Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhu Bodhi
English
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

(13)3. Gilānavaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

(13)3. Gilānavaggo

1. Gilānasuttaṃ

121. EkaṃV2.134 samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami .
Addasā kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ dubbalaṃ gilānakaṃ ;
disvā paññatte āsane nisīdi .
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ YaṃM2.126 kiñci [ yaṃ kiñci ( syā . kaṃ .)], bhikkhave , bhikkhuṃ dubbalaṃ [ bhikkhave dubbalaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] gilānakaṃ pañca dhammā na vijahanti , tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ –
‘ nacirasseva āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatī ’’’ ti .
‘‘ Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuT3.161 asubhānupassī kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī , sabbaloke anabhiratasaññī [ sabbatthapi evameva dissati ], sabbasaṅkhāresuP3.143 aniccānupassī , maraṇasaññā kho panassa ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti .
Yaṃ kiñci , bhikkhave , bhikkhuṃ dubbalaṃ gilānakaṃ ime pañca dhammā na vijahanti , tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ –
‘ nacirasseva āsavānaṃ khayā … pe … sacchikatvā upasampajja viharissatī ’’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Satisūpaṭṭhitasuttaṃ

122.‘‘ Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā pañca dhamme bhāveti pañca dhamme bahulīkaroti , tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā , sati vā upādisese anāgāmitā .
‘‘ Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno ajjhattaññeva sati sūpaṭṭhitā hoti dhammānaṃ udayatthagāminiyāV2.135 paññāya , asubhānupassī kāye viharati , āhāre paṭikūlasaññī , sabbaloke anabhiratasaññī , sabbasaṅkhāresu aniccānupassī .
Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu vā bhikkhunī vā ime pañca dhamme bhāveti ime pañca dhamme bahulīkaroti , tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā , sati vā upādisese anāgāmitā ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Paṭhamaupaṭṭhākasuttaṃ

123.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko [ dupaṭṭhāko ( syā . kaṃ . pī . ka .) mahāva .366] hoti .
Katamehi pañcahi ?
Asappāyakārī hoti , sappāye mattaṃ na jānāti , bhesajjaṃ nappaṭisevitā hoti , atthakāmassa gilānupaṭṭhākassaT3.162 na yathābhūtaṃ ābādhaṃ āvikattā hoti abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti ṭhitaṃ vā ṭhitoti , uppannānaṃ sārīrikānaṃM2.127 vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ [ tippānaṃ ( sī .) mahāva .366] kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ anadhivāsakajātiko hoti .
ImehiP3.144 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato gilāno dūpaṭṭhāko hoti .
‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hoti .
Katamehi pañcahi ?
Sappāyakārī hoti , sappāye mattaṃ jānāti , bhesajjaṃ paṭisevitā hoti , atthakāmassa gilānupaṭṭhākassa yathābhūtaṃ ābādhaṃ āvikattā hoti abhikkamantaṃ vā abhikkamatīti paṭikkamantaṃ vā paṭikkamatīti ṭhitaṃ vā ṭhitoti , uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato gilāno sūpaṭṭhāko hotī ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Dutiyaupaṭṭhākasuttaṃ

124.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ .
Katamehi pañcahi ?
Nappaṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ ;
sappāyāsappāyaṃ na jānāti , asappāyaṃ upanāmeti , sappāyaṃ apanāmeti ;
āmisantaro gilānaṃ upaṭṭhāti , no mettacittoV2.136 ;
jegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā vantaṃ vā kheḷaṃ vā nīharituṃ ;
nappaṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ [ samādāpetuṃ (?) mahāva .366] samuttejetuṃ sampahaṃsetuṃ .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehiT3.163 samannāgato gilānupaṭṭhāko nālaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ .
‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātuṃ .
Katamehi pañcahi ?
Paṭibalo hoti bhesajjaṃ saṃvidhātuṃ ;
sappāyāsappāyaṃ jānāti , asappāyaṃ apanāmeti , sappāyaṃ upanāmeti ;
mettacitto gilānaṃ upaṭṭhāti , no āmisantaro ;
ajegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā vantaṃ vā kheḷaṃ vā nīharituṃ ;
paṭibalo hoti gilānaṃ kālena kālaṃ dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetuṃ .
ImehiP3.145 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato gilānupaṭṭhāko alaṃ gilānaṃ upaṭṭhātun ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Paṭhamaanāyussāsuttaṃ

125.‘‘ PañcimeM2.128 , bhikkhave , dhammā anāyussā .
Katame pañca ?
Asappāyakārī hoti , sappāye mattaṃ na jānāti , apariṇatabhojī ca hoti , akālacārī ca hoti , abrahmacārī ca .
Ime kho , bhikkhave , pañca dhammā anāyussā .
‘‘ Pañcime , bhikkhave , dhammā āyussā .
Katame pañca ?
Sappāyakārī hoti , sappāye mattaṃ jānāti , pariṇatabhojī ca hoti , kālacārī ca hoti , brahmacārī ca .
Ime kho , bhikkhave , pañca dhammā āyussā ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Dutiyaanāyussāsuttaṃ

126.‘‘ Pañcime , bhikkhave , dhammā anāyussā .
Katame pañca ?
Asappāyakārī hoti , sappāye mattaṃ na jānāti , apariṇatabhojī ca hoti , dussīlo ca , pāpamitto ca .
Ime kho , bhikkhave , pañca dhammā anāyussā .
‘‘ Pañcime , bhikkhave , dhammā āyussā .
Katame pañcaT3.164 ?
Sappāyakārī hoti , sappāye mattaṃV2.137 jānāti , pariṇatabhojī ca hoti , sīlavā ca , kalyāṇamitto ca .
Ime kho , bhikkhave , pañca dhammā āyussā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Vapakāsasuttaṃ

127.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ [ vi + apa + kāsituṃ = vapakāsituṃ ].
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena , asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena , asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena , asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena , kāmasaṅkappabahulo ca viharati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu nālaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ .
‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ saṅghamhā vapakāsituṃ .
Katamehi pañcahi ?
IdhaP3.146 , bhikkhave , bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena , santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena , santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena , santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārenaM2.129 , nekkhammasaṅkappabahulo [ na kāmasaṅkappabahulo ( ka .)] ca viharati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ saṅghamhā vapakāsitun ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Samaṇasukhasuttaṃ

128.‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , samaṇadukkhāni .
Katamāni pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asantuṭṭho hoti itarītarena cīvarena , asantuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena , asantuṭṭho hoti itarītarena senāsanena , asantuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena , anabhiratoT3.165 ca brahmacariyaṃ carati .
Imāni kho , bhikkhave , pañca samaṇadukkhāni .
‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , samaṇasukhāni .
Katamāni pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena , santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena , santuṭṭho hoti itarītarenaV2.138 senāsanena , santuṭṭho hoti itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena , abhirato ca brahmacariyaṃ carati .
Imāni kho , bhikkhave , pañca samaṇasukhānī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Parikuppasuttaṃ

129.‘‘ Pañcime , bhikkhave , āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā .
Katame pañca ?
Mātā [ mātaraṃ ( ka .)] jīvitā voropitā hoti , pitā [ pitaraṃ ( ka .)] jīvitā voropito [ voropitā ( ka .)] hoti , arahaṃ [ arahantaṃ ( ka .), arahā ( syā .)] jīvitā voropito hoti , tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ uppāditaṃ hoti , saṅgho bhinno hoti .
Ime kho , bhikkhave , pañca āpāyikā nerayikā parikuppā atekicchā ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Byasanasuttaṃ

130.‘‘ PañcimāniP3.147 , bhikkhave , byasanāni .
Katamāni pañca ?
Ñātibyasanaṃ , bhogabyasanaṃ , rogabyasanaṃ , sīlabyasanaṃ , diṭṭhibyasanaṃ .
Na , bhikkhave , sattā ñātibyasanahetu vāM2.130 bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti .
Sīlabyasanahetu vā , bhikkhave , sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti .
Imāni kho , bhikkhave , pañca byasanāni .
‘‘ Pañcimā , bhikkhave , sampadā .
Katamā pañca ?
Ñātisampadā , bhogasampadā , ārogyasampadā , sīlasampadā , diṭṭhisampadā .
Na , bhikkhave , sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetuT3.166 vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti .
Sīlasampadāhetu vā , bhikkhave , sattā diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti .
Imā kho , bhikkhave , pañca sampadā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Gilānavaggo tatiyo .
TassuddānaṃV2.139 –
Gilāno satisūpaṭṭhi , dve upaṭṭhākā duvāyusā ;
Vapakāsasamaṇasukhā , parikuppaṃ byasanena cāti .