Issues
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

(6) Aṭṭha purisadosā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

957. PurisadosātiV0.483 purisānaṃ dosā .
Na sarāmīti ‘ mayā etassa kammassa kataṭṭhānaṃ na sarāmi na sallakkhemī ’ tiP0.511 evaṃ assatibhāvena nibbeṭheti moceti .
Codakaṃyeva paṭippharatīti paṭiviruddho hutvā pharati , paṭibhāṇitabhāvena tiṭṭhati .
Kiṃ nu kho tuyhan ti ‘ tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena nāma kiṃ ’ yo tvaṃ neva vatthunā āpattiṃ , na codanaṃ jānāsī ’ ti dīpeti ; ‘ tvaṃ pi nāma evaṃ kiñci ajānanto bhaṇitabbaṃ maññissasī ’ tiM0.493 ajjhottharati .
Paccāropetīti ‘ tvaṃ pi khosī ’ tiādīni vadanto paṭiāropeti .
Paṭikarohīti desanāgāminiṃ desehi , vuṭṭhānagāminito vuṭṭhāhi tato suddhante patiṭṭhito aññaṃ codessasī ’ ti dīpeti .
Aññenāññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena vacanena vā aññaṃ kāraṇaṃ vacanaṃ vā paṭicchādeti . ‘ Āpattiṃ āpannosī ’ ti vutto ‘ ko āpanno ? Kiṃ āpanno ? Kathaṃ āpanno ? Kismiṃ āpanno ? Kaṃ bhaṇatha ? Kiṃ bhaṇathā ’ ti vadati . ‘ Evarūpaṃ kiñci tayā diṭṭhan ’ ti vutte ‘ na suṇāmī ’ ti sotaṃ vā upaneti . Bahiddhā kathaṃ apanāmetīti ‘ itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī ’ ti puṭṭho ‘ pāṭaliputtaṃ gatomhī ’ ti vatvā puna ‘ tava pāṭaliputtagamanaṃ na pucchāmā ’ ti vutte ‘ tato rājagahaṃ gatomhī ’ ti ‘ rājagahaṃ vā yāhi , brāhmaṇagehaṃ vā ; āpattiṃ āpannosī ’ ti ? ‘ Tattha me sūkaramaṃsaṃ laddhan ’ tiādīni vadanto kathaṃ bahiddhā vikkhipati . Kopan ti kupitabhāvaṃ . Dosan ti duṭṭhabhāvaṃ . Ubhayampetaṃ kodhasseva nāmaṃ . Appaccayan ti asantuṭṭhākāraṃ ; domanassassetaṃ nāmaṃ . Pātukarotīti dasseti pakāseti .
Bāhāvikkhepakaṃ bhaṇatīti bāhā vikkhipitvā alajjivacanaṃ vadati .
Anādiyitvāti cittīkārena aggahetvā avajānitvā ; anādaro hutvāti attho .
Vihesetīti viheṭheti bādhati .
Atibāḷhan ti atidaḷhaṃ atippamāṇaṃ . Mayi byāvaṭāti mayi byāpāraṃ āpannā .
Hīnāyāvattitvāti hīnassa gihibhāvassa atthāya āvattitvā ; gihī hutvāti attho .
Attamanā hothāti tuṭṭhacittā hotha ,‘ mayā labhitabbaṃ labhatha , mayā vasitabbaṭṭhāne vasatha , phāsuvihāro vo mayā kato ’ ti adhippāyena vadati .