(18)3. Upāsakavaggo

1. Sārajjasuttaṃ

171. EvaṃV2.189 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ bhikkhavo ’’ tiT3.227 .

‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .

Bhagavā etadavoca –

‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṃ okkanto hoti .

Katamehi pañcahi ?

Pāṇātipātī hoti , adinnādāyī hoti , kāmesumicchācārī hoti , musāvādī hoti , surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṃ okkanto hoti .

‘‘ PañcahiM2.179 , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako visārado hoti .

Katamehi pañcahi ?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti , adinnādānā paṭivirato hoti , kāmesumicchācārā paṭivirato hoti , musāvādā paṭivirato hoti , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako visārado hotī ’’ ti .

Paṭhamaṃ .

2. Visāradasuttaṃ

172.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako avisārado agāraṃ ajjhāvasati .

Katamehi pañcahi ?

PāṇātipātīP3.204 hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako avisārado agāraṃ ajjhāvasati .

‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako visārado agāraṃ ajjhāvasati .

KatamehiV2.190 pañcahi ?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako visārado agāraṃ ajjhāvasatī ’’ ti .

Dutiyaṃ .

3. Nirayasuttaṃ

173.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṃ nikkhittoT3.228 evaṃ niraye .

Katamehi pañcahi ?

Pāṇātipātī hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .

‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge .

Katamehi pañcahi ?

Pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge ’’ ti .

Tatiyaṃ .

4. Verasuttaṃ

174. AthaM2.180 kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ Pañca , gahapati , bhayāni verāni appahāya ‘ dussīlo ’ iti vuccati , nirayañca upapajjati .

Katamāni pañca ?

Pāṇātipātaṃ , adinnādānaṃ , kāmesumicchācāraṃ , musāvādaṃ , surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ – imāniP3.205 kho , gahapati , pañca bhayāni verāni appahāya ‘ dussīlo ’ iti vuccati , nirayañca upapajjati .

‘‘ Pañca , gahapati , bhayāni verāni pahāya ‘ sīlavā ’ iti vuccati , sugatiñca upapajjatiV2.191 .

Katamāni pañca ?

Pāṇātipātaṃ , adinnādānaṃ , kāmesumicchācāraṃ , musāvādaṃ , surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ – imāni kho , gahapati , pañca bhayāni verāni pahāya ‘ sīlavā ’ iti vuccati , sugatiñca upapajjati .

‘‘ Yaṃ , gahapati , pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampiT3.229 dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti , pāṇātipātā paṭivirato neva diṭṭhadhammikaṃ bhayaṃ veraṃ pasavati , na samparāyikaṃ bhayaṃ veraṃ pasavati , na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .

Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti .

‘‘ Yaṃ , gahapati , adinnādāyī … pe ….

‘‘ Yaṃ , gahapati , kāmesumicchācārī … pe ….

‘‘ Yaṃ , gahapati , musāvādī … pe ….

‘‘ Yaṃ , gahapati , surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati , cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikaṃ bhayaṃ veraṃ pasavati , na samparāyikaṃ bhayaṃ veraṃ pasavati , na cetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti .

Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hotī ’’ ti .

‘‘ YoM2.181 pāṇamatipāteti , musāvādañca bhāsati ;

Loke adinnaṃ ādiyati , paradārañca gacchati ;

Surāmerayapānañca , yo naro anuyuñjati .

‘‘ Appahāya pañca verāni , dussīlo iti vuccati ;

Kāyassa bhedā duppañño , nirayaṃ sopapajjati .

‘‘ YoV2.192 pāṇaṃ nātipāteti , musāvādaṃ na bhāsati ;

Loke adinnaṃ nādiyati , paradāraṃ na gacchati ;

SurāmerayapānañcaP3.206 , yo naro nānuyuñjati .

‘‘ Pahāya pañca verāni , sīlavā iti vuccati ;

KāyassaT3.230 bhedā sappañño , sugatiṃ sopapajjatī ’’ ti .

catutthaṃ ;

5. Caṇḍālasuttaṃ

175.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalañca upāsakapatikuṭṭho ca [ upāsakapatikiṭṭho ca ( sī . syā . kaṃ . pī .)].

Katamehi pañcahi ?

Assaddho hoti ;

dussīlo hoti ;

kotūhalamaṅgaliko hoti , maṅgalaṃ pacceti no kammaṃ ;

ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati ;

tattha ca pubbakāraṃ karoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalañca upāsakapatikuṭṭho ca .

‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca upāsakapuṇḍarīkañca [ upāsakapuṇḍarīko ca ( pī . ka .)].

Katamehi pañcahi ?

Saddho hoti ;

sīlavā hoti ;

akotūhalamaṅgaliko hoti , kammaṃ pacceti no maṅgalaṃ ;

na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati ;

idha ca pubbakāraṃ karoti .

Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca upāsakapuṇḍarīkañcā ’’ ti .

Pañcamaṃ .

6. Pītisuttaṃ

176. AthaM2.182 kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ Tumhe kho , gahapati , bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārenaV2.193 .

Na kho , gahapati , tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā –

‘ mayaṃ bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārenā ’ tiT3.231 .

Tasmātiha , gahapati , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ kintiP3.207 mayaṃ kālena kālaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja vihareyyāmā ’ ti !

Evañhi vo , gahapati , sikkhitabban ’’ ti .

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !

Yāva subhāsitaṃ cidaṃ , bhante , bhagavatā –

‘ tumhe kho , gahapati , bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena .

Na kho , gahapati , tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā – mayaṃ bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārenāti .

Tasmātiha , gahapati , evaṃ sikkhitabbaṃ – kinti mayaṃ kālena kālaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja vihareyyāmāti !

Evañhi vo , gahapati , sikkhitabban ’ ti .

Yasmiṃ , bhante , samaye ariyasāvako pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati , pañcassa ṭhānāni tasmiṃ samaye na honti .

Yampissa kāmūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa kāmūpasaṃhitaṃ sukhaṃ somanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa akusalūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa akusalūpasaṃhitaṃ sukhaṃ somanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa kusalūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yasmiṃ , bhante , samaye ariyasāvako pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati , imānissa pañca [ imāni pañcassa ( syā . kaṃ .)] ṭhānāni tasmiṃ samaye na hontī ’’ ti .

‘‘ SādhuM2.183 sādhu , sāriputta !

Yasmiṃ , sāriputta , samaye ariyasāvakoP3.208 pavivekaṃT3.232 pītiṃ upasampajja viharati , pañcassa ṭhānāni tasmiṃ samaye na honti .

Yampissa kāmūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa kāmūpasaṃhitaṃ sukhaṃ somanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa akusalūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa akusalūpasaṃhitaṃ sukhaṃ somanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yampissa kusalūpasaṃhitaṃ dukkhaṃ domanassaṃ , tampissa tasmiṃ samaye na hoti .

Yasmiṃ , sāriputta , samaye ariyasāvako pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati , imānissa [ imānettha ( sī .)] pañca ṭhānāni tasmiṃ samaye na hontī ’’ ti .

Chaṭṭhaṃ .

7. Vaṇijjāsuttaṃ

177.‘‘ PañcimāV2.194 , bhikkhave , vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā .

Katamā pañca ?

Satthavaṇijjā , sattavaṇijjā , maṃsavaṇijjā , majjavaṇijjā , visavaṇijjā – imā kho , bhikkhave , pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā ’’ ti .

Sattamaṃ .

8. Rājāsuttaṃ

178.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā –

‘ ayaṃ puriso pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratoti [ paṭivirato hotīti ( sī .), paṭivirato hoti ( syā . kaṃ . pī .)].

Tamenaṃ rājāno gahetvā pāṇātipātā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Mayāpi kho etaṃ , bhikkhave , neva diṭṭhaṃ na sutaṃ –

‘ ayaṃ puriso pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā pāṇātipātā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’ ti .

Api ca , khvassa tatheva pāpakammaṃT3.233P3.209 pavedenti [ tatheva pāpakaṃ kammaṃ pavedayanti ( sī .), tadeva pāpakammaṃ pavedeti ( syā . kaṃ .)]–

‘ ayaṃ puriso itthiṃ vā purisaṃ vā jīvitā voropesīti [ voropetīti ( syā . kaṃ .)].

Tamenaṃ rājāno gahetvā pāṇātipātahetu hananti vā bandhantiM2.184 vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karonti .

Api nu tumhehi evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’’ ti ?

‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati [ sūyissati ( sī . pī .)] cā ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā –

‘ ayaṃ puriso adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā adinnādānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Mayāpi kho etaṃ , bhikkhave , neva diṭṭhaṃ na sutaṃ –

‘ ayaṃ puriso adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā adinnādānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’ ti .

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṃ pavedenti –

‘ ayaṃ puriso gāmā vā araññā vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyīti [ ādiyati ( syā . kaṃ .)].

Tamenaṃ rājāno gahetvā adinnādānahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃV2.195 vā karonti .

Api nu tumhehi evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’’ ti ?

‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā –

‘ ayaṃ puriso kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā kāmesumicchācārā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃT3.234 , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Mayāpi kho etaṃ , bhikkhave , neva diṭṭhaṃ na sutaṃ –

‘ ayaṃ puriso kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā kāmesumicchācārā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’ ti .

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṃ pavedenti –

‘ ayaṃ puriso paritthīsu parakumārīsu cārittaṃ āpajjīti [ āpajjati ( syā . kaṃ .)].

Tamenaṃ rājāno gahetvā kāmesumicchācārahetu hanantiP3.210 vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karonti .

Api nu tumhehi evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’’ ti ?

‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā –

‘ ayaṃ puriso musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvāM2.185 musāvādā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Mayāpi kho etaṃ , bhikkhave , neva diṭṭhaṃ na sutaṃ –

‘ ayaṃ puriso musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā musāvādā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’ ti .

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṃ pavedenti –

‘ ayaṃ puriso gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṃ pabhañjīti [ bhañjatīti ( sī .), bhañjati ( syā . kaṃ .), bhañjīti ( pī .)].

Tamenaṃ rājāno gahetvā musāvādahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karonti .

Api nu tumhehi evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’’ ti ?

‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ tiT3.235 .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā –

‘ ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃV2.196 vā karontī ’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Mayāpi kho etaṃ , bhikkhave , neva diṭṭhaṃ na sutaṃ –

‘ ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānāP3.211 paṭiviratoti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇihetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karontī ’ ti .

Api ca khvassa tatheva pāpakammaṃ pavedenti –

‘ ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ anuyutto itthiṃ vā purisaṃ vā jīvitā voropesi [ voropeti ( syā .)];

ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ anuyutto gāmā vā araññā vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi [ ādiyati ( sī . syā .)];

ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ anuyutto paritthīsu parakumārīsu cārittaṃ āpajji [ āpajjati ( sī . syā .)];

ayaṃ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ anuyutto gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṃ pabhañjīti .

Tamenaṃ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānahetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṃ vā karonti .

Api nu tumhehi evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’’ ti ?

‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .

Aṭṭhamaṃ .

9. Gihisuttaṃ

179. AthaT3.236M2.186 kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –

‘‘ yaṃ kañci [ yaṃ kiñci ( sī . pī .)], sāriputta , jāneyyātha gihiṃ odātavasanaṃ pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammantaṃ catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhiṃ akicchalābhiṃ akasiralābhiṃ , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –

‘ khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo ’’’ ti .

‘‘ Katamesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammanto hoti ?

IdhaP3.212 , sāriputta , ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti , adinnādānā paṭivirato hoti , kāmesumicchācārā paṭivirato hoti , musāvādā paṭivirato hoti , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti .

Imesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammanto hoti .

‘‘ KatamesaṃV2.197 catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ?

Idha , sāriputta , ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti –

‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi , satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .

Ayamassa paṭhamo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya .

‘‘ Puna caparaṃ , sāriputta , ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hotiT3.237 –

‘ svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’ ti .

Ayamassa dutiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya .

‘‘ PunaM2.187 caparaṃ , sāriputta , ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti –

‘ suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho , yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’ ti .

Ayamassa tatiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hotiP3.213 avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya .

‘‘ Puna caparaṃ , sāriputta , ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi .

Ayamassa catuttho ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya .

Imesaṃ catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī .

‘‘ Yaṃ kañci , sāriputta , jāneyyātha gihiṃ odātavasanaṃ – imesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammantaṃ , imesañca catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhiṃT3.238 akicchalābhiṃ akasiralābhiṃ , so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya –

‘ khīṇanirayomhiV2.198 khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto , sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo ’’’ ti .

‘‘ Nirayesu bhayaṃ disvā , pāpāni parivajjaye ;

Ariyadhammaṃ samādāya , paṇḍito parivajjaye .

‘‘ Na hiṃse pāṇabhūtāni , vijjamāne parakkame ;

Musā ca na bhaṇe jānaṃ , adinnaṃ na parāmase .

‘‘ Sehi dārehi santuṭṭho , paradārañca ārame [ nārame ( sī . syā .)];

Merayaṃ vāruṇiṃ jantu , na pive cittamohaniṃ .

‘‘ AnussareyyaM2.188 sambuddhaṃ , dhammañcānuvitakkaye ;

Abyāpajjaṃ [ abyāpajjhaṃ (?) abyāpajjhaṃ ( ka .)] hitaṃ cittaṃ , devalokāya bhāvaye .

‘‘ Upaṭṭhite deyyadhamme , puññatthassa jigīsato [ jigiṃsato ( sī . syā . kaṃ . pī .)];

Santesu paṭhamaṃ dinnā , vipulā hoti dakkhiṇā .

‘‘ Santo have pavakkhāmi , sāriputta suṇohi me ;

ItiP3.214 kaṇhāsu setāsu , rohiṇīsu harīsu vā .

‘‘ Kammāsāsu sarūpāsu , gosu pārevatāsu vā ;

Yāsu kāsuci etāsu , danto jāyati puṅgavo .

‘‘ Dhorayho balasampanno , kalyāṇajavanikkamo ;

TamevaT3.239 bhāre yuñjanti , nāssa vaṇṇaṃ parikkhare .

‘‘ EvamevaṃV2.199 manussesu , yasmiṃ kismiñci jātiye ;

Khattiye brāhmaṇe vesse , sudde caṇḍālapukkuse .

‘‘ Yāsu kāsuci etāsu , danto jāyati subbato ;

Dhammaṭṭho sīlasampanno , saccavādī hirīmano .

‘‘ Pahīnajātimaraṇo , brahmacariyassa kevalī ;

Pannabhāro visaṃyutto , katakicco anāsavo .

‘‘ Pāragū sabbadhammānaṃ , anupādāya nibbuto ;

Tasmiñca viraje khette , vipulā hoti dakkhiṇā .

‘‘ Bālā ca avijānantā , dummedhā assutāvino ;

Bahiddhā dadanti dānāni , na hi sante upāsare .

‘‘ Ye ca sante upāsanti , sappaññe dhīrasammate ;

Saddhā ca nesaṃ sugate , mūlajātā patiṭṭhitā .

‘‘ Devalokañca te yanti , kule vā idha jāyare ;

Anupubbena nibbānaṃ , adhigacchanti paṇḍitā ’’ ti .

navamaṃ ;

10. Gavesīsuttaṃ

180. EkaṃM2.189 samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ .

Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese mahantaṃ sālavanaṃ ;

disvāna [ disvā ( sī . pī .)] maggā okkamma [ ukkamma ( katthaci )] yena taṃ sālavanaṃ tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā taṃ sālavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi .

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi –

‘‘ koT3.240 nu kho hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya ?

Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī ’’ ti .

Atha kho āyasmāV2.200 ānando bhagavantaṃP3.215 etadavoca –

‘‘ ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya ?

Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī ’’ ti .

‘‘ Bhūtapubbaṃ , ānanda , imasmiṃ padese nagaraṃ ahosi iddhañceva phītañca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ .

Taṃ kho panānanda , nagaraṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi .

Kassapassa kho panānanda , bhagavato arahato sammāsambuddhassa gavesī nāma upāsako ahosi sīlesu aparipūrakārī .

Gavesinā kho , ānanda , upāsakena pañcamattāni upāsakasatāni paṭidesitāni samādapitāni [ samādāpitāni (?)] ahesuṃ sīlesu aparipūrakārino .

Atha kho , ānanda , gavesissa upāsakassa etadahosi –

‘ ahaṃ kho imesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃ bahūpakāro [ bahukāro ( katthaci )] pubbaṅgamo samādapetā [ samādāpetā (?)], ahañcamhi sīlesu aparipūrakārī , imāni ca pañca upāsakasatāni sīlesu aparipūrakārino .

Iccetaṃ samasamaṃ , natthi kiñci atirekaṃ ;

handāhaṃ atirekāyā ’’’ ti .

‘‘ Atha kho , ānanda , gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca –

‘ ajjatagge maṃ āyasmanto sīlesu paripūrakāriṃ dhārethā ’ ti !

Atha kho , ānanda , tesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃ etadahosi –

‘ ayyo kho gavesī amhākaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetāT3.241 .

Ayyo hi nāma gavesīM2.190 sīlesu paripūrakārī bhavissati .

Kimaṅgaṃ [ kimaṅga ( sī . pī .)] pana mayan ’ ti [ pana na mayanti ( sī .) a . ni .4.159; cūḷava .330; saṃ . ni .5.1020 pāḷiyā saṃsandetabbaṃ ]!

Atha kho , ānanda , tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā gavesiṃ upāsakaṃ etadavocuṃ –

‘ ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino dhāretū ’ ti .

Atha kho , ānanda , gavesissa upāsakassa etadahosi –

‘ ahaṃ kho imesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā , ahañcamhi sīlesu paripūrakārī , imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārinoP3.216 .

Iccetaṃ samasamaṃ , natthi kiñci atirekaṃ ;

handāhaṃ atirekāyā ’’’ ti !

‘‘ Atha kho , ānanda , gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca –

‘ ajjatagge maṃ āyasmanto brahmacāriṃ dhāretha ārācāri [ anācāriṃ ( pī .)] virataṃ methunā gāmadhammā ’ ti .

Atha kho , ānanda , tesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃV2.201 etadahosi –

‘ ayyo kho gavesī amhākaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā .

Ayyo hi nāma gavesī brahmacārī bhavissati ārācārī virato methunā gāmadhammā .

Kimaṅgaṃ pana mayan ’ ti !

Atha kho , ānanda , tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā gavesiṃ upāsakaṃ etadavocuṃ –

‘ ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañcaT3.242 upāsakasatāni brahmacārino dhāretu ārācārino viratā methunā gāmadhammā ’ ti .

Atha kho , ānanda , gavesissa upāsakassa etadahosi –

‘ ahaṃ kho imesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā .

Ahañcamhi sīlesu paripūrakārī .

Imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino .

Ahañcamhi brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā .

Imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā .

Iccetaṃ samasamaṃ , natthi kiñci atirekaṃ ;

handāhaṃ atirekāyā ’’’ ti .

‘‘ Atha kho , ānanda , gavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca –

‘ ajjatagge maṃ āyasmanto ekabhattikaṃ dhāretha rattūparataṃ virataṃM2.191 vikālabhojanā ’ ti .

Atha kho , ānanda , tesaṃ pañcannaṃ upāsakasatānaṃ etadahosi –

‘ ayyo kho gavesī bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā .

Ayyo hi nāma gavesī ekabhattiko bhavissati rattūparato virato vikālabhojanā .

Kimaṅgaṃ pana mayan ’ ti !

Atha kho , ānanda , tāni pañca upāsakasatāni yena gavesī upāsako tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā gavesiṃ upāsakaṃ etadavocuṃP3.217 –

‘ ajjatagge ayyo gavesī imānipi pañca upāsakasatāni ekabhattike dhāretu rattūparate virate vikālabhojanā ’ ti .

Atha kho , ānanda , gavesissa upāsakassa etadahosi –

‘ ahaṃ kho imesaṃ pañcannaṃT3.243 upāsakasatānaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā .

Ahañcamhi sīlesu paripūrakārī .

Imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino .

Ahañcamhi brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā .

Imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā .

Ahañcamhi ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā .

Imānipi pañca upāsakasatāni ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā .

Iccetaṃ samasamaṃ , natthi kiñci atirekaṃ ;

handāhaṃ atirekāyā ’’’ ti .

‘‘ Atha kho , ānanda , gavesī upāsako yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiV2.202 ;

upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca –

‘ labheyyāhaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ labheyyaṃ upasampadan ’ ti .

Alattha kho , ānanda , gavesī upāsako kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .

Acirūpasampanno kho panānanda , gavesī bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti , tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .

‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti abbhaññāsi .

Aññataro ca panānanda , gavesī bhikkhu arahataṃ ahosi .

‘‘ AthaT3.244 kho , ānanda , tesa pañcannaṃ upāsakasatānaṃ etadahosi –

‘ ayyo kho gavesī amhākaṃ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā .

Ayyo hi nāma gavesī kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvāM2.192 agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati .

Kimaṅgaṃ pana mayan ’ ti !

Atha kho , ānanda , tāni pañca upāsakasatāni yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsuP3.218 ;

upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavocuṃ –

‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’ ti .

Alabhiṃsu kho , ānanda , tāni pañca upāsakasatāni kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ , alabhiṃsu upasampadaṃ .

‘‘ Atha kho , ānanda , gavesissa bhikkhuno etadahosi –

‘ ahaṃ kho imassa anuttarassa vimuttisukhassa nikāmalābhī homi akicchalābhī akasiralābhī .

Aho vatimānipi pañca bhikkhusatāni imassa anuttarassa vimuttisukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino ’ ti .

Atha kho , ānanda , tāni pañca bhikkhusatāni vūpakaṭṭhā [ bhikkhusatāni ekekā vūpakaṭṭhā ( syā . kaṃ .)] appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti , tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṃsu .

‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti abbhaññiṃsu ’’.

‘‘ Iti khoT3.245 , ānanda , tāni pañca bhikkhusatāni gavesīpamukhāni uttaruttari [ uttaruttariṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] paṇītapaṇītaṃV2.203 vāyamamānā anuttaraṃ vimuttiṃ sacchākaṃsu .

Tasmātiha , ānanda , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ uttaruttari paṇītapaṇītaṃ vāyamamānā anuttaraṃ vimuttiṃ sacchikarissāmā ’ ti .

Evañhi vo , ānanda , sikkhitabban ’’ ti .

Dasamaṃ .

Upāsakavaggo tatiyo .

Tassuddānaṃ –

SārajjaṃP3.219 visārado nirayaṃ , veraṃ caṇḍālapañcamaṃ ;

Pīti vaṇijjā rājāno , gihī ceva gavesināti .

Issues

Select Version

Pañcakanipātapāḷi

Pañcakanipātapāḷi