ Idhassu , bhante , bhagavato dve sāvakā samasaddhā samasīlā samapaññā – eko dāyako , eko adāyako .

Te kāyassa bhedāP3.33 paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyuṃ .

Devabhūtānaṃ pana nesaṃ [ tesaṃ ( sī .)], bhante , siyā viseso , siyā nānākaraṇan ’’ ti ?

‘‘ Siyā , sumane ’’ ti bhagavā avoca –

‘‘ yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ devabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā , dibbena vaṇṇena , dibbena sukhena , dibbena yasena , dibbena ādhipateyyena .

Yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ devabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti ’’.

‘‘ Sace pana te , bhante , tato cutā itthattaṃ āgacchanti , manussabhūtānaṃ pana nesaṃ , bhante , siyā viseso , siyā nānākaraṇan ’’ ti ?

‘‘ Siyā , sumane ’’ ti bhagavā avoca –

‘‘ yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ manussabhūto samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti – mānusakena āyunā , mānusakena vaṇṇena , mānusakena sukhena , mānusakena yasena , mānusakena ādhipateyyena .

Yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ manussabhūto samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti ’’.

‘‘ SaceT3.35 pana te , bhante , ubho agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti , pabbajitānaṃ pana nesaṃ , bhanteV2.29 , siyā viseso , siyā nānākaraṇan ’’ ti ?

‘‘ Siyā , sumane ’’ ti bhagavā avoca –

‘‘ yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ pabbajito samāno pañcahi ṭhānehi adhigaṇhāti – yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati appaṃ ayācito , yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjatiM2.28 appaṃ ayācito , yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjati appaṃ ayācito , yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjati appaṃ ayācito .

Yehi kho pana sabrahmacārīhi saddhiṃ viharati tyassa manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti appaṃ amanāpena , manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti appaṃ amanāpena , manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti appaṃ amanāpena , manāpaṃyeva bahulaṃ upahāraṃ upaharanti appaṃ amanāpaṃP3.34 .

Yo so , sumane , dāyako so amuṃ adāyakaṃ pabbajito samāno imehi pañcahi ṭhānehi adhigaṇhātī ’’ ti .

‘‘ Sace pana te , bhante , ubho arahattaṃ pāpuṇanti , arahattappattānaṃ pana nesaṃ , bhante , siyā viseso , siyā nānākaraṇan ’’ ti ?

‘‘ Ettha kho panesāhaṃ , sumane , na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi , yadidaṃ vimuttiyā vimuttin ’’ ti [ vimuttanti ( syā . kaṃ .)].

‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !

Yāvañcidaṃ , bhante , alameva dānāni dātuṃ alaṃ puññāni kātuṃ ;

yatra hi nāma devabhūtassāpi upakārāni puññāni , manussabhūtassāpi upakārāni puññāni , pabbajitassāpi upakārāni puññānī ’’ ti .

‘‘ Evametaṃ , sumane !

Alañhi , sumane , dānāni dātuṃ alaṃ puññāni kātuṃ !

Devabhūtassāpi upakārāni puññāni , manussabhūtassāpi upakārāni puññāni , pabbajitassāpi upakārāni puññānī ’’ tiT3.36 .

Idamavoca bhagavā .

Idaṃ vatvāna [ idaṃ vatvā ( sī . pī .) evamuparipi ] sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

‘‘ Yathāpi cando vimalo , gacchaṃ ākāsadhātuyā ;

Sabbe tārāgaṇe loke , ābhāya atirocati .

‘‘ Tatheva sīlasampanno , saddho purisapuggalo ;

Sabbe maccharino loke , cāgena atirocati .

‘‘ YathāpiV2.30 megho thanayaṃ , vijjumālī satakkaku ;

Thalaṃ ninnañca pūreti , abhivassaṃ vasundharaṃ .

‘‘ Evaṃ dassanasampanno , sammāsambuddhasāvako ;

Macchariṃ adhigaṇhāti , pañcaṭhānehi paṇḍito .

‘‘ ĀyunāM2.29 yasasā ceva [ āyunā ca yasena ca ( ka .)], vaṇṇena ca sukhena ca ;

Sa ve bhogaparibyūḷho [ bhogaparibbūḷho ( sī .)], pecca sagge pamodatī ’’ ti .

paṭhamaṃ ;

2. Cundīsuttaṃ

32. EkaṃP3.35 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .

Atha kho cundī rājakumārī pañcahi rathasatehi pañcahi ca kumārisatehi parivutā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnā kho cundī rājakumārī bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ Amhākaṃ , bhante , bhātā cundo nāmaT3.37 rājakumāro , so evamāha –

‘ yadeva so hoti itthī vā puriso vā buddhaṃ saraṇaṃ gato , dhammaṃ saraṇaṃ gato , saṅghaṃ saraṇaṃ gato , pāṇātipātā paṭivirato , adinnādānā paṭivirato , kāmesumicchācārā paṭivirato , musāvādā paṭivirato , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato , so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃyeva upapajjati , no duggatin ’ ti .

Sāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ pucchāmi –

‘ kathaṃrūpe kho , bhante , satthari pasanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃyeva upapajjati , no duggatiṃ ?

Kathaṃrūpe dhamme pasanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃyeva upapajjati , no duggatiṃ ?

Kathaṃrūpe saṅghe pasanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃyeva upapajjati , no duggatiṃ ?

Kathaṃrūpesu sīlesu paripūrakārī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃyeva upapajjati , no duggatin ’’’ ti ?

‘‘ Yāvatā , cundi , sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā [ apādā vā dvīpādā vācatuppādā vā bahuppādā vā ( sī .) a . ni .4.34; itivu .90] rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā , tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatiV2.31 arahaṃ sammāsambuddho .

Ye kho , cundi , buddhe pasannā , agge te pasannā .

Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .

‘‘ Yāvatā , cundi , dhammā saṅkhatā , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyati .

Ye , cundi , ariye aṭṭhaṅgike magge pasannā , agge te pasannā , agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .

‘‘ YāvatāM2.30 , cundi , dhammā saṅkhatā vā asaṅkhatā vā , virāgo tesaṃ [ tesaṃ dhammānaṃ ( sī . pī . ka .)] aggamakkhāyati , yadidaṃ – madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāto vaṭṭupacchedo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .

Ye kho , cundiP3.36 , virāgeT3.38 dhamme pasannā , agge te pasannā .

Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .

‘‘ Yāvatā , cundi , saṅghā vā gaṇā vā , tathāgatasāvakasaṅgho tesaṃ aggamakkhāyati , yadidaṃ – cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā , esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .

Ye kho , cundi , saṅghe pasannā , agge te pasannā .

Agge kho pana pasannānaṃ aggo vipāko hoti .

‘‘ Yāvatā , cundi , sīlāni , ariyakantāni sīlāni tesaṃ [ ariyakantānitesaṃ ( sī . syā . kaṃ .)] aggamakkhāyati , yadidaṃ – akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni .

Ye kho , cundi , ariyakantesu sīlesu paripūrakārino , agge te paripūrakārino .

Agge kho pana paripūrakārīnaṃ aggo vipāko hotī ’’ ti .

‘‘ Aggato ve pasannānaṃ , aggaṃ dhammaṃ vijānataṃ ;

Agge buddhe pasannānaṃ , dakkhiṇeyye anuttare .

‘‘ Agge dhamme pasannānaṃ , virāgūpasame sukhe ;

Agge saṅghe pasannānaṃ , puññakkhette anuttare .

‘‘ AggasmiṃV2.32 dānaṃ dadataṃ , aggaṃ puññaṃ pavaḍḍhati ;

Aggaṃ āyu ca vaṇṇo ca , yaso kitti sukhaṃ balaṃ .

‘‘ Aggassa dātā medhāvī , aggadhammasamāhito ;

Devabhūto manusso vā , aggappatto pamodatī ’’ ti .

dutiyaṃ ;

3. Uggahasuttaṃ

33. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaddiye viharati jātiyā vane .

Atha kho uggahoT3.39 meṇḍakanattā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ AdhivāsetuM2.31 me , bhante , bhagavā svātanāya attacatuttho bhattan ’’ tiP3.37 .

Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggahassa meṇḍakanattuno nivesanaṃ tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi .

Atha kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho uggaho meṇḍakanattā bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ imā me , bhante , kumāriyo patikulāni gamissanti .

Ovadatu tāsaṃ , bhante , bhagavā ;

anusāsatu tāsaṃ , bhante , bhagavā , yaṃ tāsaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti .

Atha kho bhagavā tā kumāriyo etadavoca –

‘‘ tasmātiha , kumāriyo , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ yassa vo [ yassa kho ( sī . syā . kaṃ .)] mātāpitaro bhattuno dassanti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya , tassa bhavissāma pubbuṭṭhāyiniyo pacchānipātiniyo kiṃkārapaṭissāviniyoV2.33 manāpacāriniyo piyavādiniyo ’ ti .