Issues
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

(33) Mahicchatā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

850. Mahicchatāniddese mahantāni vatthūni icchati , mahatī vāssa icchāti mahiccho , tassa bhāvo mahicchatā . Lakkhaṇato pana asantaguṇasambhāvanatā paṭiggahaṇe ca paribhoge ca amattaññutā – etaṃ mahicchatālakkhaṇaṃ . Mahiccho hi puggalo yathā nāma kacchapuṭavāṇijo piḷandhanabhaṇḍakaṃ hatthena gahetvā ucchaṅgepi pakkhipitabbayuttakaṃ pakkhipitvā mahājanassa passantassevaV0.447 ‘‘ ammā , asukaṃ gaṇhatha , asukaṃ gaṇhathā ’’ ti mukhena saṃvidahati . Evameva so appamattakampi attano sīlaṃ vā ganthaṃ vā dhutaguṇaṃ vā antamaso araññavāsamattakampi mahājanassa jānantasseva sambhāvetukāmoM0.455 hoti , sambhāvetvā ca pana sakaṭehipi upanīte paccaye ‘ alan ’ ti avatvā gaṇhāti . Tayo hi pūretuṃ na sakkā – aggi upādānena , samuddo udakena , mahiccho paccayehīti . Aggikkhandho samuddo ca , mahiccho cāpi puggalo ; Bahuke paccaye dente , tayo pete na pūraye . MahicchapuggaloP0.473 hi vijātamātuyāpi manaṃ gaṇhituṃ na sakkoti , pageva upaṭṭhākānaṃ . Tatrimāni vatthūni – eko kira daharabhikkhu piṭṭhapūve piyāyati . Athassa mātā paṭipattiṃ vīmaṃsamānā ‘ sace me putto paṭiggahaṇe mattaṃ jānāti , sakalampi naṃ temāsaṃ pūveheva upaṭṭhahissāmī ’ ti vassūpanāyikadivase parivīmaṃsamānā paṭhamaṃ ekaṃ pūvaṃ adāsi , tasmiṃ niṭṭhite dutiyaṃ , tasmimpi niṭṭhite tatiyaṃ . Daharo ‘ alan ’ ti avatvā khādiyeva . Mātā tassa amattaññubhāvaṃ ñatvā ‘ ajjeva me puttena sakalatemāsassa pūvā khāditā ’ ti dutiyadivasato paṭṭhāya ekapūvampi na adāsi . Tissamahārājāpi devasikaṃ cetiyapabbate bhikkhusaṅghassa dānaṃ dadamāno ‘ mahārāja , kiṃ ekameva ṭhānaṃ bhajasi ? Kiṃ aññattha dātuṃ na vaṭṭatī ’ ti jānapadehi vutto dutiyadivase anurādhapure mahādānaṃ dāpesi . Ekabhikkhupi paṭiggahaṇe mattaṃ na aññāsi . Ekamekena paṭiggahitaṃ khādanīyabhojanīyaṃ dve tayo janā ukkhipiṃsu . Rājā dutiyadivase cetiyapabbate bhikkhusaṅghaṃ nimantāpetvā rājantepuraṃ āgatakāle ‘‘ pattaṃ dethā ’’ ti āha . ‘‘ Alaṃ , mahārāja , attano pamāṇena bhikkhaṃ gaṇhissatī ’’ ti ekabhikkhupi pattaṃ na adāsi . Sabbe pamāṇayuttakameva paṭiggahesuṃ . Atha rājā āha – ‘‘ passatha tumhākaṃ bhikkhūsu ekopi mattaṃ na jānāti . Hiyyo kiñci avasesaṃ nāhosi . Ajja gahitaṃ mandaṃ , avasesameva bahū ’’ ti tesaṃ mattaññutāya attamano itaresañca amattaññutāya anattamano ahosi .