Issues
Select Version
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

6. Dutiyayodhājīvasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Dutiyayodhājīvasuttaṃ

76.‘‘ Pañcime , bhikkhave , yodhājīvā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , ekacco yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃP3.94 sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati .
So tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati .
Tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare hananti pariyāpādenti .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭhamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati .
So tasmiṃ saṅgāme ussahatiM2.83 vāyamati .
Tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti [ upalikhanti ( ka .)], tamenaṃ apanenti ;
apanetvā ñātakānaṃ nenti .
So ñātakehi nīyamāno appatvāva ñātake antarāmagge kālaṃ karoti .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , dutiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃT3.107 sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati .
So tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati .
Tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti , tamenaṃ apanenti ;
apanetvā ñātakānaṃ nenti .
Tamenaṃ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti .
So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno teneva ābādhena kālaṃ karotiV2.89 .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , tatiyo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati .
So tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati .
Tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti , tamenaṃ apanenti ;
apanetvā ñātakānaṃ nenti .
Tamenaṃ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti .
So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno vuṭṭhāti tamhā ābādhā .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , catuttho yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati .
So taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmoP3.95 tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco yodhājīvo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , pañcamo yodhājīvo santo saṃvijjamāno lokasmiṃ .
Ime kho , bhikkhave , pañca yodhājīvā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsu .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuT3.108 aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃM2.84 vā upanissāya viharati .
So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi .
So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā .
Tassa taṃ mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti .
So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ apaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā methunaṃ dhammaṃ paṭisevati .
‘‘ Seyyathāpi so , bhikkhave , yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati , so tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati , tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare hananti pariyāpādenti ;
tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekaccoV2.90 puggalo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati .
So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi .
So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā .
Tassa taṃ mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti .
So rāgānuddhaṃsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā .
Tassa evaṃT3.109 hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ ārāmaṃ gantvāP3.96 bhikkhūnaṃ āroceyyaṃ – rāgapariyuṭṭhitomhi [ rāgāyitomhi ( sī . syā . kaṃ )], āvuso , rāgapareto , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ ;
sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’ ti .
So ārāmaṃ gacchanto appatvāva ārāmaṃ antarāmagge sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati .
‘‘ Seyyathāpi so , bhikkhave , yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati , so tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati , tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti , tamenaṃ apanenti ;
apanetvā ñātakānaṃ nenti .
So ñātakehi nīyamāno appatvāvaM2.85 ñātake antarāmagge kālaṃ karoti ;
tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco puggalo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati .
So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi .
So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā .
Tassa taṃ mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti .
So rāgānuddhaṃsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā .
Tassa evaṃT3.110 hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ āroceyyaṃ – rāgapariyuṭṭhitomhi , āvuso , rāgapareto , na sakkomi brahmacariyaṃV2.91 sandhāretuṃ ;
sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’ ti .
So ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ āroceti –
‘ rāgapariyuṭṭhitomhi , āvuso , rāgapareto , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ ;
sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’’ ti .
‘‘ Tamenaṃ sabrahmacārī ovadanti anusāsanti –
‘ appassādāP3.97 , āvuso , kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā [ bahūpāyāsā ( sī . syā . kaṃ . pī .) pāci .417; cūḷava .65; ma . ni .1.234], ādīnavo ettha bhiyyo .
Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Maṃsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatāM2.86 bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo etthaT3.111 bhiyyo .
Sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Abhiramatāyasmā brahmacariye ;
māyasmā sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattī ’’’ ti .
‘‘ So sabrahmacārīhi evaṃ ovadiyamāno evaṃ anusāsiyamāno evamāha –
‘ kiñcāpi , āvuso , appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo ;
atha kho nevāhaṃ sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’’ ti .
So sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati .
‘‘ Seyyathāpi so , bhikkhave , yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati , so tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati , tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti , tamenaṃ apanenti ;
apanetvāP3.98 ñātakānaṃ nenti , tamenaṃ ñātakā upaṭṭhahanti paricarantiV2.92 .
So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno teneva ābādhena kālaṃ karoti ;
tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco puggalo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati .
So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena anupaṭṭhitāya satiyā asaṃvutehi indriyehi .
So tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā .
TassaT3.112 taṃ mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti .
So rāgānuddhaṃsitena cittena pariḍayhateva kāyena pariḍayhati cetasā .
Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ āroceyyaṃ – rāgapariyuṭṭhitomhi , āvuso , rāgapareto , na sakkomi brahmacariyaṃM2.87 sandhāretuṃ ;
sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’ ti .
So ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ āroceti –
‘ rāgapariyuṭṭhitomhi , āvuso , rāgapareto , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ ;
sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’’ ti .
‘‘ Tamenaṃ sabrahmacārī ovadanti anusāsanti –
‘ appassādā , āvuso , kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Maṃsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā … pe … tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā … aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā … supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā … yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā … rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā … asisūnūpamā kāmāP3.99 vuttā bhagavatā … sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā … sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo .
Abhiramatāyasmā brahmacariye ;
māyasmā sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattī ’’’ ti .
‘‘ SoT3.113 sabrahmacārīhi evaṃ ovadiyamāno evaṃ anusāsiyamāno evamāha –
‘ ussahissāmiV2.93 , āvuso , vāyamissāmi , āvuso , abhiramissāmi , āvuso !
Na dānāhaṃ , āvuso , sikkhādubbalyaṃ āvikatvā sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi so , bhikkhave , yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati , so tasmiṃ saṅgāme ussahati vāyamati , tamenaṃ ussahantaṃ vāyamantaṃ pare upalikkhanti , tamenaṃ apanenti ;
apanetvā ñātakānaṃ nenti , tamenaṃ ñātakā upaṭṭhahanti paricaranti .
So ñātakehi upaṭṭhahiyamāno paricariyamāno vuṭṭhāti tamhā ābādhā ;
tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco puggalo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati .
So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi .
SoM2.88 cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati cakkhundriyaṃ ;
cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvāT3.114 … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyenaP3.100 phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati ;
rakkhati manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ .
So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
So abhijjhaṃ loke pahāya … pe … so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi … pe …V2.94 catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .
So ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti … pe … nāparaṃ itthattāyāti pajānāti ’’.
‘‘ Seyyathāpi so , bhikkhave , yodhājīvo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā viyūḷhaṃ saṅgāmaṃ otarati , so taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṃ ajjhāvasati ;
tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evarūpopi , bhikkhave , idhekacco puggalo hoti .
Ayaṃ , bhikkhave , pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṃvijjamāno bhikkhūsu .
Ime kho , bhikkhaveT3.115 , pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṃvijjamānā bhikkhūsū ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .