Issues
Select Version
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

(11)1. Phāsuvihāravaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

(11)1. Phāsuvihāravaggo

1. Sārajjasuttaṃ

101.‘‘ PañcimeT3.145V2.119M2.112 , bhikkhave , sekhavesārajjakaraṇā dhammā .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu saddho hoti , sīlavā hoti , bahussuto hoti , āraddhavīriyo hoti , paññavā hoti .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , assaddhassa sārajjaṃ hoti , saddhassa taṃ sārajjaṃ na hoti .
Tasmāyaṃ dhammo sekhavesārajjakaraṇo .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , dussīlassa sārajjaṃ hoti , sīlavato taṃ sārajjaṃ na hoti .
Tasmāyaṃ dhammo sekhavesārajjakaraṇo .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , appassutassa sārajjaṃ hoti , bahussutassa taṃ sārajjaṃ na hoti .
Tasmāyaṃ dhammo sekhavesārajjakaraṇo .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , kusītassa sārajjaṃ hoti , āraddhavīriyassa taṃ sārajjaṃ na hoti .
Tasmāyaṃ dhammo sekhavesārajjakaraṇo .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , duppaññassa sārajjaṃ hoti , paññavato taṃ sārajjaṃ na hoti .
Tasmāyaṃ dhammo sekhavesārajjakaraṇo .
Ime kho , bhikkhave , pañca sekhavesārajjakaraṇā dhammā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Ussaṅkitasuttaṃ

102.‘‘ PañcahiV2.120P3.128 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu ussaṅkitaparisaṅkito hoti pāpabhikkhūti api akuppadhammopi [ api akuppadhammo ( sī . syā . kaṃ .)].
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vesiyāgocaro vā hoti , vidhavāgocaro vā hoti , thullakumārikāgocaro vā hoti , paṇḍakagocaro vā hoti , bhikkhunīgocaro vā hoti .
‘‘ ImehiM2.113 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu ussaṅkitaparisaṅkito hoti pāpabhikkhūti api akuppadhammopī ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Mahācorasuttaṃ

103.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , aṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati , nillopampi harati , ekāgārikampi karoti , paripanthepi tiṭṭhati .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , mahācoro visamanissito ca hoti , gahananissito ca , balavanissito ca , bhogacāgī ca , ekacārī ca .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , mahācoro visamanissito hoti ?
Idha , bhikkhave , mahācoro nadīviduggaṃ vā nissito hoti pabbatavisamaṃ vā .
Evaṃ kho , bhikkhave , mahācoro visamanissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , mahācoro gahananissito hoti ?
Idha , bhikkhave , mahācoro tiṇagahanaṃ vā nissito hoti rukkhagahanaṃ vā rodhaṃ [ gedhaṃ ( sī .) a . ni .3.51] vā mahāvanasaṇḍaṃ vā .
Evaṃ kho , bhikkhave , mahācoro gahananissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , mahācoro balavanissito hoti ?
Idha , bhikkhave , mahācoro rājānaṃV2.121 vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace maṃ koci kiñciP3.129 vakkhati , ime me rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī ’ ti .
Sace naṃ koci kiñci āha , tyassa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti .
Evaṃ kho , bhikkhave , mahācoro balavanissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , mahācoro bhogacāgī hoti ?
Idha , bhikkhave , mahācoro aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace maṃ koci kiñci vakkhati , ito bhogena paṭisantharissāmī ’ ti .
Sace naṃT3.146 koci kiñci āha , tato bhogena paṭisantharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , mahācoro bhogacāgī hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , mahācoro ekacārī hoti ?
Idha , bhikkhave , mahācoro ekakova gahaṇāni [ niggahaṇāni ( sī . syā . kaṃ . pī .)] kattā hoti .
Taṃ kissa hetu ?
‘ Mā meM2.114 guyhamantā bahiddhā sambhedaṃ agamaṃsū ’ ti .
Evaṃ kho , bhikkhave , mahācoro ekacārī hoti .
‘‘ Imehi kho , bhikkhave , pañcahaṅgehi samannāgato mahācoro sandhimpi chindati nillopampi harati ekāgārikampi karoti paripanthepi tiṭṭhati .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavati .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , pāpabhikkhu visamanissito ca hoti , gahananissito ca , balavanissito ca , bhogacāgī ca , ekacārī ca .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , pāpabhikkhu visamanissito hoti ?
Idha , bhikkhave , pāpabhikkhu visamena kāyakammena samannāgato hoti , visamena vacīkammena samannāgato hoti , visamena manokammena samannāgato hoti .
Evaṃ kho , bhikkhave , pāpabhikkhu visamanissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , pāpabhikkhu gahananissito hoti ?
IdhaP3.130 , bhikkhave , pāpabhikkhu micchādiṭṭhikoV2.122 hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato .
Evaṃ kho , bhikkhave , pāpabhikkhu gahananissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , pāpabhikkhu balavanissito hoti ?
Idha , bhikkhave , pāpabhikkhu rājānaṃ vā rājamahāmattānaṃ vā nissito hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace maṃ koci kiñci vakkhati , ime me rājāno vāT3.147 rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī ’ ti .
Sace naṃ koci kiñci āha , tyassa rājāno vā rājamahāmattā vā pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti .
Evaṃ kho , bhikkhave , pāpabhikkhu balavanissito hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , pāpabhikkhu bhogacāgī hoti ?
Idha , bhikkhave , pāpabhikkhu lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ sace maṃ koci kiñci vakkhati , ito lābhena paṭisantharissāmī ’ ti .
Sace naṃ koci kiñci āha , tato lābhena paṭisantharati .
Evaṃ kho , bhikkhave , pāpabhikkhu bhogacāgī hoti .
‘‘ KathañcaM2.115 , bhikkhave , pāpabhikkhu ekacārī hoti ?
Idha , bhikkhave , pāpabhikkhu ekakova paccantimesu janapadesu nivāsaṃ kappeti .
So tattha kulāni upasaṅkamanto lābhaṃ labhati .
Evaṃ kho , bhikkhave , pāpabhikkhu ekacārī hoti .
‘‘ Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato pāpabhikkhu khataṃ upahataṃ attānaṃ pariharati , sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṃ , bahuñca apuññaṃ pasavatī ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Samaṇasukhumālasuttaṃ

104.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti .
‘‘ Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃV2.123 senāsanaṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjati , appaṃ ayācito .
Yehi khoP3.131 pana sabrahmacārīhi saddhiṃ viharatiT3.148 , tyassa [ tyāssa ( ka .) a . ni .4.87] manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpaṃyeva upahāraṃ upaharanti , appaṃ amanāpaṃ .
Yāni kho pana tāni vedayitāni pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vā , tānissa na bahudeva uppajjanti .
Appābādho hoti , catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī , āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu samaṇesu samaṇasukhumālo hoti .
‘‘ Yañhi taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya –
‘ samaṇesu samaṇasukhumālo ’ ti , mameva taṃ , bhikkhave , sammā [ mameva taṃ sammā (?)] vadamāno vadeyya –
‘ samaṇesu samaṇasukhumālo ’ tiM2.116 .
Ahañhi , bhikkhave , yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ senāsanaṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito ;
yācitova bahulaṃ gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paribhuñjāmi , appaṃ ayācito .
Yehi kho pana bhikkhūhi saddhiṃ viharāmi , te maṃ manāpeneva bahulaṃ kāyakammena samudācaranti , appaṃ amanāpenaT3.149 ;
manāpeneva bahulaṃ vacīkammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpeneva bahulaṃ manokammena samudācaranti , appaṃ amanāpena ;
manāpaṃyeva upahāraṃ upaharanti , appaṃ amanāpaṃ .
Yāni kho pana tāni vedayitāni – pittasamuṭṭhānāni vā semhasamuṭṭhānāni vā vātasamuṭṭhānāni vā sannipātikāni vā utupariṇāmajāni vā visamaparihārajāni vā opakkamikāni vā kammavipākajāni vāP3.132 – tāni me na bahudeva uppajjanti .
Appābādhohamasmi , catunnaṃ kho panasmi [ catunnaṃ kho pana ( sī .), catunnaṃ ( syā . pī .)] jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī [ nikāmalābhī homi ( sī . ka .)] akicchalābhī akasiralābhī , āsavānaṃ khayā … pe … sacchikatvā upasampajja viharāmi .
‘‘ YañhiV2.124 taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya –
‘ samaṇesu samaṇasukhumālo ’ ti , mameva taṃ , bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya –
‘ samaṇesu samaṇasukhumālo ’’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Phāsuvihārasuttaṃ

105.‘‘ Pañcime , bhikkhave , phāsuvihārā .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca , mettaṃ vacīkammaṃ … pe … mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca .
Yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni , tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca .
Yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya , tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharatiT3.150 sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca .
Ime kho , bhikkhave , pañca phāsuvihārā ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Ānandasuttaṃ

106. EkaṃM2.117 samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme .
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Kittāvatā nu kho , bhante , bhikkhu saṅghe [ bhikkhuṃsaṃgho ( syā . pī .)] viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti ?
‘‘ Yato kho , ānanda , bhikkhuP3.133 attanā [ attanā ca ( pī . ka .)] sīlasampanno hoti , no [ no ca ( ka .)] paraṃ adhisīle sampavattā [ sampavattā hoti ( ka .)];
ettāvatāpi kho , ānanda , bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti .
‘‘ Siyā pana , bhante , aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti ?
‘‘ Siyā , ānanda [ ānandāti bhagavā āvoca ( syā . pī .)]!
Yato kho , ānanda , bhikkhu attanā sīlasampanno hoti , no paraṃ adhisīle sampavattā ;
attānupekkhī ca hoti , no parānupekkhī ;
ettāvatāpi kho , ānanda , bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti .
‘‘ SiyāV2.125 pana , bhante , aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti ?
‘‘ Siyā , ānanda !
Yato kho , ānanda , bhikkhu attanā sīlasampanno hoti , no paraṃ adhisīle sampavattā ;
attānupekkhī ca hoti , no parānupekkhī ;
apaññāto ca hoti , tena ca apaññātakena no paritassati ;
ettāvatāpi kho , ānanda , bhikkhuT3.151 saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti .
‘‘ Siyā pana , bhante , aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti ?
‘‘ Siyā , ānanda !
Yato kho , ānanda , bhikkhu attanā sīlasampanno hoti , no paraṃ adhisīle sampavattā ;
attānupekkhī ca hoti , no parānupekkhī ;
apaññāto ca hoti , tena ca apaññātakena no paritassati ;
catunnañca [ catunnaṃ ( pī . ka .)] jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ;
ettāvatāpi kho , ānanda , bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti .
‘‘ SiyāM2.118 pana , bhante , aññopi pariyāyo yathā bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyyā ’’ ti ?
‘‘ Siyā , ānanda !
Yato kho , ānanda , bhikkhu attanā sīlasampanno hoti , no paraṃ adhisīle sampavattā ;
attānupekkhī ca hoti , no parānupekkhī ;
apaññātoP3.134 ca hoti , tena ca apaññātakena no paritassati ;
catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ;
āsavānañca [ āsavānaṃ ( sī . pī . ka .)] khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati ;
ettāvatāpi kho , ānanda , bhikkhu saṅghe viharanto phāsuṃ vihareyya .
‘‘ Imamhā cāhaṃ , ānanda , phāsuvihārā añño phāsuvihāro uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Sīlasuttaṃ

107.‘‘ PañcahiT3.152 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .
‘‘ KatamehiV2.126 pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlasampanno hoti , samādhisampanno hoti , paññāsampanno hoti , vimuttisampanno hoti , vimuttiñāṇadassanasampanno hoti .
‘‘ Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Asekhasuttaṃ

108.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .
‘‘ Katamehi , pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu asekhena sīlakkhandhena samannāgato hoti , asekhena samādhikkhandhena samannāgato hoti , asekhenaM2.119 paññākkhandhena samannāgato hoti , asekhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti , asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti .
Imehi kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti … pe … anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Cātuddisasuttaṃ

109.‘‘ PañcahiP3.135 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu cātuddiso hoti .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu ;
bahussuto hoti sutadharo sutasannicayoT3.153 , ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti , tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā ;
santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena ;
catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ;
āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññāV2.127 sacchikatvā upasampajja viharati .
Imehi , kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu cātuddiso hotī ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Araññasuttaṃ

110.‘‘ Pañcahi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevituṃ .
Katamehi pañcahi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sīlavā hoti … pe … samādāya sikkhati sikkhāpadesu ;
bahussuto hoti … pe … diṭṭhiyā suppaṭividdhā ;
āraddhavīriyo viharati thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu ;
catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ;
āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃP3.136 diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
ImehiM2.120 kho , bhikkhave , pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevitun ’’ ti .
Dasamaṃ .
Phāsuvihāravaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
SārajjaṃT3.154 saṅkito coro , sukhumālaṃ phāsu pañcamaṃ ;
Ānanda sīlāsekhā ca , cātuddiso araññena cāti .