Issues
Select Version
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

3. Nirodhasaccaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

204. Nirodhasacca niddese yo tassāyeva taṇhāyāti ettha ‘ yo tasseva dukkhassā ’ ti vattabbe yasmā samudayanirodheneva dukkhaṃ nirujjhati no aññathā , yathāha – ‘‘ Yathāpi mūle anupaddave daḷhe , Chinnopi rukkho punareva rūhati ; Evampi taṇhānusaye anūhate , Nibbattati dukkhamidaṃ punappunan ’’ ti .( dha . pa .338); Tasmā taṃ dukkhanirodhaṃ dassento samudayanirodhena dassetuṃ evamāha . Sīhasamānavuttino hi tathāgatā . Te dukkhaṃ nirodhentā dukkhanirodhañca dassentā hetumhi paṭipajjanti , na phale . Suvānavuttino pana aññatitthiyā . Te dukkhaṃ nirodhentā dukkhanirodhañca dassentā attakilamathānuyogenaP0.113 ceva tasseva ca desanāya phale paṭipajjanti , na hetumhīti .
204. Nirodhasacca niddese yo tassāyeva taṇhāyāti ettha ‘ yo tasseva dukkhassā ’ ti vattabbe yasmā samudayanirodheneva dukkhaṃ nirujjhati no aññathā , yathāha – ‘‘ Yathāpi mūle anupaddave daḷhe , Chinnopi rukkho punareva rūhati ; Evampi taṇhānusaye anūhate , Nibbattati dukkhamidaṃ punappunan ’’ ti .( dha . pa .338); Tasmā taṃ dukkhanirodhaṃ dassento samudayanirodhena dassetuṃ evamāha . Sīhasamānavuttino hi tathāgatā . Te dukkhaṃ nirodhentā dukkhanirodhañca dassentā hetumhi paṭipajjanti , na phale . Suvānavuttino pana aññatitthiyā . Te dukkhaṃ nirodhentā dukkhanirodhañca dassentā attakilamathānuyogenaP0.113 ceva tasseva ca desanāya phale paṭipajjanti , na hetumhīti . Sīhasamānavuttitāya satthā hetumhi paṭipajjanto yo tassāyevātiādimāha . Tattha tassāyevāti yā sā uppatti nivesavasena heṭṭhā pakāsitā tassāyeva . Asesavirāganirodhotiādīni sabbāni nibbānavevacanānevaM0.106 . Nibbānañhi āgamma taṇhā asesā virajjati nirujjhati . Tasmā taṃ ‘‘ tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho ’’ ti vuccati . Nibbānañca āgamma taṇhā cajiyati , paṭinissajjiyati , muccati , na alliyati . Tasmā nibbānaṃ ‘‘ cāgo paṭinissaggo mutti anālayo ’’ ti vuccati . Ekameva hiV0.106 nibbānaṃ . Nāmāni panassa sabbasaṅkhatānaṃ nāmapaṭipakkhavasena anekāni nibbānavevacanāneva honti , seyyathidaṃ – asesavirāganirodho , cāgo , paṭinissaggo , mutti , anālayo , rāgakkhayo , dosakkhayo , mohakkhayo , taṇhākkhayo , anuppādo , appavattaṃ , animittaṃ , appaṇihitaṃ , anāyūhanaṃ , appaṭisandhi , anupapatti , agati , ajātaṃ , ajaraṃ , abyādhi , amataṃ , asokaṃ , aparidevaṃ , anupāyāsaṃ , asaṃkiliṭṭhantiādīni .
Idāni maggena chinnāya nibbānaṃ āgamma appavattipattāyapi ca taṇhāya yesu vatthūsu tassā uppatti dassitā , tattheva abhāvaṃ dassetuṃ sā kho panesātiādimāha . Tattha yathā puriso khette jātaṃ tittaalābuvalliṃ disvā aggato paṭṭhāya mūlaṃ pariyesitvā chindeyya , sā anupubbena milāyitvā appavattiṃ gaccheyya . Tato tasmiṃ khette tittaalābu niruddhā pahīnāti vucceyya . Evameva khette tittaalābu viya cakkhādīsu taṇhā . Sā ariyamaggena mūlacchinnā nibbānaṃ āgamma appavattiṃ gacchati . Evaṃ gatā pana tesu vatthūsu khette tittaalābu viya na paññāyati . Yathā ca aṭavito core ānetvā nagarassa dakkhiṇadvāre ghāteyyuṃ , tato aṭaviyaṃ corā matāti vā māritāti vā vucceyyuṃ ; evameva aṭaviyaṃ corā viya yā cakkhādīsu taṇhā , sā dakkhiṇadvāre corā viya nibbānaṃ āgamma niruddhattā nibbāne niruddhā . Evaṃ niruddhā pana tesu vatthūsu aṭaviyaṃP0.114 corā viya na paññāyati .
Tenassā tattheva nirodhaṃ dassento ‘‘ cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhatī ’’ tiādimāha . Sesamettha uttānatthamevāti .
Tenassā tattheva nirodhaṃ dassento ‘‘ cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhatī ’’ tiādimāha . Sesamettha uttānatthamevāti .
Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .