643. Idāni yadetaṃ ‘‘ kathañca , bhikkhave , mettāsahagatena cetasā ’’ tiādinā nayena vuttaṃ padabhājanīyaṃ , tattha yasmā idaṃ kammaṭṭhānaṃ dosacaritassa sappāyaṃ , tasmā yathārūpe puggale ayaṃ mettā appanaṃ pāpuṇāti , taṃ mettāya vatthubhūtaṃ puggalaṃ tāva dassetuṃ seyyathāpi nāma ekaṃ puggalan tiādi vuttaṃ .
Tattha seyyathāpi nāmāti opammatthe nipāto , yathā ekaṃ puggalanti attho .
Piyan ti pemanīyaṃ .
Manāpan ti hadayavuḍḍhikaraṃ .
Tattha pubbeva sannivāsena paccuppannahitena vā piyo nāma hoti , sīlādiguṇasamāyogena manāpo nāma ;
dānasamānattatāhi vā piyatā , piyavacanaatthacariyatāhi manāpatā veditabbā .
Yasmā cettha piyatāya imassa byāpādassa pahānaṃ hoti , tato mettā sukhaṃ pharati , manāpatāya udāsīnatā na saṇṭhāti , hirottappañca paccupaṭṭhāti , tato hirottappānupālitā mettā na parihāyati , tasmā taṃ upamaṃ katvā idaṃ vuttaṃ – piyaṃ manāpan ti .
Mettāyeyyāti mettāya phareyya ;
tasmiṃ puggale mettaṃ kareyya pavatteyyāti attho .
Evameva
P0.379 sabbe satteti yathā piyaṃ puggalaṃ mettāyeyya , evaṃ tasmiṃ puggale appanāppattāya vasībhāvaṃ upagatāya mettāya majjhattaverisaṅkhātepi sabbe satte anukkamena pharatīti attho .Metti mettāyanātiādīni vuttatthāneva .
644. Vidisaṃ vāti padaṃ tiriyaṃ vāti etassa atthavibhāvanatthaṃ vuttaṃ .
645. Pharitvāti
V0.358 ārammaṇakaraṇavasena phusitvā .
Adhimuñcitvāti adhikabhāvena muñcitvā , yathā muttaṃ sumuttaṃ hoti suppasāritaṃ suvitthataṃ tathā muñcitvāti attho . 648. Sabbadhi ādiniddese yasmā tīṇipi etāni padāni sabbasaṅgāhikāni , tasmā nesaṃ ekatova atthaṃ dassetuṃ sabbena sabban tiādi vuttaṃ .
Tassattho heṭṭhā vuttoyeva .
650. Vipulā diniddese
M0.363 yasmā yaṃ appanāppattaṃ hutvā anantasattapharaṇavasena vipulaṃ , taṃ niyamato bhūmivasena mahaggataṃ hoti .
Yañca mahaggataṃ taṃ appamāṇagocaravasena appamāṇaṃ .
Yaṃ appamāṇaṃ taṃ paccatthikavighātavasena averaṃ .
Yañca averaṃ taṃ vihatabyāpajjatāya abyāpajjaṃ .
Tasmā ‘‘ yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggatan ’’ tiādi vuttaṃ .
Avero abyāpajjoti cettha liṅgavipariyāyena vuttaṃ .
Manena vā saddhiṃ yojanā kātabbā – yaṃ appamāṇaṃ cittaṃ , so avero mano ;
yo avero so abyāpajjoti .
Apicettha heṭṭhimaṃ heṭṭhimaṃ padaṃ uparimassa uparimassa , uparimaṃ vā uparimaṃ heṭṭhimassa heṭṭhimassa atthotipi veditabbo .