5. Muṇḍarājavaggo
1. Ādiyasuttaṃ
41. Ekaṃ
V2.41P3.45 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ pañcime , gahapati , bhogānaṃ ādiyā .
Katame pañca ?
Idha , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi attānaṃ sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ
M2.39 pariharati ;mātāpitaro sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati ;
puttadāradāsakammakaraporise sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .
Ayaṃ paṭhamo bhogānaṃ ādiyo .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi
T3.49 bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi mittāmacce sukheti pīṇeti sammā sukhaṃ pariharati .Ayaṃ dutiyo bhogānaṃ ādiyo .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi yā tā honti āpadā – aggito vā udakato vā rājato vā corato vā appiyato vā dāyādato [ appiyato vā dāyādato vā ( bahūsu ) a . ni .4.61;5.148]– tathārūpāsu āpadāsu bhogehi pariyodhāya vattati , sotthiṃ attānaṃ karoti .
Ayaṃ tatiyo bhogānaṃ ādiyo .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi pañcabaliṃ kattā hoti .
Ñātibaliṃ , atithibaliṃ , pubbapetabaliṃ , rājabaliṃ , devatābaliṃ – ayaṃ catuttho bhogānaṃ ādiyo .
‘‘ Puna
V2.42 caparaṃ , gahapati , ariyasāvako uṭṭhānavīriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehiP3.46 dhammaladdhehi ye te samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti ekamattānaṃ samenti ekamattānaṃ parinibbāpenti , tathārūpesu samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ .Ayaṃ pañcamo bhogānaṃ ādiyo .
Ime kho , gahapati , pañca bhogānaṃ ādiyā .
‘‘ Tassa ce , gahapati , ariyasāvakassa ime pañca bhogānaṃ ādiye ādiyato bhogā parikkhayaṃ gacchanti , tassa evaṃ hoti –
‘ ye vata bhogānaṃ ādiyā te cāhaṃ
T3.50 ādiyāmi bhogā ca me parikkhayaṃ gacchantī ’ ti .Itissa hoti avippaṭisāro .
Tassa ce , gahapati , ariyasāvakassa ime pañca bhogānaṃ ādiye ādiyato bhogā abhivaḍḍhanti
M2.40 , tassa evaṃ hoti –‘ ye vata bhogānaṃ ādiyā te cāhaṃ ādiyāmi bhogā ca me abhivaḍḍhantī ’ ti .
Itissa hoti [ itissa hoti avippaṭisāro ,( sī . syā .)] ubhayeneva avippaṭisāro ’’ ti .
‘‘ Bhuttā bhogā bhatā bhaccā [ gatā tacchā ( ka .)], vitiṇṇā āpadāsu me ;
Uddhaggā dakkhiṇā dinnā , atho pañcabalīkatā ;
Upaṭṭhitā sīlavanto , saññatā brahmacārayo .
‘‘ Yadatthaṃ bhogaṃ iccheyya , paṇḍito gharamāvasaṃ ;
So me attho anuppatto , kataṃ ananutāpiyaṃ .
‘‘ Etaṃ [ evaṃ ( ka .)] anussaraṃ macco , ariyadhamme ṭhito naro ;
Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti [ pecca sagge ca modatīti ( sī . syā .)].
paṭhamaṃ ;
2. Sappurisasuttaṃ
42.‘‘ Sappuriso , bhikkhave , kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;
mātāpitūnaṃ [ mātāpitunnaṃ ( sī . pī .)] atthāya hitāya sukhāya hoti ;
puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;
dāsakammakaraporisassa
V2.43 atthāya hitāya sukhāya hoti ;mittāmaccānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti ;
samaṇabrāhmaṇānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , mahāmegho sabbasassāni sampādento bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;
evamevaṃ
P3.47 kho , bhikkhave , sappuriso kuleT3.51 jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;mātāpitūnaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti ;
puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;
dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti ;
mittāmaccānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti ;
samaṇabrāhmaṇānaṃ atthāya hitāya sukhāya hotī ’’ ti .
‘‘ Hito bahunnaṃ paṭipajja bhoge , taṃ devatā rakkhati dhammaguttaṃ ;
Bahussutaṃ sīlavatūpapannaṃ , dhamme ṭhitaṃ na vijahati [ vijahāti ( sī . syā . kaṃ . pī .)] kitti .
‘‘ Dhammaṭṭhaṃ
M2.41 sīlasampannaṃ , saccavādiṃ hirīmanaṃ ;Nekkhaṃ jambonadasseva , ko taṃ ninditumarahati ;
Devāpi naṃ pasaṃsanti , brahmunāpi pasaṃsito ’’ ti .
dutiyaṃ ;
3. Iṭṭhasuttaṃ
43. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Pañcime , gahapati , dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .
Katame pañca ?
Āyu , gahapati , iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ ;
vaṇṇo iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ ;
sukhaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ dullabhaṃ lokasmiṃ ;
yaso iṭṭho kanto manāpo dullabho lokasmiṃ ;
saggā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .
Ime
T3.52 kho , gahapati , pañca dhammā iṭṭhā kantā manāpā dullabhā lokasmiṃ .‘‘ Imesaṃ
V2.44 kho , gahapati , pañcannaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ na āyācanahetuP3.48 vā patthanāhetu vā [ na patthanāhetu vā ( syā . kaṃ . pī .)] paṭilābhaṃ vadāmi .Imesaṃ kho , gahapati , pañcannaṃ dhammānaṃ iṭṭhānaṃ kantānaṃ manāpānaṃ dullabhānaṃ lokasmiṃ āyācanahetu vā patthanāhetu vā paṭilābho abhavissa , ko idha kena hāyetha ?
‘‘ Na kho , gahapati , arahati ariyasāvako āyukāmo āyuṃ āyācituṃ vā abhinandituṃ vā āyussa vāpi hetu .
Āyukāmena , gahapati , ariyasāvakena āyusaṃvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā .
Āyusaṃvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā āyupaṭilābhāya saṃvattati .
So lābhī hoti āyussa dibbassa vā mānusassa vā .
‘‘ Na kho , gahapati , arahati ariyasāvako vaṇṇakāmo vaṇṇaṃ āyācituṃ vā abhinandituṃ vā vaṇṇassa vāpi hetu .
Vaṇṇakāmena , gahapati , ariyasāvakena vaṇṇasaṃvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā .
Vaṇṇasaṃvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā vaṇṇapaṭilābhāya saṃvattati .
So lābhī hoti vaṇṇassa dibbassa vā mānusassa vā .
‘‘ Na
M2.42 kho , gahapati , arahati ariyasāvako sukhakāmo sukhaṃ āyācituṃ vā abhinandituṃ vā sukhassa vāpi hetu .Sukhakāmena , gahapati , ariyasāvakena sukhasaṃvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā .
Sukhasaṃvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā sukhapaṭilābhāya saṃvattati .
So lābhī hoti sukhassa dibbassa vā mānusassa vā .
‘‘ Na kho , gahapati , arahati ariyasāvako yasakāmo yasaṃ
T3.53 āyācituṃ vā abhinandituṃ vā yasassa vāpi hetu .Yasakāmena , gahapati , ariyasāvakena yasasaṃvattanikā paṭipadā paṭipajjitabbā .
Yasasaṃvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā yasapaṭilābhāya saṃvattati .
So lābhī hoti yasassa dibbassa vā mānusassa vā .
‘‘ Na kho , gahapati , arahati ariyasāvako saggakāmo saggaṃ āyācituṃ vā abhinandituṃ vā saggānaṃ vāpi hetu .
Saggakāmena , gahapati , ariyasāvakena saggasaṃvattanikā paṭipadā
V2.45 paṭipajjitabbā .Saggasaṃvattanikā hissa paṭipadā paṭipannā saggapaṭilābhāya saṃvattati .
So lābhī hoti saggānan ’’ ti .
‘‘ Āyuṃ vaṇṇaṃ yasaṃ kittiṃ , saggaṃ uccākulīnataṃ ;
Ratiyo patthayānena [ patthayamānena ( ka .)], uḷārā aparāparā .
‘‘ Appamādaṃ pasaṃsanti , puññakiriyāsu paṇḍitā ;
‘‘ Appamatto
P3.49 ubho atthe , adhigaṇhāti paṇḍito .‘‘ Diṭṭhe dhamme ca [ diṭṭheva dhamme ( sī .)] yo attho , yo cattho samparāyiko ;
Atthābhisamayā dhīro , paṇḍitoti pavuccatī ’’ ti .
tatiyaṃ ;
4. Manāpadāyīsuttaṃ
44. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino vesālikassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho uggo gahapati vesāliko
T3.54 yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
M2.43 ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinno kho uggo gahapati vesāliko bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Sammukhā metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –
‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti .
Manāpaṃ me , bhante , sālapupphakaṃ [ sālipupphakaṃ ( ka .)] khādanīyaṃ ;
taṃ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
‘‘ Sammukhā metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –
‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti .
Manāpaṃ me , bhante , sampannakolakaṃ sūkaramaṃsaṃ [ sampannasūkaramaṃsaṃ ( sī .), sampannavarasūkaramaṃsaṃ ( syā .)];
taṃ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
‘‘ Sammukhā
V2.46 metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti .
Manāpaṃ me , bhante , nibbattatelakaṃ [ nibaddhatelakaṃ ( pī . sī . aṭṭha .), nibbaṭṭatelakaṃ ( syā . aṭṭha .)] nāliyasākaṃ ;
taṃ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
‘‘ Sammukhā metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –
‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti .
Manāpo me , bhante , sālīnaṃ odano vicitakāḷako [ vigatakālako ( syā . kaṃ . pī . ka .)] anekasūpo anekabyañjano ;
taṃ me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
‘‘ Sammukhā
P3.50 metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti .
Manāpāni me , bhante , kāsikāni vatthāni ;
tāni me bhagavā paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
‘‘ Sammukhā metaṃ , bhante , bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ –
‘ manāpadāyī labhate manāpan ’ ti
T3.55 .Manāpo me , bhante , pallaṅko gonakatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo [ kādalimigapavarapaccattharaṇo ( sī .)] sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno .
Api ca , bhante , mayampetaṃ jānāma –
‘ netaṃ bhagavato kappatī ’ ti .
Idaṃ me , bhante , candanaphalakaṃ agghati adhikasatasahassaṃ ;
taṃ me bhagavā
M2.44 paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya .
Atha kho bhagavā uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ iminā anumodanīyena anumodi –
‘‘ Manāpadāyī labhate manāpaṃ ,
Yo ujjubhūtesu [ ujubhūtesu ( syā . kaṃ . pī .)] dadāti chandasā ;
Acchādanaṃ sayanamannapānaṃ [ sayanamathannapānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)],
Nānāppakārāni ca paccayāni .
‘‘ Cattañca muttañca anuggahītaṃ [ anaggahītaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)],
Khettūpame arahante viditvā ;
So
V2.47 duccajaṃ sappuriso cajitvā ,Manāpadāyī labhate manāpan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ iminā anumodanīyena anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho uggo gahapati vesāliko aparena samayena kālamakāsi .
Kālaṅkato [ kālakato ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ca uggo gahapati vesāliko aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapajji .
Tena kho pana samayena bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho uggo devaputto
T3.56 abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃP3.51 jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho uggaṃ devaputtaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ kacci te , ugga , yathādhippāyo ’’ ti ?
‘‘ Taggha me , bhagavā , yathādhippāyo ’’ ti .
Atha kho bhagavā uggaṃ devaputtaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Manāpadāyī labhate manāpaṃ ,
Aggassa dātā labhate punaggaṃ ;
Varassa dātā varalābhi hoti ,
Seṭṭhaṃ dado seṭṭhamupeti ṭhānaṃ .
‘‘ Yo
M2.45 aggadāyī varadāyī , seṭṭhadāyī ca yo naro ;Dīghāyu yasavā hoti , yattha yatthūpapajjatī ’’ ti .
catutthaṃ ;
5. Puññābhisandasuttaṃ
45.‘‘ Pañcime , bhikkhave , puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti .
‘‘ Katame pañca ?
Yassa , bhikkhave , bhikkhu cīvaraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ
V2.48 upasampajja viharati , appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati .‘‘ Yassa , bhikkhave , bhikkhu piṇḍapātaṃ paribhuñjamāno … pe … yassa , bhikkhave , bhikkhu vihāraṃ paribhuñjamāno … pe … yassa , bhikkhave , bhikkhu mañcapīṭhaṃ
T3.57 paribhuñjamāno … pe ….‘‘ Yassa , bhikkhave , bhikkhu gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjamāno appamāṇaṃ cetosamādhiṃ upasampajja
P3.52 viharati , appamāṇo tassa puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati .Ime kho , bhikkhave , pañca puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti .
‘‘ Imehi ca pana , bhikkhave , pañcahi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ –
‘ ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī ’ ti .
Atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ –
‘ ettakāni udakāḷhakānīti vā
M2.46 ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānīti vā ;atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati ’.
Evamevaṃ kho , bhikkhave , imehi pañcahi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ –
‘ ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko
T3.58 iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī ’ ti .Atha kho asaṅkheyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchatī ’’ ti .
‘‘ Mahodadhiṃ
V2.49 aparimitaṃ mahāsaraṃ ,Bahubheravaṃ ratnagaṇānamālayaṃ ;
Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā [ maccha gaṇasaṃghasevitā ( syā . kaṃ . ka .) saṃ . ni .5.1037 passitabbaṃ ],
Puthū savantī upayanti sāgaraṃ .
‘‘ Evaṃ
P3.53 naraṃ annadapānavatthadaṃ ,Seyyānisajjattharaṇassa dāyakaṃ ;
Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṃ ,
Najjo yathā vārivahāva sāgaran ’’ ti .
pañcamaṃ ;
6. Sampadāsuttaṃ
46.‘‘ Pañcimā , bhikkhave , sampadā .
Katamā pañca ?
Saddhāsampadā , sīlasampadā , sutasampadā , cāgasampadā , paññāsampadā – imā kho , bhikkhave , pañca sampadā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Dhanasuttaṃ
47.‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , dhanāni .
Katamāni pañca ?
Saddhādhanaṃ , sīladhanaṃ , sutadhanaṃ , cāgadhanaṃ , paññādhanaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , saddhādhanaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā … pe … satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , saddhādhanaṃ .
‘‘ Katamañca
M2.47V2.50 , bhikkhave , sīladhanaṃ ?Idha , bhikkhave , ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
T3.59 paṭivirato hoti .Idaṃ vuccati , bhikkhave , sīladhanaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , sutadhanaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako bahussuto hoti … pe … diṭṭhiyā suppaṭividdho .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , sutadhanaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , cāgadhanaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , cāgadhanaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , paññādhanaṃ ?
Idha , bhikkhave , ariyasāvako paññavā hoti , udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , paññādhanaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , pañca dhanānī ’’ ti .
[ a . ni .4.52]‘‘ Yassa
P3.54 saddhā tathāgate , acalā suppatiṭṭhitā ;Sīlañca yassa kalyāṇaṃ , ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ .
‘‘ Saṅghe pasādo yassatthi , ujubhūtañca dassanaṃ ;
Adaliddoti taṃ āhu , amoghaṃ tassa jīvitaṃ .
‘‘ Tasmā saddhañca sīlañca , pasādaṃ dhammadassanaṃ ;
Anuyuñjetha medhāvī , saraṃ buddhāna sāsanan ’’ ti .
sattamaṃ ;
8. Alabbhanīyaṭhānasuttaṃ
48.‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
Katamāni pañca ?
‘ Jarādhammaṃ mā jīrī ’ ti alabbhanīyaṃ ṭhānaṃ samaṇena
T3.60 vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .‘ Byādhidhammaṃ mā byādhīyī ’ ti [ vyādhidhammaṃ ‘‘ mā vyādhīyī ’’ ti ( sī . pī .)]… pe …‘ maraṇadhammaṃ mā mīyī ’ ti …‘ khayadhammaṃ mā khīyī ’ ti …‘ nassanadhammaṃ mā nassī ’ ti alabbhanīyaṃ ṭhānaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
‘‘ Assutavato
V2.51M2.48 , bhikkhave , puthujjanassa jarādhammaṃ jīrati .So jarādhamme jiṇṇe na iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa [ mayhamevekassa ( sī .)] jarādhammaṃ jīrati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ jarādhammaṃ jīrati .
Ahañceva [ ahañce (?)] kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ [ kammantopi nappavatteyya ( ka .)], amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .
So jarādhamme jiṇṇe socati kilamati paridevati , urattāḷiṃ kandati , sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave –
‘ assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṃyeva paritāpeti ’’’.
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , assutavato puthujjanassa byādhidhammaṃ
P3.55 byādhīyati … pe … maraṇadhammaṃ mīyati … khayadhammaṃ khīyati … nassanadhammaṃ nassati .So nassanadhamme naṭṭhe na iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa nassanadhammaṃ nassati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ nassanadhammaṃ nassati .
Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ
T3.61 , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .So nassanadhamme naṭṭhe socati kilamati paridevati , urattāḷiṃ kandati , sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave –
‘ assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṃyeva paritāpeti ’’’.
‘‘ Sutavato ca kho , bhikkhave , ariyasāvakassa jarādhammaṃ jīrati .
So jarādhamme jiṇṇe iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa jarādhammaṃ jīrati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ jarādhammaṃ jīrati .
Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .
So jarādhamme jiṇṇe na socati na kilamati na paridevati , na urattāḷiṃ kandati , na sammohaṃ āpajjati
M2.49 .Ayaṃ vuccati , bhikkhave –
‘ sutavā ariyasāvako abbuhi [ abbahi ( sī .)] savisaṃ sokasallaṃ , yena viddho assutavā puthujjano attānaṃyeva paritāpeti .
Asoko visallo ariyasāvako attānaṃyeva parinibbāpeti ’’’.
‘‘ Puna
V2.52 caparaṃ , bhikkhave , sutavato ariyasāvakassa byādhidhammaṃ byādhīyati … pe … maraṇadhammaṃ mīyati … khayadhammaṃ khīyati … nassanadhammaṃ nassati .So nassanadhamme
T3.62 naṭṭhe iti paṭisañcikkhati –‘ na kho mayhevekassa nassanadhammaṃ nassati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ nassanadhammaṃ
P3.56 nassati .Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .
So nassanadhamme naṭṭhe na socati na kilamati na paridevati , na urattāḷiṃ kandati , na sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave –
‘ sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṃ sokasallaṃ , yena viddho assutavā puthujjano attānaṃyeva paritāpeti .
Asoko visallo ariyasāvako attānaṃyeva parinibbāpetī ’’’ ti .
‘‘ Imāni kho , bhikkhave , pañca alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin ’’ ti .
[ jā .1.5.96 jātakepi ]‘‘ Na socanāya paridevanāya ,
Atthodha labbhā [ attho idha labbhati ( syā .), attho idha labbhā ( pī .)] api appakopi ;
Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā ,
Paccatthikā attamanā bhavanti .
‘‘ Yato ca kho paṇḍito āpadāsu ,
Na vedhatī atthavinicchayaññū ;
Paccatthikāssa
T3.63 dukhitā bhavanti ,Disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ .
‘‘ Jappena
M2.50 mantena subhāsitena ,Anuppadānena paveṇiyā vā ;
Yathā yathā yattha [ yathā yathā yattha yattha ( ka .)] labhetha atthaṃ ,
Tathā tathā tattha parakkameyya .
‘‘ Sace
V2.53 pajāneyya alabbhaneyyo ,Mayāva [ mayā vā ( syā . kaṃ . pī .)] aññena vā esa attho ;
Asocamāno adhivāsayeyya ,
Kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī ’’ ti .
aṭṭhamaṃ ;
9. Kosalasuttaṃ
49. Ekaṃ
P3.57 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
( Tena kho pana samayena mallikā devī kālaṅkatā hoti .)[() natthi ( sī .)] Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake āroceti –
‘‘ mallikā devī , deva [ deva devī ( syā . kaṃ . pī .)], kālaṅkatā ’’ ti .
Evaṃ vutte rājā pasenadi kosalo dukkhī dummano pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi .
Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ dukkhiṃ dummanaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ
T3.64 appaṭibhānaṃ viditvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –‘‘ pañcimāni , mahārāja , alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
Katamāni pañca ?
‘ Jarādhammaṃ mā jīrī ’ ti alabbhanīyaṃ ṭhānaṃ … pe … na socanāya paridevanāya … pe … kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Nāradasuttaṃ
50. Ekaṃ samayaṃ āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme .
Tena kho pana samayena muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā
M2.51 hoti piyā manāpā .So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati [ nahāyati ( sī . syā . kaṃ . pī .)] na vilimpati na bhattaṃ bhuñjati na kammantaṃ payojeti – rattindivaṃ [ rattidivaṃ ( ka .)] bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito .
Atha kho muṇḍo rājā piyakaṃ kosārakkhaṃ [ sokārakkhaṃ ( syā .)]
V2.54 āmantesi –‘‘ tena hi , samma piyaka
P3.58 , bhaddāya deviyā sarīraṃ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjatha , yathā mayaṃ bhaddāya deviyā sarīraṃ cirataraṃ passeyyāmā ’’ ti .‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhaddāya deviyā sarīraṃ āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujji .
Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi –
‘‘ imassa kho muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā .
So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṃ bhuñjati na kammantaṃ payojeti
T3.65 – rattindivaṃ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito .Kaṃ [ kiṃ ( ka .)] nu kho muṇḍo rājā samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyya , yassa dhammaṃ sutvā sokasallaṃ pajaheyyā ’’ ti !
Atha kho piyakassa kosārakkhassa etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme .
Taṃ kho panāyasmantaṃ nāradaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato –
‘ paṇḍito viyatto [ vyatto ( sī . pī .), byatto ( syā . kaṃ ., dī . ni .2.407)] medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva [ buddho ceva ( ka .)] arahā ca ’[ arahā cā ’ ti (?)].
Yaṃnūna muṇḍo rājā āyasmantaṃ nāradaṃ payirupāseyya , appeva nāma muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṃ sutvā sokasallaṃ pajaheyyā ’’ ti .
Atha kho piyako kosārakkho yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā muṇḍaṃ rājānaṃ etadavoca –
‘‘ ayaṃ kho , deva , āyasmā nārado pāṭaliputte viharati kukkuṭārāme .
Taṃ kho panāyasmantaṃ nāradaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato –
‘ paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva
M2.52 arahā ca ’[ arahā cā ’ ti (?)].Yadi pana devo āyasmantaṃ nāradaṃ payirupāseyya , appeva nāma devo āyasmato nāradassa dhammaṃ sutvā sokasallaṃ pajaheyyā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , samma piyaka
P3.59 , āyasmantaṃ nāradaṃ paṭivedehi .Kathañhi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ pubbe appaṭisaṃvidito upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā ’’ ti
T3.66 !‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā yenāyasmā nārado tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāradaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho piyako kosārakkho āyasmantaṃ nāradaṃ etadavoca –
‘‘ Imassa
V2.55 , bhante , muṇḍassa rañño bhaddā devī kālaṅkatā piyā manāpā .So bhaddāya deviyā kālaṅkatāya piyāya manāpāya neva nhāyati na vilimpati na bhattaṃ bhuñjati na kammantaṃ payojeti – rattindivaṃ bhaddāya deviyā sarīre ajjhomucchito .
Sādhu , bhante , āyasmā nārado muṇḍassa rañño tathā dhammaṃ desetu yathā muṇḍo rājā āyasmato nāradassa dhammaṃ sutvā sokasallaṃ pajaheyyā ’’ ti .
‘‘ Yassadāni , piyaka , muṇḍo rājā kālaṃ maññatī ’’ ti .
Atha kho piyako kosārakkho uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ nāradaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena muṇḍo rājā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā muṇḍaṃ rājānaṃ etadavoca –
‘‘ katāvakāso kho , deva , āyasmatā nāradena .
Yassadāni devo kālaṃ maññatī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , samma piyaka , bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpehī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho piyako kosārakkho muṇḍassa rañño paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā muṇḍaṃ rājānaṃ etadavoca –
‘‘ yuttāni kho te , deva , bhadrāni bhadrāni yānāni .
Yassadāni devo kālaṃ
T3.67 maññatī ’’ ti .Atha kho muṇḍo rājā bhadraṃ yānaṃ [ bhadraṃ bhadraṃ yānaṃ ( syā . kaṃ . ka .), bhaddaṃ yānaṃ ( pī .)] abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi yena kukkuṭārāmo tena pāyāsi mahaccā [ mahacca ( bahūsu )] rājānubhāvena āyasmantaṃ nāradaṃ dassanāya .
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā , yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi .
Atha kho muṇḍo rājā
M2.53 yena āyasmā nārado tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāradaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ
P3.60 nisinnaṃ kho muṇḍaṃ rājānaṃ āyasmā nārado etadavoca –‘‘ Pañcimāni , mahārāja , alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
Katamāni pañca ?
‘ Jarādhammaṃ mā jīrī ’ ti alabbhanīyaṃ ṭhānaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
‘ Byādhidhammaṃ mā byādhīyī ’ ti … pe …‘ maraṇadhammaṃ mā mīyī ’ ti …‘ khayadhammaṃ mā khīyī ’ ti …‘ nassanadhammaṃ mā nassī ’ ti alabbhanīyaṃ ṭhānaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
‘‘ Assutavato
V2.56 , mahārāja , puthujjanassa jarādhammaṃ jīrati .So jarādhamme jiṇṇe na iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa jarādhammaṃ jīrati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ jarādhammaṃ jīrati .
Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me
T3.68 nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .So jarādhamme jiṇṇe socati kilamati paridevati , urattāḷiṃ kandati , sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , mahārāja –
‘ assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṃyeva paritāpeti ’’’.
‘‘ Puna caparaṃ , mahārāja , assutavato puthujjanassa byādhidhammaṃ byādhīyati … pe … maraṇadhammaṃ mīyati … khayadhammaṃ khīyati … nassanadhammaṃ nassati .
So nassanadhamme naṭṭhe na iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa nassanadhammaṃ nassati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ nassanadhammaṃ nassati .
Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā
P3.61 assū ’ ti .So nassanadhamme naṭṭhe socati kilamati paridevati , urattāḷiṃ kandati , sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , mahārāja –
‘ assutavā puthujjano viddho savisena sokasallena attānaṃyeva paritāpeti ’’’.
‘‘ Sutavato
M2.54 ca kho , mahārāja , ariyasāvakassa jarādhammaṃ jīrati .So jarādhamme jiṇṇe iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa jarādhammaṃ jīrati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ jarādhammaṃ jīrati .
Ahañceva kho pana jarādhamme jiṇṇe soceyyaṃ kilameyyaṃ
T3.69 parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .So jarādhamme jiṇṇe na socati na kilamati na paridevati , na urattāḷiṃ kandati , na sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , mahārāja –
‘ sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṃ sokasallaṃ , yena viddho assutavā puthujjano attānaṃyeva paritāpeti .
Asoko visallo ariyasāvako attānaṃyeva parinibbāpeti ’’’.
‘‘ Puna
V2.57 caparaṃ , mahārāja , sutavato ariyasāvakassa byādhidhammaṃ byādhīyati … pe … maraṇadhammaṃ mīyati … khayadhammaṃ khīyati … nassanadhammaṃ nassati .So nassanadhamme naṭṭhe iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho mayhevekassa nassanadhammaṃ nassati , atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ nassanadhammaṃ nassati .
Ahañceva kho pana nassanadhamme naṭṭhe soceyyaṃ kilameyyaṃ parideveyyaṃ , urattāḷiṃ kandeyyaṃ , sammohaṃ āpajjeyyaṃ , bhattampi me nacchādeyya , kāyepi dubbaṇṇiyaṃ okkameyya , kammantāpi nappavatteyyuṃ , amittāpi attamanā assu , mittāpi dummanā assū ’ ti .
So nassanadhamme naṭṭhe na socati na kilamati na paridevati , na urattāḷiṃ kandati , na sammohaṃ āpajjati .
Ayaṃ vuccati , mahārāja –
‘ sutavā ariyasāvako abbuhi savisaṃ sokasallaṃ , yena viddho assutavā puthujjano attānaṃyeva paritāpeti .
Asoko visallo ariyasāvako attānaṃyeva parinibbāpeti
T3.70 ’’’.‘‘ Imāni
P3.62 kho , mahārāja , pañca alabbhanīyāni ṭhānāni samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin ’’ ti .‘‘ Na socanāya paridevanāya ,
Atthodha labbhā api appakopi ;
Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā ,
Paccatthikā attamanā bhavanti .
‘‘ Yato
M2.55 ca kho paṇḍito āpadāsu ,Na vedhatī atthavinicchayaññū ;
Paccatthikāssa dukhitā bhavanti ,
Disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ .
‘‘ Jappena mantena subhāsitena ,
Anuppadānena paveṇiyā vā ;
Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ ,
Tathā tathā tattha parakkameyya .
‘‘ Sace
V2.58 pajāneyya alabbhaneyyo ,Mayāva aññena vā esa attho ;
Asocamāno adhivāsayeyya ,
Kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī ’’ ti [ jā .1 jātakepi ].
Evaṃ
T3.71 vutte muṇḍo rājā āyasmantaṃ nāradaṃ etadavoca –‘‘ ko nāmo [ ko nu kho ( sī . pī .)] ayaṃ , bhante , dhammapariyāyo ’’ ti ?
‘‘ Sokasallaharaṇo nāma ayaṃ , mahārāja , dhammapariyāyo ’’ ti .
‘‘ Taggha , bhante , sokasallaharaṇo [ taggha bhante sokasallaharaṇo , taggha bhante sokasallaharaṇo ( sī . syā . kaṃ . pī .)]!
Imañhi me , bhante , dhammapariyāyaṃ sutvā sokasallaṃ pahīnan ’’ ti .
Atha kho muṇḍo rājā piyakaṃ kosārakkhaṃ āmantesi –
‘‘ tena hi , samma piyaka , bhaddāya deviyā sarīraṃ jhāpetha ;
thūpañcassā karotha .
Ajjatagge dāni mayaṃ nhāyissāma ceva vilimpissāma bhattañca bhuñjissāma kammante ca payojessāmā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Muṇḍarājavaggo
P3.63 pañcamo .Tassuddānaṃ –
Ādiyo sappuriso iṭṭhā , manāpadāyībhisandaṃ ;
Sampadā ca dhanaṃ ṭhānaṃ , kosalo nāradena cāti .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ .