Issues
Select Version
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

8. Pañcaṅgikasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Pañcaṅgikasuttaṃ

28.‘‘ AriyassaP3.25 , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanaṃ desessāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ KatamāM2.21 ca , bhikkhave , ariyassa pañcaṅgikassa sammāsamādhissa bhāvanā ?
Idha , bhikkhaveV2.22 , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti .
Seyyathāpi , bhikkhave , dakkho nhāpako [ nahāpako ( sī . pī .)] vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni [ nahānīyacuṇṇāni ( sī . pī .)] ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya .
Sāyaṃ nhānīyapiṇḍi [ sāssa nahānīyapiṇḍī ( sī . syā . kaṃ .)] snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena , na ca paggharinī .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti .
Ariyassa , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ paṭhamā bhāvanā .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajjaT3.27 viharati .
So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti .
Seyyathāpi , bhikkhave , udakarahado gambhīro ubbhidodako [ ubbhitodako ( syā . kaṃ . ka .)].
Tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ , na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ , na uttarāya disāyaP3.26 udakassa āyamukhaṃ , na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ , devo ca kālena kālaṃ sammā dhāraṃ nānuppaveccheyya [ devo ca na kālena … anupaveccheyya ( dī . ni .1.227 ādayo ; ma . ni .2.251 ādayo ]. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya ; nāssa kiñci sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa . Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ; nāssa kiñci sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti . Ariyassa , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ dutiyā bhāvanā .
‘‘ PunaM2.22 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu pītiyā ca virāgā … pe … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti .
Seyyathāpi , bhikkhave , uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃV2.23 vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni .
Tāni yāvaT3.28 caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni paripūrāni paripphuṭāni ;
nāssa kiñci sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti .
Ariyassa , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ tatiyā bhāvanā .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu sukhassa ca pahānāP3.27 … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti .
Seyyathāpi , bhikkhave , puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti ;
nāssa kiñci sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti .
Ariyassa , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ catutthā bhāvanā .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya .
Seyyathāpi , bhikkhave , aññova aññaṃ [ añño vā aññaṃ vā ( sī .), añño vā aññaṃ ( syā . kaṃ .), añño aññaṃ (?)] paccavekkheyya , ṭhito vā nisinnaṃ paccavekkheyya , nisinno vā nipannaṃ paccavekkheyya .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhuno paccavekkhaṇānimittaṃT3.29 suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya .
Ariyassa , bhikkhave , pañcaṅgikassa sammāsamādhissa ayaṃ pañcamā [ pañcamī ( sī .)] bhāvanā .
Evaṃ bhāvite khoM2.23 , bhikkhave , bhikkhu [ evaṃ bhāvite kho bhikkhave ( sī .)] ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , udakamaṇiko ādhāre ṭhapito pūro udakassa samatittiko kākapeyyoV2.24 .
Tamenaṃ balavā puriso yato yato āvajjeyya [ āvaṭṭeyya ( syā . kaṃ .)], āgaccheyya udakan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’P3.28 .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , same bhūmibhāge pokkharaṇī caturaṃsā ālibaddhā pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā .
Tamenaṃ balavā puriso yato yato āliṃ muñceyya , āgaccheyya udakan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa … pe … sati sati āyatane .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , subhūmiyaṃ catumahāpathe [ cātummahāpathe ( sī . pī .), catummahāpathe ( syā . kaṃ .)] ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodoT3.30 .
Tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , bhikkhu evaṃ bhāvite ariye pañcaṅgike sammāsamādhimhi evaṃ bahulīkate yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃP3.29 – ekopi hutvā bahudhā assaṃ … pe … yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ SoM2.24 sace ākaṅkhati –
‘ dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṃ – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace akaṅkhati –
‘ parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ – sarāgaṃV2.25 vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ , sadosaṃ vā cittaṃ … vītadosaṃ vā cittaṃ … samohaṃ vā cittaṃ … vītamohaṃ vā cittaṃ … saṃkhittaṃ vā cittaṃ … vikkhittaṃ vā cittaṃ … mahaggataṃ vā cittaṃ … amahaggataṃ vā cittaṃ … sauttaraṃ vā cittaṃ … anuttaraṃ vā cittaṃ … samāhitaṃ vā cittaṃ … asamāhitaṃ vā cittaṃ … vimuttaṃ vā cittaṃ … avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ , seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ , dvepi jātiyo … pe … iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena … pe … yathākammūpage satte pajāneyyan ’ ti , tatra tatrevaT3.31 sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .