Issues
ဗားရှင်းရွေးချယ်ပါ
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

1. Suttantabhājanīyaṃ

စာရေးဆရာ: _System_commentary_ @ Administrator

431. IdāniP0.303M0.290V0.287 tadanantare iddhipādavibhaṅge cattāroti gaṇanaparicchedo . Iddhipādāti ettha ijjhatīti iddhi , samijjhati nipphajjatīti attho . Ijjhanti vā etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontītipi iddhi . Paṭhamenatthena iddhi eva pādo iddhipādo , iddhikoṭṭhāsoti attho . Dutiyenatthena iddhiyā pādoti iddhipādo ; pādoti patiṭṭhā , adhigamupāyoti attho . Tena hi yasmā uparūparivisesasaṅkhātaṃ iddhiṃ pajjanti pāpuṇanti , tasmā pādoti vuccati . Evaṃ tāva ‘‘ cattāro iddhipādā ’’ ti ettha attho veditabbo . Idāni te bhājetvā dassetuṃ idha bhikkhūtiādi āraddhaṃ . Tattha idha bhikkhūti imasmiṃ sāsane bhikkhu . Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgatan ti ettha chandahetuko chandādhiko vā samādhi chandasamādhi . Kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ . Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā . Catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ . Samannāgatan ti chandasamādhinā ca padhānasaṅkhārehi ca upetaṃ . Iddhipādan ti nipphattipariyāyena vā ijjhanakaṭṭhena ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti saṅkhaṃ gatānaṃ upacārajjhānādikusalacittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūtaṃ sesacittacetasikarāsinti attho . Yañhi parato ‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho ’’ ti vuttaṃ , taṃ iminā atthena yujjati . Iminā nayena sesesupi attho veditabbo . Yatheva hi chandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhiP0.304 chandasamādhītiV0.288 vutto , evaṃ vīriyaṃ … pe … cittaṃ . Vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīmaṃsasamādhīti vuccati .

Idāni chandasamādhiādīni padāni bhājetvā dassetuṃ kathañca bhikkhūtiādi āraddhaṃ . Tattha chandañce bhikkhu adhipatiṃ karitvāti yadi bhikkhu chandaṃ adhipatiṃ chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā samādhiṃ paṭilabhati nibbatteti , evaṃ nibbattito ayaṃ samādhi chandasamādhi nāma vuccatīti attho . VīriyañcetiādīsupiM0.291 eseva nayo . Ime vuccanti padhānasaṅkhārāti ettāvatā chandiddhipādaṃ bhāvayamānassa bhikkhuno padhānābhisaṅkhārasaṅkhātacatukiccasādhakaṃ vīriyaṃ kathitaṃ . Tadekajjhaṃ abhisaññūhitvāti taṃ sabbaṃ ekato rāsiṃ katvāti attho . Saṅkhyaṃ gacchatīti etaṃ vohāraṃ gacchatīti veditabbanti attho .

433. Idāni ‘‘ chandasamādhipadhānasaṅkhāro ’’ ti etasmiṃ padasamūhe chandādidhamme bhājetvā dassetuṃ tattha katamo chandotiādi āraddhaṃ . Taṃ uttānatthameva .
Upeto hotīti iddhipādasaṅkhāto dhammarāsi upeto hoti . Tesaṃ dhammānan ti tesaṃ sampayuttānaṃ chandādidhammānaṃ . Iddhi samiddhītiādīni sabbāni nipphattivevacanāneva . Evaṃ santepi ijjhanakaṭṭhena iddhi . Sampuṇṇā iddhi samiddhi ; upasaggena vā padaṃ vaḍḍhitaṃ . Ijjhanākāro ijjhanā . Samijjhanāti upasaggena padaṃ vaḍḍhitaṃ . Attano santāne pātubhāvavasena labhanaṃ lābho . Parihīnānampi vīriyārambhavasena puna lābho paṭilābho ; upasaggena vā padaṃ vaḍḍhitaṃ . Pattīti adhigamo . Aparihānavasena sammā pattīti sampatti . Phusanāti paṭilābhaphusanā . SacchikiriyātiP0.305 paṭilābhasacchikiriyāva . Upasampadāti paṭilābhaupasampadā evāti veditabbā . Tayābhūtassāti tena ākārena bhūtassa ; te chandādidhamme paṭilabhitvā ṭhitassāti attho . Vedanākkhandhotiādīhi chandādayo anto katvā cattāropi khandhā kathitā . Te dhammeti te cattāro arūpakkhandhe ; chandādayo vā tayo dhammetipi vuttaṃ . Āsevatītiādīni vuttatthāneva . Sesaiddhipādaniddesesupi imināva nayena attho veditabbo . EttāvatāV0.289 kiṃ kathitanti ? Catunnaṃ bhikkhūnaṃ matthakappattaṃ kammaṭṭhānaṃ kathitaṃ . Eko hi bhikkhu chandaṃ avassayati ; kattukamyatākusaladhammacchandena atthanipphattiyaṃ sati ‘ ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi , natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro ’ ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti . Eko vīriyaṃ avassayati . Eko cittaṃ , eko paññaṃ avassayati . Paññāya atthanipphattiyaṃ sati ‘ ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmiM0.292 , natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro ’ ti paññaṃ jeṭṭhakaṃ paññaṃ dhuraṃ paññaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbatteti . Kathaṃ ? Yathā hi catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā vicarantesu eko upaṭṭhānaṃ avassayi , eko sūrabhāvaṃ , eko jātiṃ , eko mantaṃ . Kathaṃ ? Tesu hi paṭhamo ‘ upaṭṭhāne appamādakāritāya atthanipphattiyā sati labbhamānaṃ lacchāmetaṃ ṭhānantaran ’ ti upaṭṭhānaṃ avassayi . Dutiyo ‘ upaṭṭhāne appamattopi ekacco saṅgāme paccupaṭṭhite saṇṭhātuṃ na sakkoti ; avassaṃ kho pana rañño paccanto kuppissati ; tasmiṃ kuppite rathadhure kammaṃ katvā rājānaṃ ārādhetvā āharāpessāmetaṃ ṭhānantaran ’ ti sūrabhāvaṃ avassayi . Tatiyo ‘ sūrabhāvepi sati ekacco hīnajātiko hoti ; jātiṃ sodhetvā ṭhānantaraṃ dadantā mayhaṃ dassantī ’ ti jātiṃ avassayi . Catuttho ‘ jātimāpi eko amantanīyo hoti ; mantena kattabbakicce uppanne āharāpessāmetaṃ ṭhānantaran ’ ti mantaṃP0.306 avassayi . Te sabbepi attano attano avassayabalena ṭhānantarāni pāpuṇiṃsu . Tattha upaṭṭhāne appamatto hutvā ṭhānantaraṃ patto viya chandaṃ avassāya kattukamyatākusaladhammacchandena atthanibbattiyaṃ sati ‘ ahaṃ lokuttaradhammaṃ nibbattessāmi , natthi mayhaṃ etassa nibbattane bhāro ’ ti chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo , raṭṭhapālatthero ( ma . ni .2.293 ādayo ) viya . So hi āyasmā chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi . Sūrabhāvena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ patto viya vīriyaṃ jeṭṭhakaṃ vīriyaṃ dhuraṃ vīriyaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo , soṇatthero ( mahāva .243) viya . So hi āyasmā vīriyaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi . JātisampattiyāV0.290 ṭhānantaraṃ patto viya cittaṃ jeṭṭhakaṃ cittaṃ dhuraṃ cittaṃ pubbaṅgamaṃ katvā lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo , sambhūtatthero viya . So hi āyasmā cittaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi . Mantaṃ avassāya ṭhānantarappatto viya vīmaṃsaṃ jeṭṭhakaṃ vīmaṃsaṃ dhuraṃ vīmaṃsaṃ pubbaṅgamaṃ katvāM0.293 lokuttaradhammanibbattako daṭṭhabbo , thero mogharājā viya . So hi āyasmā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi . Ettha ca tayo chandasamādhipadhānasaṅkhārasaṅkhātā dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi . Sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva . Vīriyacittavīmaṃsasamādhipadhānasaṅkhārasaṅkhātāpi tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi . Sesā pana sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva . Ayaṃ tāva abhedato kathā . Bhedato pana ‘ chando ’ iddhi nāma . Chandadhurena bhāvitā cattāro khandhā chandiddhipādo nāma . Samādhi padhānasaṅkhāroti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena chandiddhipāde pavisanti ; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭatiyeva . Tattheva ‘ samādhi ’ iddhi nāma . Samādhidhurena bhāvitā cattāro khandhā samādhiddhipādo nāma . ChandoP0.307 padhānasaṅkhāroti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena samādhiddhipāde pavisanti ; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva . Tattheva ‘ padhānasaṅkhāro ’ iddhi nāma . Padhānasaṅkhārabhāvitā cattāro khandhā padhānasaṅkhāriddhipādo nāma . Chando samādhīti dve dhammā saṅkhārakkhandhavasena padhānasaṅkhāriddhipāde pavisanti ; pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva . Tattheva ‘ vīriyaṃ ’ iddhi nāma ,‘ cittaṃ ’ iddhi nāma ,‘ vīmaṃsā ’ iddhi nāma … pe … pāde paviṭṭhātipi vattuṃ vaṭṭati eva . Ayaṃ bhedato kathā nāma . Ettha pana abhinavaṃ natthi ; gahitameva vibhūtadhātukaṃ kataṃ . Kathaṃ ? Chando , samādhi , padhānasaṅkhāroti ime tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi . Sesā sampayuttakā cattāro khandhā iddhipādāyeva . Ime hi tayo dhammā ijjhamānā sampayuttakehi catūhi khandhehi saddhiṃyeva ijjhanti , na vinā . Sampayuttakā pana cattāro khandhā ijjhanakaṭṭhena iddhi nāma honti , patiṭṭhānaṭṭhena pādo nāma . ‘ Iddhī ’ ti vā ‘ iddhipādo ’ ti vā na aññassa kassaci adhivacanaṃ , sampayuttakānaṃ catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacanaṃ . Vīriyaṃ , cittaṃ , vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhāroti tayo dhammā … pe … catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacanaṃ . ApicaV0.291 pubbabhāgo pubbabhāgo iddhipādo nāma ; paṭilābho paṭilābho iddhi nāmāti veditabbo . Ayamattho upacārena vā vipassanāya vā dīpetabbo . Paṭhamajjhānaparikammañhi iddhipādo nāma , paṭhamajjhānaṃ iddhi nāma . Dutiyatatiyacatutthaākāsānañcāyatana , viññāṇañcāyatanaākiñcaññāyatananevasaññānāsaññāyatanaparikammaṃM0.294 iddhipādo nāma , nevasaññānāsaññāyatanaṃ iddhi nāma . Sotāpattimaggassa vipassanā iddhipādo nāma , sotāpattimaggo iddhi nāma . Sakadāgāmi , anāgāmi , arahattamaggassa vipassanā iddhipādo nāma , arahattamaggo iddhi nāma . Paṭilābhenāpi dīpetuṃ vaṭṭatiyeva . Paṭhamajjhānañhi iddhipādo nāma , dutiyajjhānaṃ iddhi nāma ; dutiyajjhānaṃ iddhipādo nāma , tatiyajjhānaṃ iddhi nāma … pe … anāgāmimaggo iddhipādo nāma , arahattamaggo iddhi nāma . KenaṭṭhenaP0.308 iddhi ? Kenaṭṭhena pādoti ? Ijjhanakaṭṭheneva iddhi . Patiṭṭhānaṭṭheneva pādo . Evamidhāpi iddhīti vā pādoti vā na aññassa kassaci adhivacanaṃ , sampayuttakānaṃ catunnaṃ khandhānaṃyeva adhivacananti . Evaṃ vutte pana idamāhaṃsu – catunnaṃ khandhānameva adhivacanaṃ bhaveyya , yadi satthā parato uttaracūḷabhājanīyaṃ nāma na āhareyya . Uttaracūḷabhājanīye pana ‘‘ chandoyeva chandiddhipādo , vīriyameva , cittameva , vīmaṃsāva vīmaṃsiddhipādo ’’ ti kathitaṃ . Keci pana ‘‘ iddhi nāma anipphannā , iddhipādo nipphanno ’’ ti vadiṃsu . Tesaṃ vacanaṃ paṭikkhipitvā iddhīpi iddhipādopi ‘ nipphanno tilakkhaṇabbhāhato ’ ti sanniṭṭhānaṃ kataṃ . Iti imasmiṃ suttantabhājanīye lokiyalokuttaramissakā iddhipādā kathitāti . Suttantabhājanīyavaṇṇanā . 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā