10. Sotasuttaṃ
140.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati .
Katamehi
M2.143 pañcahi ?Idha , bhikkhave , rañño nāgo sotā ca hoti , hantā ca , rakkhitā ca , khantā ca , gantā ca .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , rañño nāgo sotā hoti ?
Idha , bhikkhave , rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi [ hatthidammasārathī ( sī .)] kāraṇaṃ kāreti – yadi vā katapubbaṃ yadi vā akatapubbaṃ
P3.162 – taṃ aṭṭhiṃ katvā [ aṭṭhikatvā ( sī . syā . kaṃ . pī .) a . ni .4.114] manasi katvā sabbaṃ cetasā [ sabbacetasā (?)] samannāharitvā ohitasoto suṇāti .Evaṃ kho , bhikkhave , rañño nāgo sotā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , rañño nāgo hantā hoti ?
Idha , bhikkhave , rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati [ hanti ( sī . pī .)], hatthāruhampi hanati , assampi hanati , assāruhampi hanati , rathampi hanati , rathikampi [ rathāruhampi ( pī .)] hanati , pattikampi hanati .
Evaṃ kho , bhikkhave , rañño nāgo hantā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , rañño nāgo rakkhitā hoti ?
Idha , bhikkhave , rañño nāgo saṅgāmagato
V2.153 rakkhati purimaṃ kāyaṃ , rakkhati pacchimaṃ kāyaṃ , rakkhati purime pāde , rakkhati pacchime pāde , rakkhati sīsaṃ , rakkhati kaṇṇe , rakkhati dante , rakkhati soṇḍaṃ , rakkhati vāladhiṃ , rakkhati hatthāruhaṃ .Evaṃ kho , bhikkhave , rañño nāgo rakkhitā hoti .
‘‘ Kathañca
T3.182 , bhikkhave , rañño nāgo khantā hoti ?Idha , bhikkhave , rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṃ asippahārānaṃ usuppahārānaṃ pharasuppahārānaṃ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave , rañño nāgo khantā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , rañño nāgo gantā hoti ?
Idha , bhikkhave , rañño nāgo yamenaṃ hatthidammasārathi disaṃ peseti – yadi vā gatapubbaṃ yadi vā agatapubbaṃ – taṃ khippameva gantā hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , rañño nāgo gantā hoti .
‘‘ Imehi kho , bhikkhave , pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo , rañño aṅgaṃtveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Evamevaṃ
M2.144 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sotā ca hoti , hantā ca , rakkhitā
P3.163 ca , khantā ca , gantā ca .‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu sotā hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṃkatvā manasi katvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇāti .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu sotā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu hantā hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti , pajahati vinodeti ( hanati )[() natthi sī . pī . potthakesu a . ni .4.114] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti ;
uppannaṃ byāpādavitakkaṃ … pe … uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ … pe … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti
T3.183 , pajahati vinodeti ( hanati )[() natthi sī . pī . potthakesu a . ni .4.114] byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu hantā hoti .
‘‘ Kathañca
V2.154 , bhikkhave , bhikkhu rakkhitā hoti ?Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati cakkhundriyaṃ ;
cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu rakkhitā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu khantā hoti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṃsamakasavātātapasarīsa [… siriṃsapa ( sī . syā . kaṃ . pī .)] pasamphassānaṃ ;
duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ
M2.145 adhivāsakajātiko hoti .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu khantā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , bhikkhu gantā hoti ?
Idha
P3.164 , bhikkhave , bhikkhu yā sā disā agatapubbā iminā dīghena addhunā , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ , taṃ khippaññeva gantā hoti .Evaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu
T3.184 gantā hoti .‘‘ Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Rājavaggo catuttho .
Tassuddānaṃ –
Cakkānuvattanā rājā , yassaṃdisaṃ dve ceva patthanā ;
Appaṃsupati bhattādo , akkhamo ca sotena cāti .