Issues
Select Version
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

(10)5. Kakudhavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

(10)5. Kakudhavaggo

1. Paṭhamasampadāsuttaṃ

91.‘‘ PañcimāV2.111 , bhikkhave , sampadā .
Katamā pañca ?
Saddhāsampadā , sīlasampadā , sutasampadā , cāgasampadā , paññāsampadā – imā kho , bhikkhave , pañca sampadā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Dutiyasampadāsuttaṃ

92.‘‘ PañcimāP3.119 , bhikkhave , sampadā .
Katamā pañca ?
Sīlasampadā , samādhisampadā , paññāsampadā , vimuttisampadā , vimuttiñāṇadassanasampadā – imā kho , bhikkhave , pañca sampadā ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Byākaraṇasuttaṃ

93.‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , aññābyākaraṇāni .
Katamāni pañca ?
Mandattā momūhattā aññaṃ byākaroti ;
pāpiccho icchāpakato aññaṃ byākaroti ;
ummādā cittakkhepā aññaṃ byākaroti ;
adhimānena aññaṃ byākaroti ;
sammadeva aññaṃ byākaroti .
Imāni kho , bhikkhave , pañca aññābyākaraṇānī ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Phāsuvihārasuttaṃ

94.‘‘ PañcimeM2.105 , bhikkhave , phāsuvihārā .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ …T3.135V2.112 tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Ime kho , bhikkhave , pañca phāsuvihārā ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Akuppasuttaṃ

95.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhati .
Katamehi pañcahi ?
IdhaP3.120 , bhikkhave , bhikkhu atthapaṭisambhidāpatto hoti , dhammapaṭisambhidāpatto hoti , niruttipaṭisambhidāpatto hoti , paṭibhānapaṭisambhidāpatto hoti , yathāvimuttaṃ cittaṃ paccavekkhati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhatī ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Sutadharasuttaṃ

96.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṃ āsevanto nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhati .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu ;
appāhāro hoti anodarikattaṃ anuyutto ;
appamiddho hoti jāgariyaṃ anuyutto ;
bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo , ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti , tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā ;
yathāvimuttaṃ cittaṃ paccavekkhati .
ImehiT3.136 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṃ āsevanto nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhatī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Kathāsuttaṃ

97.‘‘ PañcahiM2.106V2.113 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṃ bhāvento nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhati .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu ;
appāhāro hoti anodarikattaṃ anuyutto ;
appamiddhoP3.121 hoti jāgariyaṃ anuyutto ;
yāyaṃ kathā ābhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā , seyyathidaṃ – appicchakathā … pe … vimuttiñāṇadassanakathā , evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ;
yathāvimuttaṃ cittaṃ paccavekkhati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṃ bhāvento nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhatī ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Āraññakasuttaṃ

98.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu ānāpānassatiṃ bahulīkaronto nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhati .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu appaṭṭho hoti appakicco subharo susantoso jīvitaparikkhāresu ;
appāhāro hoti anodarikattaṃ anuyutto ;
appamiddho hoti jāgariyaṃ anuyutto ;
āraññako hoti pantasenāsano ;
yathāvimuttaṃ cittaṃ paccavekkhati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgatoT3.137 bhikkhu ānāpānassatiṃ bahulīkaronto nacirasseva akuppaṃ paṭivijjhatī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Sīhasuttaṃ

99.‘‘ Sīho , bhikkhave , migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati ;
āsayā nikkhamitvā vijambhati ;
vijambhitvā samantā catuddisaṃ [ catuddisā ( syā . kaṃ . pī . ka .) a . ni .4.33; saṃ . ni .3.78 passitabbaṃ ] anuviloketi ;
samantā catuddisaṃ [ catuddisā ( syā . kaṃ . pī . ka .) a . ni .4.33; saṃ . ni .3.78 passitabbaṃ ] anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati ;
tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati .
So hatthissa cepi pahāraṃ deti , sakkaccaññeva pahāraṃ deti , no asakkaccaṃ ;
mahiṃsassa [ mahisassa ( sī . syā . kaṃ . pī .)] cepi pahāraṃ deti , sakkaccaññeva pahāraṃ deti , no asakkaccaṃ ;
gavassa cepi pahāraṃ deti , sakkaccaññeva pahāraṃ deti , no asakkaccaṃ ;
dīpissa cepiM2.107 pahāraṃ deti , sakkaccaññeva pahāraṃ detiV2.114 , no asakkaccaṃ ;
khuddakānañcepiP3.122 pāṇānaṃ pahāraṃ deti antamaso sasabiḷārānampi [ sasabiḷārānaṃ ( ka .)], sakkaccaññeva pahāraṃ deti , no asakkaccaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
‘ Mā me yoggapatho nassā ’ ti .
‘‘ Sīhoti kho , bhikkhave , tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa .
Yaṃ kho , bhikkhave , tathāgato parisāya dhammaṃ deseti , idamassa hoti sīhanādasmiṃ .
Bhikkhūnañcepi , bhikkhave , tathāgato dhammaṃ deseti , sakkaccaññeva tathāgato dhammaṃ deseti , no asakkaccaṃ ;
bhikkhunīnañcepi , bhikkhave , tathāgato dhammaṃ deseti , sakkaccaññeva tathāgato dhammaṃ deseti , no asakkaccaṃ ;
upāsakānañcepi , bhikkhave , tathāgato dhammaṃ deseti , sakkaccaññevaT3.138 tathāgato dhammaṃ deseti , no asakkaccaṃ ;
upāsikānañcepi , bhikkhave , tathāgato dhammaṃ deseti , sakkaccaññeva tathāgato dhammaṃ deseti , no asakkaccaṃ ;
puthujjanānañcepi , bhikkhave , tathāgato dhammaṃ deseti antamaso annabhāranesādānampi [ annabhāranesādānaṃ ( ka .)], sakkaccaññeva tathāgato dhammaṃ deseti , no asakkaccaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Dhammagaru , bhikkhave , tathāgato dhammagāravo ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Kakudhatherasuttaṃ

100. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme .[ cūḷava .333,341] Tena kho pana samayena kakudho nāma koliyaputto [ koḷīyaputto ( sī . syā . ka .)] āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko adhunākālaṅkato aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno .
Tassa evarūpo attabhāvapaṭilābho hoti – seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni [ māgadhikāni ( sī . pī . ka .)] gāmakkhettāni .
So tena attabhāvapaṭilābhena neva attānaṃ [ nevattānaṃ byābādheti ( sī .)] no paraṃ byābādheti .
Atha kho kakudho devaputto yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitoP3.123 kho kakudho devaputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃM2.108 etadavoca –
‘‘ devadattassa , bhante , evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji –
‘ ahaṃ bhikkhusaṅghaṃ pariharissāmī ’ ti .
Sahacittuppādā ca , bhante , devadatto tassā iddhiyā parihīno ’’ ti .
Idamavoca kakudho devaputto .
Idaṃ vatvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi .
AthaV2.115 kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkamiT3.139 ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Kakudho nāma , bhante , koliyaputto mamaṃ upaṭṭhāko adhunākālaṅkato aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapanno hoti .
Tassa evarūpo attabhāvapaṭilābho – seyyathāpi nāma dve vā tīṇi vā māgadhakāni gāmakkhettāni .
So tena attabhāvapaṭilābhena neva attānaṃ no paraṃ byābādheti .
Atha kho , bhante , kakudho devaputto yenāhaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho , bhante , kakudho devaputto maṃ etadavoca –
‘ devadattassa , bhante , evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ahaṃ bhikkhusaṅghaṃ pariharissāmīti .
Sahacittuppādā ca , bhante , devadatto tassā iddhiyā parihīno ’ ti .
Idamavoca , bhante , kakudho devaputto .
Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana te , moggallāna , kakudho devaputto cetasā ceto paricca vidito –
‘ yaṃ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṃ taṃ tatheva hoti , no aññathā ’’’ ti ?
‘‘ Cetasā ceto paricca vidito me , bhante , kakudho devaputto –
‘ yaṃ kiñci kakudho devaputto bhāsati sabbaṃ taṃ tatheva hoti , no aññathā ’’’ ti .
‘‘ Rakkhassetaṃ , moggallāna , vācaṃ !( Rakkhassetaṃ , moggallāna , vācaṃ )[() sī . syā . kaṃ . pī . potthakesu natthi cūḷava .333 pana sabbatthapi dissatiyeva ]!
Idāni so moghapuriso attanāva attānaṃ pātukarissatiT3.140 .
‘‘ Pañcime , moggallāna , satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame pañca ?
IdhaP3.124 , moggallāna , ekacco satthā aparisuddhasīlo samāno ‘ parisuddhasīlomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me sīlaṃ pariyodātaṃM2.109 asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Tamenaṃ sāvakā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ kho bhavaṃ satthā aparisuddhasīlo samāno parisuddhasīlomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me sīlaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Mayañceva kho pana gihīnaṃ āroceyyāma , nāssassa manāpaṃ .
Yaṃ kho panassa amanāpaṃ , kathaṃ naṃ [ kathaṃ nu taṃ ( sī .), kathaṃ nu ( syā . kaṃ . pī . ka .), kathaṃ taṃ ( katthaci )] mayaṃ tena samudācareyyāma –
‘ sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
yaṃ tumo karissati tumova tena paññāyissatī ’ tiT3.141V2.116 .
Evarūpaṃ kho , moggallāna , satthāraṃ sāvakā sīlato rakkhanti ;
evarūpo ca pana satthā sāvakehi sīlato rakkhaṃ paccāsīsati [ paccāsiṃsati ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
‘‘ Puna caparaṃ , moggallāna , idhekacco satthā aparisuddhājīvo samāno ‘ parisuddhājīvomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṃkiliṭṭho ’ ti .
Tamenaṃ sāvakā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ kho bhavaṃ satthā aparisuddhājīvo samāno parisuddhājīvomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṃkiliṭṭho ’ ti .
Mayañceva kho pana gihīnaṃ āroceyyāma , nāssassa manāpaṃ .
Yaṃ kho panassa amanāpaṃ , kathaṃ naṃ mayaṃ tena samudācareyyāma –
‘ sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
yaṃ tumo karissati tumova tena paññāyissatī ’ ti .
Evarūpaṃ kho , moggallāna , satthāraṃ sāvakā ājīvato rakkhanti ;
evarūpo ca pana satthā sāvakehi ājīvato rakkhaṃ paccāsīsati .
‘‘ Puna caparaṃ , moggallāna , idhekacco satthā aparisuddhadhammadesano samāno ‘ parisuddhadhammadesanomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṃkiliṭṭhā ’ ti .
Tamenaṃ sāvakā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ kho bhavaṃ satthā aparisuddhadhammadesano samāno parisuddhadhammadesanomhī ’ tiP3.125 paṭijānāti ‘ parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṃkiliṭṭhā ’ ti .
Mayañceva kho pana gihīnaṃ āroceyyāma , nāssassa manāpaṃ .
Yaṃ kho panassa amanāpaṃ , kathaṃ naṃ mayaṃ tena samudācareyyāma –
‘ sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
yaṃT3.142 tumo karissati tumova tena paññāyissatī ’ ti .
Evarūpaṃ kho , moggallāna , satthāraṃ sāvakā dhammadesanato rakkhantiM2.110 ;
evarūpo ca pana satthā sāvakehi dhammadesanato rakkhaṃ paccāsīsati .
‘‘ Puna caparaṃ , moggallāna , idhekacco satthā aparisuddhaveyyākaraṇo samāno ‘ parisuddhaveyyākaraṇomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me veyyākaraṇaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Tamenaṃ sāvakā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ kho bhavaṃ satthā aparisuddhaveyyākaraṇo samāno parisuddhaveyyākaraṇomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me veyyākaraṇaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Mayañceva kho pana gihīnaṃ āroceyyāma , nāssassa manāpaṃV2.117 .
Yaṃ kho panassa amanāpaṃ , kathaṃ naṃ mayaṃ tena samudācareyyāma –
‘ sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
yaṃ tumo karissati tumova tena paññāyissatī ’ ti .
Evarūpaṃ kho , moggallāna , satthāraṃ sāvakā veyyākaraṇato rakkhanti ;
evarūpo ca pana satthā sāvakehi veyyākaraṇato rakkhaṃ paccāsīsati .
‘‘ Puna caparaṃ , moggallāna , idhekacco satthā aparisuddhañāṇadassano samāno ‘ parisuddhañāṇadassanomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me ñāṇadassanaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Tamenaṃ sāvakā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ kho bhavaṃ satthā aparisuddhañāṇadassano samāno parisuddhañāṇadassanomhī ’ ti paṭijānāti ‘ parisuddhaṃ me ñāṇadassanaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Mayañceva kho pana gihīnaṃ āroceyyāma , nāssassa manāpaṃ .
Yaṃ kho panassa amanāpaṃ , kathaṃ naṃ mayaṃ tena samudācareyyāmaP3.126 –
‘ sammannati kho pana cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
yaṃ tumo karissati tumova tena paññāyissatī ’ ti .
Evarūpaṃ kho , moggallāna , satthāraṃ sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti ;
evarūpo ca pana satthā sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṃ paccāsīsati .
Ime kho , moggallāna , pañca satthāro santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
‘‘ Ahaṃ kho pana , moggallāna , parisuddhasīlo samāno ‘ parisuddhasīlomhī ’ ti paṭijānāmi ‘ parisuddhaṃ me sīlaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Na ca maṃ sāvakā sīlato rakkhanti , na cāhaṃ sāvakehi sīlato rakkhaṃ paccāsīsāmi .
Parisuddhājīvo samāno ‘ parisuddhājīvomhī ’ ti paṭijānāmi ‘ parisuddho me ājīvo pariyodāto asaṃkiliṭṭho ’ ti .
Na ca maṃ sāvakāM2.111 ājīvato rakkhanti , na cāhaṃ sāvakehi ājīvatoT3.143 rakkhaṃ paccāsīsāmi .
Parisuddhadhammadesano samāno ‘ parisuddhadhammadesanomhī ’ ti paṭijānāmi ‘ parisuddhā me dhammadesanā pariyodātā asaṃkiliṭṭhā ’ ti .
Na ca maṃ sāvakā dhammadesanato rakkhanti , na cāhaṃ sāvakehi dhammadesanato rakkhaṃ paccāsīsāmi .
Parisuddhaveyyākaraṇo samāno ‘ parisuddhaveyyākaraṇomhī ’ ti paṭijānāmi ‘ parisuddhaṃ me veyyākaraṇaṃ pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Na ca maṃ sāvakā veyyākaraṇato rakkhanti , na cāhaṃ sāvakehi veyyākaraṇato rakkhaṃ paccāsīsāmi .
Parisuddhañāṇadassano samāno ‘ parisuddhañāṇadassanomhī ’ ti paṭijānāmi ‘ parisuddhaṃ me ñāṇadassanaṃV2.118 pariyodātaṃ asaṃkiliṭṭhan ’ ti .
Na ca maṃ sāvakā ñāṇadassanato rakkhanti , na cāhaṃ sāvakehi ñāṇadassanato rakkhaṃ paccāsīsāmī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Kakudhavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
DveP3.127 sampadā byākaraṇaṃ , phāsu akuppapañcamaṃ ;
Sutaṃ kathā āraññako , sīho ca kakudho dasāti .
Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ .