10. Nissāraṇīyasuttaṃ
200.‘‘ Pañcimā
M2.214 , bhikkhave , nissāraṇīyā [ nissaraṇīyā ( pī .), nissaraṇiyā ( dī . ni .3.321)] dhātuyo .Katamā pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno
V2.225 kāmaṃ [ kāme ( syā . kaṃ .) dī . ni .3.321] manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati .Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati .
Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ [ sukataṃ ( pī . ka .)] subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ suvisaṃyuttaṃ [ visaṃyuttaṃ ( katthaci , dī . ni .3.321)] kāmehi ;
ye ca kāmapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā , mutto so tehi , na so taṃ vedanaṃ vediyati .
Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati .
Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpāde cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati .
Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ suvisaṃyuttaṃ byāpādena ;
ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā , mutto so tehi , na so taṃ vedanaṃ vediyati .
Idamakkhātaṃ byāpādassa nissaraṇaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto
T3.273 vihesāya cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati .Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati .
Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ suvisaṃyuttaṃ vihesāya ;
ye ca vihesāpaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā , mutto so tehi , na so taṃ vedanaṃ vediyati .
Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ .
‘‘ Puna
P3.246 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhuno rūpaṃ manasikaroto rūpe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati .Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati .
Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ suvisaṃyuttaṃ rūpehi ;
ye ca rūpapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā , mutto so tehi , na so taṃ vedanaṃ vediyati .
Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ .
‘‘ Puna
M2.215 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati .Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto
V2.226 sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati .Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ suvisaṃyuttaṃ sakkāyena ;
ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti āsavā vighātapariḷāhā , mutto so tehi , na so taṃ vedanaṃ vediyati .
Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ .
‘‘ Tassa kāmanandīpi nānuseti , byāpādanandīpi nānuseti , vihesānandīpi nānuseti
T3.274 , rūpanandīpi nānuseti , sakkāyanandīpi nānuseti ( so )[() katthaci natthi ] kāmanandiyāpi ananusayā , byāpādanandiyāpi ananusayā , vihesānandiyāpi ananusayā , rūpanandiyāpi ananusayā , sakkāyanandiyāpi ananusayā .Ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu niranusayo , acchecchi [ acchejji ( syā . kaṃ . ka .)] taṇhaṃ , vivattayi [ vāvattayi ( sī .)] saṃyojanaṃ , sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa .
Imā kho , bhikkhave , pañca nissāraṇīyā dhātuyo ’’ ti .
Dasamaṃ .
Brāhmaṇavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Soṇo
P3.247 doṇo saṅgāravo , kāraṇapālī ca piṅgiyānī ;Supinā ca vassā vācā , kulaṃ nissāraṇīyena cāti .
Catutthaṃpaṇṇāsakaṃ samatto .