(8) Cattāro vipariyāsā

1. Khandhavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. Rūpakkhandho
2. Vedanākkhandho
Saññākkhandhaniddeso
4. Saṅkhārakkhandho
5. Viññāṇakkhandho
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
Tattha rūpakkhandhaniddeso heṭṭhā rūpakaṇḍe vitthāritanayeneva veditabbo .
2. Vedanākkhandho
3. Saññākkhandho
4. Saṅkhārakkhandho
5. Viññāṇakkhandho
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
2. Āyatanavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
3. Dhātuvibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
Pañhāpucchakavaṇṇanā
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
4. Saccavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. Dukkhasaccaṃ
2. Samudayasaccaṃ
3. Nirodhasaccaṃ
Maggasaccaniddesavaṇṇanā
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
Pañhāpucchakavaṇṇanā
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
5. Indriyavibhaṅgo
1. Abhidhammabhājanīyaṃ
Pañhāpucchakavaṇṇanā
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
6. Paṭiccasamuppādavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
1. Paccayacatukkaṃ
Hetucatukkaṃ
3. Sampayuttacatukkaṃ
Aññamaññacatukkaṃ
Avijjāmūlakanayamātikā . Saṅkhārādimūlakanayamātikā
5. Paccayacatukkaṃ
6. Hetucatukkaṃ
7. Sampayuttacatukkaṃ
8. Aññamaññacatukkaṃ
9. Akusalaniddeso
10. Kusalaniddeso
11. Abyākataniddeso
12. Avijjāmūlakakusalaniddeso
13. Kusalamūlakavipākaniddeso
14. Akusalamūlakavipākaniddeso
7. Satipaṭṭhānavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. Kāyānupassanāniddeso
2. Vedanānupassanāniddeso
3. Cittānupassanāniddeso
4. Dhammānupassanāniddeso
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
8. Sammappadhānavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
9. Iddhipādavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
Idāni chandasamādhiādīni padāni bhājetvā dassetuṃ kathañca bhikkhūtiādi āraddhaṃ . Tattha chandañce bhikkhu adhipatiṃ karitvāti yadi bhikkhu chandaṃ adhipatiṃ chandaṃ jeṭṭhakaṃ chandaṃ dhuraṃ chandaṃ pubbaṅgamaṃ katvā samādhiṃ paṭilabhati nibbatteti , eva
2. Vīriyiddhipādo
3. Cittiddhipādo
4. Vīmaṃsiddhipādo
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
Tathā uttaracūḷabhājanīye chandiddhipādeV0.292 cattāri nayasahassāni vibhattāni , vīriyacittavīmaṃsiddhipāde cattāri cattārīti sabbānipi aṭṭhannaṃ catukkānaṃ vasena dvattiṃsa nayasahassāni vibhattāni . Evametaṃ nibbattitalokuttarānaṃyeva iddhipādānaṃ vase
2. Vīriyiddhipādo
3. Cittiddhipādo
4. Vīmaṃsiddhipādo
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
10. Bojjhaṅgavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
11. Maggaṅgavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
12. Jhānavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
Mātikā
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
1. Rūpāvacarakusalaṃ
2. Arūpāvacarakusalaṃ
3. Lokuttarakusalaṃ
4. Rūpāvacaravipākā
5. Arūpāvacaravipākā
6. Lokuttaravipākā
7. Rūpārūpāvacarakiriyā
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
13. Appamaññāvibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. Mettā
2. Karuṇā
3. Muditā
4. Upekkhā
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
14. Sikkhāpadavibhaṅgo
1. Abhidhammabhājanīyaṃ
2. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
15. Paṭisambhidāvibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
1. Saṅgahavāro
2. Saccavāro
Yassa kassaci pana hetuphalanibbattakassa hetuno dhammabhāvaṃ , hetuphalassa ca atthabhāvaṃ dassetuṃ ‘ hetuvāro ’ vutto . Tattha ca hetuphalakkamavasena uppaṭipāṭiyā paṭhamaṃ dhammapaṭisambhidā niddiṭṭhā .
4. Dhammavāro
5. Paṭiccasamuppādavāro
6. Pariyattivāro
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
1. Kusalavāro
2. Akusalavāro
3. Vipākavāro
4. Kiriyavāro
3. Pañhāpucchakaṃ
1. Tikaṃ
2. Dukaṃ
16. Ñāṇavibhaṅgo
1. Ekakamātikā
Dukānurūpehi pana pañcatiṃsāya dukehi dukamātikā nikkhittā . Tikānurūpehi ‘‘ cintāmayā paññā ’’ tiādīhi catūhi bāhirattikehi ,‘‘ vipākā paññā ’’ tiādīhiV0.375 aniyamitapaññāvasena vuttehi cuddasahi mātikātikehi , vitakkattike paṭhamapadena niyamitapaññāva
3. Tikamātikā
4. Catukkamātikā
5. Pañcakamātikā
6. Chakkamātikā
7. Sattakamātikā
8. Aṭṭhakamātikā
9. Navakamātikā
10. Dasakamātikā
Mātikā
1. Ekakaniddeso
2. Dukaniddeso
3. Tikaniddeso
4. Catukkaniddeso
5. Pañcakaniddeso
6. Chakkaniddeso
(7.) Sattakaniddesādivaṇṇanā
8. Aṭṭhakaniddeso
9. Navakaniddeso
10. Dasakaniddeso
17. Khuddakavatthuvibhaṅgo
1. Ekakamātikā
2. Dukamātikā
3. Tikamātikā
4. Catukkamātikā
5. Pañcakamātikā
6. Chakkamātikā
7. Sattakamātikā
8. Aṭṭhakamātikā
9. Navakamātikā
10. Dasakamātikā
1. Ekakaniddeso
(1) Jātimado
Gottaṃ paṭiccātiādīsupi eseva nayo . Gottamadaniddesādīsupi imināvupāyena attho veditabbo . KhattiyopiP0.466 hi ‘ ahaṃ koṇḍaññagotto , ahaṃ ādiccagotto ’ ti mānaṃ karoti . Brāhmaṇopi ‘ ahaṃ kassapagottoM0.448 , ahaṃ bhāradvājagotto ’ ti mānaṃ karoti . Ves
Madanavasena mado .
(29) Pamādo
(30) Thambho
(31) Sārambho
(32) Atricchatā
(33) Mahicchatā
(34) Pāpicchatā
AññepiV0.450 cettha cāṭiarahantapārohaarahantā dayo veditabbā – eko kira kuhako antogabbhe cāṭiṃ nikhaṇitvā manussānaṃ āgamanakāle pavisati . Manussā ‘ kahaṃ thero ’ ti pucchanti . ‘ Antogabbhe ’ ti ca vutte pavisitvā vicinantāpi adisvāP0.476 nikkhamitvā
(36) Tintiṇaṃ
(37) Cāpalyaṃ
(38) Asabhāgavutti
(39) Arati
(40) Tandī
(41) Vijambhitā
(42) Bhattasammado
(43) Cetaso ca līnattaṃ
(44) Kuhanā
(45) Lapanā
(46) Nemittikatā
(47) Nippesikatā
(48) Lābhena lābhaṃ nijigīsanatā
(49) Seyyohamasmīti māno
(50) Sadisohamasmīti māno
(51) Hīnohamasmīti māno
(52) Seyyassa seyyohamasmīti māno
(53) Seyyassa sadisohamasmīti māno
(54) Seyyassa hīnohamasmīti māno
(55) Sadisassa seyyohamasmīti māno
(56) Sadisassa sadisohamasmīti māno
(57) Sadisassa hīnohamasmīti māno
(58) Hīnassa seyyohamasmīti māno
(59) Hīnassa sadisohamasmīti māno
(60) Hīnassa hīnohamasmīti māno
(61) Māno
(62) Atimāno
(63) Mānātimāno
(64) Omāno
(65) Adhimāno
(66) Asmimāno
(67) Micchāmāno
(68) Ñātivitakko
(69) Janapadavitakko
(70) Amaravitakko
(71) Parānuddayatāpaṭisaṃyutto vitakko
(72) Lābhādipaṭisaṃyutto vitakko
(73) Anavaññattipaṭisaṃyutto vitakko
2. Dukaniddeso
(1) Kodho ca upanāho ca
(2) Makkho ca paḷāso ca
(3) Issā ca macchariyañca
(4) Māyā ca sāṭheyyañca
Avijjā diniddesā vuttatthā eva .
(6) Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca
(7) Sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhi ca
(8) Antavādiṭṭhi ca anantavādiṭṭhi ca
(9) Pubbantānudiṭṭhi ca aparantānudiṭṭhi ca
(10) Ahirikañca anottappañca
(11) Dovacassatā ca pāpamittatā ca
(12) Anajjavo ca amaddavo ca
(13) Akkhanti ca asoraccañca
(14) Asākhalyañca appaṭisanthāro ca
(15) Indriyesu aguttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca
(16) Muṭṭhassaccañca asampajaññañca
(17) Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca
(18) Ajjhattasaṃyojanañca bahiddhāsaṃyojanañca
3. Tikaniddeso
(1) Tīṇi akusalamūlāni
Akusalavitakkādīsu vitakkanavasena vitakko , sañjānanavasena saññā , sabhāvaṭṭhena dhātūti veditabbā . Duccaritaniddese paṭhamanayo kammapathavasena vibhatto , dutiyo sabbasaṅgāhikakammavasena , tatiyo nibbattitacetanāvaseneva .
(3) Tisso akusalasaññā
(4) Tisso akusaladhātuyo
(5) Tīṇi duccaritāni
(6) Tayo āsavā
(7) Tīṇi saṃyojanāni
(8) Tisso taṇhā
(9) Aparāpi tisso taṇhā
(10) Aparāpi tisso taṇhā
(11) Tisso esanā
(12) Tisso vidhā
(13) Tīṇi bhayāni
(14) Tīṇi tamāni
(15) Tīṇi titthāyatanāni
(16) Tayo kiñcanā
Aṅgaṇānīti ‘‘ udaṅgaṇe tattha papaṃ avindun ’’ ti ( jā .1.1.2) āgataṭṭhāne bhūmippadeso aṅgaṇaṃ . ‘‘ Tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamatī ’’ ti ( ma . ni .1.184; a . ni .10.51) āgataṭṭhāne yaṃ kiñci malaṃ vā paṅko vā . ‘‘ Sāṅgaṇova samāno ’’
Malānīti malinabhāvakaraṇāni .
(19) Tīṇi visamāni
(20) Aparānipi tīṇi visamāni
Aggīti anudahanaṭṭhena aggi .
KasāvātiP0.499 kasaṭā nirojā .
(23) Aparepi tayo kasāvā
(24. Ka) assādadiṭṭhi
Attānudiṭṭhīti attānaṃ anugatā diṭṭhi .
Micchādiṭṭhīti lāmakā diṭṭhi .
(25. Ka) arati
Arati niddeso ca vihesā niddeso ca vuttatthoyeva .
Adhammassa cariyā adhammacariyā , adhammakaraṇanti attho .
Dovacassatāpāpamittatā niddesā vuttatthā eva . Puthunimittārammaṇesu pavattito nānattesu saññā nānattasaññā . Yasmā vā aññāva kāmasaññā , aññā byāpādādisaññā , tasmāM0.481 nānattā saññātipi nānattasaññā . Kosajjapamādaniddesesu pañcasu kāmaguṇesu vissaṭṭh
(Kha) pāpamittatā
(Ga) nānattasaññā
(27. Ka) uddhaccaṃ
(Kha) kosajjaṃ
(Ga) pamādo
(28. Ka) asantuṭṭhitā
(Kha) asampajaññatā
(Ga) mahicchatā
(29. Ka) ahirikaṃ
(Kha) anottappaṃ
(Ga) pamādo
(30. Ka) anādariyaṃ
(Kha) dovacassatā
(Ga) pāpamittatā
(31. Ka) assaddhiyaṃ
(Kha) avadaññutā
(Ga) kosajjaṃ
(32. Ka) uddhaccaṃ
(Kha) asaṃvaro
(Ga) dussīlyaṃ
(33. Ka) ariyānaṃ adassanakamyatā
Saddhammaṃ asotukamyatāti sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā saddhammo nāma , taṃ asuṇitukāmatā .
Upārambhacittatāti upārambhacittabhāvo .
(34. Ka) muṭṭhassaccaṃ
(Kha) asampajaññaṃ
(Ga) cetaso vikkhepo
(35. Ka) ayoniso manasikāro
(Kha) kummaggasevanā
(Ga) cetaso ca līnattaṃ
4. Catukkaniddeso
(1) Cattāro āsavā
(Ka) kāmāsavo
(Kha) bhavāsavo
(Ga) diṭṭhāsavo
(Gha) avijjāsavo
(2-5) Cattāro ganthādī
(Ka) kāmupādānaṃ
(Kha) diṭṭhupādānaṃ
(Ga) sīlabbatupādānaṃ
(Gha) attavādupādānaṃ
(6) Cattāro taṇhuppādā
(7) Cattāri agatigamanāni
(8) Cattāro vipariyāsā
(9) Cattāro anariyavohārā
(10) Aparepi cattāro anariyavohārā
(11) Cattāri duccaritāni
(12) Aparānipi cattāri duccaritāni
(13) Cattāri bhayāni
(14) Aparānipi cattāri bhayāni
(15) Catasso diṭṭhiyo
5. Pañcakaniddeso
(1) Pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni
(2) Pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni
(3) Pañca macchariyāni
(4) Pañca saṅgā
(5) Pañca sallā
(6) Pañca cetokhilā
Cetasovinibandhāti cittaṃ bandhitvā muṭṭhiyaṃ katvā viya gaṇhantīti cetasovinibandhā .
Kusaladhamme āvaranti nivārentīti nīvaraṇāni .
(9) Pañca kammāni ānantarikāni
(10) Pañca diṭṭhiyo
(11) Pañca verā
Byasanāti vināsā .
Akkhantiyāti anadhivāsanāya .
(14) Pañca bhayāni
(15) Pañca diṭṭhadhammanibbānavādā
6. Chakkaniddeso
(1) Cha vivādamūlāni
(2) Cha chandarāgā
Virodhā eva virodhavatthūni .
(4) Cha taṇhākāyā
(5) Cha agāravā
Parihāniyā dhammāti parihānakarā dhammā .
(7) Aparepi cha parihāniyā dhammā
Somanassupavicārā dīsuV0.480 somanassena saddhiṃ upavicarantīti somanassupavicārā .
(9) Cha domanassupavicārā
(10) Cha upekkhupavicārā
(11) Cha gehasitāni somanassāni
Domanassānīti cetasikadukkhāni .
Upekkhāti aññāṇasampayuttāM0.490 upekkhā vedanā , aññāṇupekkhātipi etāsaṃyeva nāmaṃ .
(14) Cha diṭṭhiyo
7. Sattakaniddeso
(1) Sattānusayā
Vaṭṭasmiṃ satte saṃyojenti ghaṭentīti saṃyojanāni .
Samudācāravasena pariyuṭṭhahantīti pariyuṭṭhānāni .
(4) Satta asaddhammā
Rāgādīhi dosehi duṭṭhāni caritānīti duccaritāni .
Tena tenākārena maññantīti mānā .
(7) Satta diṭṭhiyo
8. Aṭṭhakaniddeso
(1) Aṭṭha kilesavatthūni
Kusītavatthūnīti kusītassa alasassa vatthūni , patiṭṭhā , kosajjakāraṇānīti attho . Kammaṃ kātabbaṃ hotīti cīvaravicāraṇādikammaṃ kātabbaṃ hoti . Na vīriyaṃ ārabhatīti duvidhampi vīriyaṃ nārabhati . Appattassāti jhānavipassanāmaggaphaladhammassa appattass
(3) Aṭṭhasu lokadhammesu cittassa paṭighāto
Anariyavohārāti anariyānaṃ vohārā .
(5) Aṭṭha micchattā
(6) Aṭṭha purisadosā
(7) Aṭṭha asaññīvādā
(8) Aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā
9. Navakaniddeso
(1) Nava āghātavatthūni
Purisānaṃ malānīti purisamalāni .
(3) Navavidhā mānā
(4) Nava taṇhāmūlakā dhammā
(5) Nava iñjitāni
Māno hi iñjanato iñjitaṃ , maññanato maññitaṃ , phandanato phanditaṃ , papañcanato papañcitaṃ . Tehi tehi kāraṇehi saṅkhatattā saṅkhatan ti ca vuccati . Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti . Navakaniddesavaṇṇanā . (10.) Dasakaniddesavaṇṇanā
10. Dasakaniddeso
(1) Dasa kilesavatthūni
Āghātavatthūni panettha ‘‘ anatthaṃ me acarī ’’ tiādīnaṃV0.486 vasena avikopetabbe khāṇukaṇṭakādimhipi aṭṭhāne uppannāghātena saddhiṃ vuttāni .
(3) Dasa akusalakammapathā
(4) Dasa saṃyojanāni
(5) Dasa micchattā
(6) Dasavatthukā micchādiṭṭhi
(7) Dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi
11. Taṇhāvicaritaniddeso
(1) Ajjhattikassa upādāya
(2) Bāhirassa upādāya
18. Dhammahadayavibhaṅgo
1. Sabbasaṅgāhikavāro
2. Uppattānuppattivāro
1. Kāmadhātu
2. Rūpadhātu
3. Arūpadhātu
4. Apariyāpannaṃ
3. Pariyāpannāpariyāpannavāro
1. Kāmadhātu
2. Rūpadhātu
3. Arūpadhātu
4. Pariyāpannāpariyāpannaṃ
4. Dhammadassanavāro
1. Kāmadhātu
2. Rūpadhātu
3. Asaññasattā
4. Arūpadhātu
5. Bhūmantaradassanavāro
6. Uppādakakammaāyuppamāṇavāro
1. Uppādakakammaṃ
2. Āyuppamāṇaṃ
7. Abhiññeyyādivāro
8. Sārammaṇānārammaṇavāro
9. Diṭṭhasutādidassanavāro
10. Tikādidassanavāro
1. Kusalattikaṃ
2. Vedanātikaṃ
3. Vipākattikaṃ
4. Upādinnattikaṃ
5. Vitakkattikaṃ
(1) Rūpadukaṃ
(2) Lokiyadukaṃ

(8) Cattāro vipariyāsā

Author： _System_commentary_ @ Administrator

VipariyāsesuP0.502 aniccādīni vatthūni niccantiādinā nayena viparītato esantīti vipariyāsā , saññāya vipariyāso saññāvipariyāso . Itaresupi dvīsu eseva nayo . Evamete catunnaṃV0.474 vatthūnaṃ vasena cattāro , yesu vatthūsu saññādīnaṃ vasena dvādasa honti . Tesu aṭṭha sotāpattimaggena pahīyanti . Asubhe subhan ti saññācittavipallāsā sakadāgāmimaggena tanukā honti , anāgāmimaggena pahīyanti . Dukkhe sukhan ti saññācittavipallāsā arahattamaggena pahīyantīti veditabbā .